Het probleem van marktwerking in de zorg

Ontwaakt verworpenen der aarde. Ontwaakt, verdoemd in honger sfeer. Redelijk willen stroomt over de aarde. En die stroom rijst als meer en meer.

Afgelopen maandag kwam in het nieuws dat huisartsen massaal doorverwijzen naar het malafide moetiknaardedokter.nl. Moetiknaardedokter.nl is een online tool waar mensen met een hartaanval of hoestje zelf kunnen bepalen of ze een dokter moeten raadplegen, en ik zeg malafide, omdat Moetiknaardedokter.nl hier niet de juiste papieren voor heeft. Ze omzeilen Europese regels en vermelden samenwerkingen met universiteiten die niet bestaan. Toch besteden maar liefst 2000 huisartsenpraktijken hun triage uit aan deze website. En dan vraag je je af: waarom?

Waarom? Omdat huisartsen het te druk hebben. Je moet met een loepje zoeken naar een huisarts in Nederland die niet overloopt van de patiënten, die langer dan tien minuten heeft voor iemands euthanasiewens, kinkhoest of schimmelteen. Dat komt door twee dingen: marktwerking en bezuinigingen. En eigenlijk zijn die twee dingen één ding: bezuinigingen. 

Allereerst de letterlijke bezuinigingen. Opeenvolgende kabinetten vonden de specialistische zorgkosten te hoog en dus werd daar de bijl in gezet: diabeteszorg, astmazorg, psychiatrische zorg, alles werd afgeschaald en als mensen toch ergens last van kregen, dan belden ze maar de huisarts. Ook het bejaardentehuis werd afgeschaft, ook de zorg die daar verleend werd, werd naar het bordje van de huisarts doorgeschoven. Een krankzinnig vol bordje ondertussen, als je het op probeerde te tillen viel je als huisarts om. 

Dan de marktwerking. In 2006 voert VVD-minister Hoogervorst het nieuwe zorgstelsel in, waardoor iedereen verplicht verzekerd is bij een commerciële aanbieder. Het idee erachter was dat de zorg goedkoper en kwalitatief beter werd door onderlinge concurrentie. Dat is, kun je twintig jaar later wel zeggen, een volstrekt achterlijk idee. Huisartsen zitten tot in den treure formuliertjes van zorgverzekeraars in te vullen, die willen weten of ze wel de goedkoopste pillen voorschrijven. Commerciële zorgaanbieders stellen winst boven zorg, gaan failliet en duizenden patiënten zitten vervolgens zonder huisarts, die weer terecht moeten bij praktijken die al overvol zijn. Een concurrentiestrijd in de zorg is niet alleen volstrekt onethisch, het is ook dom. Zorgverleners worden geen zorgverleners meer, ze moeten verplicht ondernemertje spelen, iets wat extra tijd kost, die er niet is. 

Hoe dit op te lossen? Met een ander zorgstelsel, een zorgstelsel met ruimte voor patiënt en arts, waar je het niet zelf hoeft uit te zoeken met je hartaanval. Dat kost meer geld. Waar moet dat geld vandaan komen? Niet uit de onderwijsbegroting, want juffen en meesters komen om van de stress. Niet uit de jeugdzorg, daar staan kinderen tot hun volwassenheid op de wachtlijst. Niet uit de sociale woningbouw, er zitten al genoeg veertigers bij hun bejaarde ouders op zolder. Er valt in Nederland amper een beleidsterrein te bedenken waar geen krapte heerst, dat voelt iedereen, dus moet dat geld ergens anders vandaan komen.

Ik zeg: haal het uit vermogen. Want vandaag is het dag van de Arbeid en het is goed om hier nog even fijntjes aan te stippen dat het hebben van een Bentley, een vakantiehuis en een zak aandelen minder zwaar belast is dan elke dag gewoon naar je werk toe gaan. Die eigenaar van de Bentley kan een privékliniek betalen als hij ziek wordt, als werkende moet je gewoon naar je overwerkte huisarts toe. Dat moet anders in dit land, en dat kost geld, maar dat geld is er, in kalfslederen designerportemonnees om precies te zijn. Dus let’s get it! Ontwaakt, verworpenen der aarde. Ontwaakt, verdoemd in honger sfeer. Redelijk willen stroomt over de aarde. En die stroom rijst al meer en meer.