Van menstruatiepijn tot lichaamsbeharing: waarom blijven dit taboes?

“Het gaat eigenlijk over normale dingen die vrouwen soms beperken in hun vrijheid,” zegt Rus. “Veel vrouwen hebben het gevoel dat ze zich ervoor moeten schamen, of dat ze pijn maar moeten wegslikken en doorgaan.”

Hoewel vrouwen vaak worden gezien als opener dan mannen, blijkt dat ook onder vriendinnen veel onderwerpen nauwelijks besproken worden. Rus merkte dat zelf toen ze met vrouwen in gesprek ging voor haar boek. “Ik praat vrij makkelijk over allerlei onderwerpen, maar bijvoorbeeld masturberen had ik met mijn vriendinnen eigenlijk nooit besproken,” vertelt ze. Sommige vrouwen wilden er wel over praten, anderen liever niet. Dat respecteert ze ook. “Vrijheid betekent ook dat je iets níet hoeft te delen.”

‘Veel vrouwen denken dat pijn er gewoon bij hoort’

Toch ziet Rus dat het gebrek aan openheid gevolgen kan hebben. Een voorbeeld is hevige menstruatiepijn. Veel vrouwen denken dat die pijn ‘erbij hoort’ en blijven doorwerken, soms zelfs krom van de pijn. Daardoor kan een medische oorzaak onopgemerkt blijven. “Sommige vrouwen blijken later bijvoorbeeld endometriose te hebben en na tien jaar onvruchtbaar blijken te zijn” zegt Rus. Endometriose is een aandoening waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit en ernstige klachten kan veroorzaken. Door schaamte of het idee dat klagen niet mag, wordt zo’n diagnose soms pas na jaren gesteld.

De aanleiding voor het boek lag in een persoonlijk verhaal. Rus schreef eerder een artikel over een operatie aan haar bekkenbodemspieren, die beschadigd waren geraakt bij de geboorte van haar tweede zoon. “Ik ontdekte dat ik letterlijk een deel van mijn bekkenbodem miste,” vertelt ze. Een specialist kon het probleem herstellen. Toen haar verhaal online verscheen, kreeg ze echter opvallende reacties. “Veel mensen lazen alleen de titel en dachten meteen aan een ‘designer vagina’. Dat laat zien hoe groot het taboe is.”

Trauma als kind

Opvallend genoeg kreeg Rus vooral kritiek van andere vrouwen. Volgens haar speelt sociale druk onderling een grote rol bij het in stand houden van taboes. “Het idee is vaak: gedraag je maar een beetje, anders val je buiten de groep. Dat is niet per se kwaad bedoeld, maar het houdt je wel een beetje klein.” Ook ogenschijnlijk alledaagse onderwerpen blijken beladen. Zo praten veel mensen nauwelijks over lichaamsbeharing, terwijl bijna iedereen er onzekerheden over heeft. Rus herinnert zich dat ze zich als kind schaamde voor donkere haren op haar armen. “Andere meisjes zeiden altijd dat het vies en lelijk is. Voor mij zit daar echt een traumaatje onder.”

Het zwaarste hoofdstuk om te schrijven ging over seksueel geweld. Tijdens haar onderzoek ontdekte Rus dat een goede vriendin jaren eerder was verkracht, zonder dat zij dat wist. “We kenden elkaar al heel lang, maar ze had het nooit verteld. Pas toen zij wist dat is met dit hoofdstuk bezig was, wilde ze haar verhaal met mij delen. Dat vond ik heel pittig.”

Met Zeg ik lekker wel hoopt Rus vooral dat vrouwen zich minder alleen voelen met onderwerpen waar zelden over wordt gesproken. “Er zijn nog veel meer taboes te bedenken,” zegt ze lachend. “Maar eerst maar eens dit boek. Dat is voorlopig wel genoeg.”