Dreigend energietekort door oorlog Midden-Oosten: oproep om minder te verbruiken

Volgens economieredacteur Ruben Eg is die oproep opvallend, maar ook duidelijk. "Zelf in actie komen is dan gewoon minder energie gebruiken", legt hij uit. De verwachting is namelijk dat het conflict niet snel voorbij is en dat beschadigde gas- en LNG-installaties voorlopig niet volledig hersteld zullen worden. Hoewel landen al ingrijpen door reserves aan te spreken, zo is er 400 miljoen vaten vrijgegeven, is dat volgens Eg geen structurele oplossing. "We gebruiken zo’n 100 miljoen vaten per dag, dus dat is niet lang genoeg om het vol te houden."

Adviezen voor burgers

Het IEA komt met een reeks van tien adviezen, gericht op gedragsverandering bij burgers. Zo wordt geadviseerd om vaker thuis te werken, meer gebruik te maken van het openbaar vervoer en efficiënter te rijden. Ook minder vliegen en vaker kiezen voor alternatieven, zoals de trein, wordt genoemd. Daarnaast wordt elektrisch koken aangemoedigd. 

Prijzen als drijfveer

Gedragsverandering hangt vaak samen met prijsontwikkelingen. Wanneer energie duurder wordt, passen mensen hun gedrag sneller aan. Volgens Eg is dat proces al in gang gezet. "De prijzen gaan sowieso omhoog. Dat merken we." Hoewel de gasprijs momenteel minder voelbaar is door het lenteweer, speelt er een ander probleem. De gasvoorraden zijn laag, met minder dan 7 procent gevuld. "Die moet straks weer worden aangevuld, mogelijk tegen de hoofdprijs, en die rekening krijgen we later gepresenteerd."

Maatregelen van overheden

Naast individuele actie kunnen ook overheden ingrijpen. Daarbij wordt gekeken naar zowel strenge als mildere maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan het verder verlagen van de maximumsnelheid, het stimuleren van autodelen en het aantrekkelijker maken van het openbaar vervoer. Een opvallender voorstel is het invoeren van kentekenrestricties, waarbij bepaalde auto's alleen op specifieke dagen de weg op mogen. 

Makkelijker gezegd dan gedaan

Hoewel de situatie nog niet direct als urgent wordt bestempeld, kan dat snel veranderen. Als het conflict aanhoudt en aanvallen op energie-infrastructuur doorgaan, kunnen tekorten snel oplopen. Zeker richting de winter, wanneer de energievraag toeneemt. Tegelijkertijd benadrukt Eg dat de uitvoering van veel maatregelen niet eenvoudig is. "Als we allemaal de treinen en de bus pakken, hebben de vervoersmaatschappijen daar wel genoeg plek voor?" Ook het energiebesparen thuis is makkelijker gezed dan gedaan: "Mensen willen hun huis isoleren, maar lopen tegen heel veel problemen van overheden aan."

Toch is de kern van de boodschap duidelijk: besparen helpt. Zoals eerder bleek tijdens andere crises, kan collectieve gedragsverandering daadwerkelijk effect hebben. Zoals Eg het samenvat: "kleine dingetjes maakt één groot geheel."