Kanye West naar Nederland: is dat moreel te verantwoorden?

Woensdag Gehaktdag is een boek uit 2007 waarin Richard Klinkhamer over de moord op zijn vrouw Hannie vertelt. Richard Klinkhamer sloeg zijn vrouw dood met een breekijzer en begroef haar in een gat waar hij normaal zijn bier koud hield. Nadat hij in 2001 veroordeeld werd, voltooide hij zijn boek in de gevangenis, waarna het verscheen met een voorwoord en nawoord van een filosoof. Er was een hoop over te doen: mensen vonden het verschijnen van het boek onder de vrijheid van meningsuiting vallen. Mensen vonden het smakeloos en spraken er schande van.

Ik moest aan dit boek denken, nu Kanye West deze zomer in het Gelredome op komt treden. Kanye West heeft niet zijn vrouw vermoord. Hij heeft wel andere strafbare feiten gepleegd, zoals bijvoorbeeld het ontkennen van de Holocaust. Hij verkocht T-shirts met swastika’s erop, hij bracht een lied uit met de titel Heil Hitler. Dat zijn ernstige feiten, maar niet zo ernstig als het vermoorden van je vrouw. Toch vind ik dat Woensdag Gehaktdag gewoon kon verschijnen zoals het verschenen is, en dat Kanye West deze zomer niet in het Gelredome zou moeten optreden.

Dat verschil is niet gebaseerd op de wet. Er geldt hier vrijheid van meningsuiting en dus mag iedereen zowel een boek uitbrengen als een stadionconcert geven, zolang er in dat boek of op dat concert maar geen strafbare dingen: homohaat, antisemitisme, enzovoort worden geroepen. Dat verschil ligt ook niet in de psychische stoornissen van West of van Klinkhamer, die hebben (of hadden) ze allebei. Nee, het verschil ligt erin dat de één zich via een boek uit en de ander via een stadionconcert. Die verschillende uitingen kennen verschillende intenties en verschillende uitwerkingen.

Stel je voor dat Kanye West in plaats van een stadionconcert te geven nu een boek had uitgebracht. Dan zou daar zeker discussie over zijn, maar ik denk niet dat er veel stemmen op zouden gaan om dat boek te verbieden, zeker nu hij zijn antisemitisme lijkt te hebben afgezworen. Stel je voor dat Kanye West in plaats van in het GelreDome in bijvoorbeeld Paradiso had opgetreden. Paradiso kent een lange traditie van shockerende punkbands, Siouxsie and the Banshees traden er bijvoorbeeld ooit op, waarvan de frontvrouw, puur om te shockeren, een swastika-armband droeg. 

Door wat een poppodium en een boek is, hebben de kunstuitingen die daarin gedaan worden, andere uitwerkingen. In boeken en poppodia draait het in de eerste plaats om artisticiteit en pas in de tweede plaats om financieel overeind blijven. Dat weten lezers en bezoekers en die beoordelen de uitingen daar ook naar. Bij stadionconcerten draait het bijna altijd in de tweede plaats om de artistieke uiting en in de eerste plaats om geld verdienen. Vraag maar aan BTS, Harry Styles en privé-jet Taylor Swift.

Het geld verdienen aan een artiest die, deels door zijn, al dan niet ziekelijke, gedweep met nazi-gedachtegoed bij een bepaalde groep mensen populair is geworden, is goor. Er is geen voor- of nagesprek, er wordt gratis busvervoer aangeboden. Dat is lelijk. De verantwoordelijkheid voor die lelijkheid ligt bij de organisator van dit stadionconcert, J. Noah Live, en de verhuurder van het Gelredome. Die mag je hierop aankijken. En die zouden moeten besluiten dat ze het concert van Kanye West deze zomer niet door laten gaan.

Is dat niet al te gemakzuchtig Joost, om boekenlezers en popzaalbezoekers als kunstkijkers hoger aan te slaan dan de fans van Kanye West? Er staat een filmpje op het internet waarin Andrew Tate en consorten vrolijk Hitlergroeten brengen op de muziek van Kanye, dus ik denk: nou nee.