Zijn we écht verslaafd aan social media? 'Digitale fopspeen'

Welke apps onder sociale media verstaan kunnen worden, heeft Van der Waals niet één antwoord op, omdat ze door gebruikers voor verschillende doeleinden worden gebruikt. De één verstuurt met WhatsApp bijvoorbeeld alleen berichten en de ander kijkt er ook video’s mee. "Je zou meer moeten kijken naar bepaalde karakteristieken van een technologie die ervoor zorgen dat je er niet van af kan blijven."

'Verslingerd'

Want dat vinden we maar lastig. We krijgen op een dag continu notificaties, en we worden steeds maar weer verleid om te blijven scrollen, omdat de algoritmes die actief zijn op deze platforms precies weten wat wij leuk vinden om te kijken. 

Maar of je echt kunt zeggen of mensen verslaafd zijn of kunnen raken aan deze apps, is niet met zekerheid te zeggen, omdat er geen sprake is van een klinische verslaving. "Maar we zien natuurlijk wel dat we er niet van los kunnen komen. Dus misschien moeten we zeggen dat we er verslingerd aan zijn", aldus Van der Waals.

Een andere reden dat we de apps zoveel gebruiken, is volgens de schrijver dat we er een groot sociaal netwerk hebben opgebouwd. "Veel gebruikers zijn gewend om daar gehoord te worden. Die kunnen hun mening geven en het wordt gerepost en geliket."

Rechtszaak

Dat deze apps mensen met opzet aan hun scherm gekluisterd zouden houden, is de claim van een 20-jarige vrouw uit Amerika die een rechtszaak aan heeft gespannen tegen onder andere Meta. Hierover moet Marc Zuckerberg vandaag getuigen. "Ze stelt dat ze psychische schade heeft opgelopen, last heeft van angstklachten, depressie en een verstoord lichaamsbeeld", vertelt Van der Waals.

Maar heeft deze zaak kans van slagen? En wat betekent het als ze wint? "Rechters denken dat deze zaak een goede kans maakt. Maar ze hebben een lange weg te gaan, want deze bedrijven hebben diepe zakken en ze willen natuurlijk echt niet dat dit gebeurt, want dan stort hun hele businessmodel in als ze dat moeten aanpassen", vertelt ze. Want hoe langer wij scrollen, hoe meer advertenties we tegenkomen, en hoe meer de platforms eraan verdienen.

Tips

Dus wat kunnen we eraan doen om minder vaak de telefoon te pakken? "Begin met fysieke regels voor jezelf", raadt Van der Waals aan. "Bijvoorbeeld nooit een telefoon aan de tafel bij het eten en nooit een telefoon in je slaapkamer. Koop een analoge wekker." Ze raadt ook aan om te zorgen voor een 'accountability partner', iemand die je erop aanspreekt als je je telefoon pakt. "Spreek met elkaar af dat de telefoon in de tas blijft." Maar je kunt ook veel in de instellingen op je telefoon. "Zet je telefoon op grijstinten, zodat je hele telefoon zwart, wit en grijs is."