Waar komt de angst voor transvrouwen vandaan?

Voorbij de waan van de dag dompelt een redacteur van BNNVARA zich wekelijks in een thema naar keuze. Dit keer was het De Week van Nanoah, die zich afvroeg: waarom zijn mensen toch zo bang voor transvrouwen? "Ik zag zoveel negativiteit, haat, geweld en discriminatie", zegt Nanoah Struik. Dat werd diens uitgangspunt om in dit onderwerp te duiken. "Ik denk dat veel haat vanuit een bepaalde angst komt." Al liet het onderzoek al snel blijken dat angst niet goede term is. "Angst suggereert dat het iets natuurlijks is. Maar eigenlijk is het gefabriceerd", zegt Mare de Vries, perscoördinator van het Transgender Netwerk Nederland. Deze haat zou namelijk een resultaat zijn van doelgerichte campagnes. 

Publieke debat

"Heel veel mensen kennen geen transpersoon dichtbij", legt Mare uit. "Dan wordt je beeld volledig gevormd door hoe iemand wordt neergezet in de media en op het internet." En dat beeld is de afgelopen jaren niet positiever geworden. "Dat is zo gekomen omdat conservatieve organisaties de cultuuroorlog hebben verloren. Ze zijn de grip op het publieke debat kwijtgeraakt", zegt ze. Rechten van bijvoorbeeld en homo's en lesbiennes worden inmiddels erkend. "Daar mag je geen discussie over voeren. Sindsdien zijn deze groepen op zoek naar een voet tussen de deur." Doordat de algemene acceptatie van transgender personen nog niet zo ver gevorderd is, vormt deze groep een 'makkelijke' doelgroep om de eerste conservatieve zaadjes te planten. 

Dat gebeurt bijvoorbeeld door lobbyorganisaties die haatdragende informatie over transpersonen verspreiden via sociale media. In Amerika zien we dit terug in Project 20205, een beleidsplan van de ultraconservatieve denktank The Heritage Foundation dat dient als blauwdruk voor een radicale hervorming. "Een herstelde conservatieve wereldorde", is volgens Mare letterlijk het doel. Daarbij is het onderdrukken van transvrouwen slechts een schakel in het grotere spel. "Het doel is alle vrouwen onderdrukken", zegt Nanoah. 

Schrikbeelden

We zien dat deze bewegingen transvrouwen neerzetten als schrikbeelden. Een bekend voorbeeld is dat transvrouwen eigenlijk mannen zouden zijn die proberen te infiltreren in vrouwenruimtes: een soort wolf in schaapskleren die zich vermomt om kleedkamers of toiletten binnen te dringen. "Dit kan alleen als je een norm hebt voor vrouwelijkheid die je kan toetsen. (...) Het voornaamste gevolg daarin is dat alle vrouwen die niet voldoen aan de standaard gendernormen, aan de lopende band lastiggevallen worden", zegt Mare. Daarmee worden niet alleen transvrouwen geraakt, maar ook vrouwen met meer masculiene eigenschappen. 

Conservatieve lobbyorganisaties geven de voorzet, sociale media nemen het over. Maar daarmee is nog niet iedereen bereikt. "De media heeft natuurlijk ook een grote bijdrage aan de beeldvorming van transpersonen", zegt Nanoah. Die legt uit dat het in de media toch vaak spreken over 'de transgender discussie', waarbij de indruk wordt gewekt dat het onderwerp zich leent voor een debat. Bij racisme geldt inmiddels dat het onacceptabel is, en nooit een onderwerp van debat. Datzelfde punt hebben we echter nog niet bereikt bij de rechten van transpersonen. 

"De oplossing is veel fundamenteler in dat redacties en de journalistiek in het algemeen moet als basisbeginsel nemen dat de mensenrechten van transpersonen niet iets is waar we discussie over voeren", zegt Mare. Volgens beiden moeten we de rechten en vrijheden eveneens als vanzelfsprekend zien.