Pierre Semudenge over zijn vlucht uit Rwanda en de kracht van voetbal: "Veiligheid eerst"

Een jeugd getekend door oorlog

Pierre Semudenge was nog een baby toen hij met een deel van zijn familie Rwanda ontvluchtte en terecht kwam in een vluchtelingenkamp. Zijn eerste bewuste kennismaking met voetbal hier ook plaats. Terwijl hij onderweg was om zich te wassen, zag hij leeftijdsgenoten tegen een bal trappen en ging mee voetballen. "Het voelt als liefde op het eerste gezicht", vertelt hij.

Een aantal jaar later verhuisde hij en zijn familie op zevenjarige leeftijd naar Nederland. Ze kwamen terecht in het Groningse dorp Ezinge. Hier vond hij na zijn aankomst in Nederland opnieuw aansluiting via het voetbal. Hij sprak nog geen Nederlands en kon niet lezen of schrijven, maar op het voetbalveld kon hij wel contact maken met andere kinderen.

Buiten het veld kreeg zijn familie te maken met racisme. Er werd poep voor hun voordeur gelegd, vuurwerk tegen de ramen gegooid en er werden racistische opmerkingen gemaakt. Toen Semudenge werd gescout door FC Groningen, veranderde de houding van sommige dorpsbewoners. "Gisteren mocht je me niet. Nu opeens wel", blikt hij terug. Hij merkte dat hij niet langer alleen als nieuwkomer werd gezien, maar nu als voetballer van de plaatselijke trots.

Vluchtverleden werkt door op voetbalveld

Semudenge speelde in de jeugdopleiding van FC Groningen en kwam later uit voor clubs in onder meer Roemenië en de Verenigde Staten. De gevolgen van zijn jeugd bleven hem echter achtervolgen.

Als jonge voetballer merkte hij dat de lichamelijke reacties die bij inspanning horen, herinneringen aan zijn vlucht konden oproepen. Zijn lichaam maakte volgens hem geen onderscheid tussen rennen op een voetbalveld en rennen om te vluchten.

"Dus mijn brein checkt uit om mij te beschermen. Veiligheid eerst", legt hij uit. Wanneer hij beelden terugkeek en zichzelf zag voetballen kon hij zich bepaalde momenten van de wedstrijden niet herinneren. Dit kwam vooral voor in fases van extreme vermoeidheid.

Ruim 28 jaar na zijn vlucht keerde hij terug naar Rwanda. Hij bezocht zijn geboorteplek en zwom in het Kivumeer, vlak bij het huis waar hij was geboren. Dat voelde voor hem helend: "Het kind in mij kon iets terugvinden wat het in de eerste jaren van zijn leven gemist had."

Voetbal Dream Coach

Met zijn project Voetbal Dream Coach begeleidt Semudenge jonge sporters. Daarbij kijkt hij niet alleen naar het voetbal, maar ook naar de persoon achter de speler. Hij let onder meer op de thuissituatie en de sociaaleconomische en historische achtergrond van een kind.

Hij leert spelers bewust na te denken over hun gedrag en reacties. Een van zijn uitgangspunten noemt hij een "wedstrijd in een wedstrijd". Spelers richten zich daarbij op de voetballer die ze over twee seizoenen willen zijn en proberen nu al te handelen zoals die toekomstige versie van zichzelf. Zo kan een speler persoonlijk vooruitgang boeken, ook als het team verliest.

Ook buiten het voetbal deelt Semudenge zijn ervaringen. Zo schreef hij recent het boek ‘Het regent, maar ik word niet nat’, maakte hij een theatervoorstelling en heeft hij zijn eigen YouTube-serie.

Toch heeft hij nog niet alles van zichzelf verteld. "Sommige delen van zijn verhaal voelen nog onveilig", zegt hij. Hij ziet het delen van persoonlijke verhalen als een manier om anderen te helpen hun stem terug te vinden. "Soms heb je het verhaal van iemand anders nodig om je eigen stem weer terug te vinden."