Ruslanddeskundige ziet maar één uitweg uit oorlog: 'Voor Poetin is het de dood of de gladiolen'

Terwijl in het Turkse Ankara de NAVO-top aan de gang was, noemde Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov de Russische invasie deze week voor het eerst een oorlog, in plaats van een speciale militaire operatie, zoals Rusland die tot nu toe omschreef. Volgens Salemon is die timing geen toeval. "Dit is een boodschap aan de NAVO."

"Eigenlijk zegt Rusland: 'Het was een speciale militaire operatie, maar doordat de VS en Europa Oekraïne steunen bij het bombarderen, voeren zij een oorlog'", zegt Salemon in gesprek met Fidan Ekiz. "Dat is natuurlijk een boodschap aan de NAVO en de boodschap is: 'Stop ermee, want wij geven niet op en zijn desnoods bereid tot een kernoorlog'."

Rusland houdt oorlog vol

De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels ruim vier jaar. Hoewel Rusland al langere tijd nauwelijks terreinwinst boekt, denkt Poetin volgens Salemon nog altijd dat Rusland er niet slecht voor staat. "In Rusland heerst grote onvrede over de oorlog, maar Poetin heeft alle macht in handen en dat weet ook iedereen die bij hem op kantoor komt. Poetin zit op een doodlopende weg, maar krijgt te horen: 'Geef maar wat gas, het gaat de goede kant op!' Het is alsof je iemand in het gekkenhuis zet en je bevestigt wat die persoon denkt."

Ondertussen stijgen de brandstofprijzen en gaat inmiddels een derde van de Russische overheidsbegroting naar de oorlog. Toch houdt Rusland het financieel nog altijd vol. Salemon: "In het begin van de oorlog zeiden goede Russische economen die voor de staat hebben gewerkt: Rusland gaat dit niet volhouden. Je kunt niet één derde van je begroting - en waarschijnlijk veel meer - uitgeven aan oorlog. Alle economen zeiden: over twee jaar is het afgelopen."

"Maar wonder boven wonder - dat zie je altijd in Rusland - houden ze het wel vol. Hoe lang nog? Dat weten de economen ook niet meer. Eigenlijk is de vrees dat Rusland het nog wel even volhoudt", zegt de Ruslanddeskundige. Wel wijst ze erop dat het overheidstekort nu al veel groter is dan voor dit jaar was begroot. "De komende decennia ligt Rusland economisch op z'n gat, maar Poetin vindt dat de bevolking de gevolgen maar moet dragen."

Volgens Salemon zijn de gevolgen in het dagelijks leven steeds zichtbaarder. "Mensen staan uren in de rij bij het tankstation, vechten met elkaar. En als je 's avonds in Moskou op straat loopt, kun je iemand een slang in een tank zien steken om de benzine eruit te zuigen. Rusland is een soort bananenrepubliek geworden."

'Het is de dood of de gladiolen'

Toch verwacht ze niet dat Poetin zelf de oorlog zal beëindigen. "Het is de dood of de gladiolen. Niet omdat dat noodzakelijk is, maar omdat Poetin zijn lot heeft verbonden aan het onderwerpen van Oekraïne. Hij denkt dat hij niet zonder gezichtsverlies in het Kremlin kan blijven zitten zonder overwinning, gezien de één miljoen doden en gewonden."

"Het is een doodlopende weg, maar Poetin zegt: we moeten overwinnen of we gaan ten onder. Hij doet zich voor als 'de eerlijke straatvechter'. Als je tegenover de overmacht van Europa en de VS staat, ga je het niet winnen, maar hij is de straatvechter die zegt: kom maar op."

Ook acht Salemon het niet waarschijnlijk dat Poetin door de Russen zelf wordt afgezet. "De bevolking wordt onderdrukt, zij kan zich niet verenigen. In de media hoor je alleen maar dat het goed gaat. Iwan in Vladivostok en Tatjana in Moskou weten van elkaar niet dat ze allebei tegen de oorlog zijn. En de elite is helemaal afhankelijk van Poetin, het economisch blok heeft geen macht en de geheime diensten zijn blij met Poetin. Zij mogen iedereen onderdrukken en krijgen veel geld, ze willen niet anders."

"De enige die Poetin kan wippen is het leger", concludeert de Ruslandkenner. "Maar Rusland heeft er altijd - al in de Sovjettijd - voor gezorgd dat het leger onder controle staat van het Kremlin en dat er geen militaire leider is. Er is niemand die een van de groepen kan verenigen en kan opstaan tegen Poetin, of dat durft of wil. Poetin doet aan verdeel en heers. Het is onduidelijk waar de tegenmacht op dit moment vandaan zou moeten komen."

Uitweg

Volgens Salemon is er uiteindelijk maar één realistische uitweg uit de oorlog: een Korea-scenario, waarbij Oekraïne een deel van zijn grondgebied verliest. "Een vijfde van Oekraïne is bezet, Oekraïne kan die gebieden niet terugveroveren en het Westen wil er geen kernoorlog voor riskeren. Je kunt je eigenlijk maar één einde van de oorlog voorstellen: een Korea-scenario. Er zal ergens een scheidslijn moeten komen. Ik zie geen ander scenario."