Wat te doen tegen bommeldingen? 'Media-aandacht leidt tot copycatgedrag'

"Ik kijk er niet van op", zegt Helsloot. "We hebben hele golven gehad van bommeldingen de afgelopen twintig jaar. In 2003 was er een golf aan poederbrieven. En in 2008 en 2009 hadden we ook een hele serie aan bommeldingen, dus dit is in die zin niet iets om van te schrikken."

Lastig inschatten

Helsloot noemt zulke bommeldingen besmettelijk. "Als je ergens een bommelding hebt en je merkt dat het veel aandacht in de media krijgt, dan zijn er allemaal weer andere idioten die denken: 'Dat is ook een goed idee.'" De autoriteiten worstelen ondertussen met een juiste aanpak. "Want na een tijd is iedereen eigenlijk weer de goede praktijken vergeten. En dan opeens denkt iedereen weer, gaan we het nu allemaal serieus nemen?"

Het inschatten van de daadwerkelijke dreiging van een melding is lastig, benoemt Helsloot. In 2009 deed iemand een melding van een mogelijke aanslag op een vestiging van IKEA in Amsterdam. "Dan zie je opeens dat als een centralist niet meer het besluit kan nemen samen met zijn senior, het aan een hogere leiddinggevende gaat vragen. En voor je het weet zit je dan bij de burgemeester in de crisisstaf. Maar die weet het ook niet." In dit geval werd de vestiging uit voorzorg ontruimd.

Rol van media

Het overgrote deel van alle bommeldinge is nep, volgens Helsloot. "Want de gemiddelde terrorist die echt iets wil, die gaat niet van tevoren bommeldingen geven." Minder media-aandacht voor bommeldingen zou gunstig kunnen zijn, zegt Helsloot, "We weten in ieder geval dat aandacht ertoe leidt dat er copycatgedrag zal komen. En dat geldt niet alleen voor bommeldignen, maar bijvoorbeeld ook voor het aansteken van bosbranden, voor het in elkaar slaan van conducteurs." Helsloot is niet bang dat er naar aanleiding van dit gesprek mensen copycatgedrag zullen vertonen. "Ik denk dat de gemiddelde luisteraar van het Oog niet in die categorie hoort."

"Ik vind dat media er over na moeten denken wat zij rapporteren en wat niet. En overigens doen jullie dat soms ook. Dus als het gaat over zelfmoord, dan hebben jullie daar een terughoudende policy om daarover te rapporteren." Uiteindelijk moeten media zelf de afweging maken tussen rapporteren en informeren, volgens Helsloot. "Wanneer heeft het nog zin om hier echt over te rapporteren, en wanneer is het geen nieuws wat bijdraagt tot het werkelijk informeren van mensen?"