Waarom gaan miljoenen mensen in India de straat op?

Het land ontleent ontzettend veel trots aan hun kiesstelsel. "India heeft hele strenge wetten over de toegankelijkheid van de verkiezingen. Dat betekent dat er ook stemmachines de Himalaya worden ingesleept voor een handjevol stemmen", vertelt Carolien Stolte, historicus en Indiakenner verbonden aan de Universiteit Leiden. Het is het stokpaardje van het land: als grootste democratie van de wereld wordt geprobeerd om ook écht iedereen naar de stembus te krijgen. 

Maar juist dat kiesstelsel ligt op dit moment onder vuur. "Het doel is het ontslag van het hoofd van de kiescommissie", zegt Stolte. De kiescommissie is het instituut dat de Indiase verkiezingen beheert. Zo regelen ze de waar in het land stembussen staan maar zijn ze ook verantwoordelijk voor de kieslijst: het register waarin staat vastgelegd wie er allemaal mogen stemmen. Dat is nogal een klus aangezien India een onwijs groot land is. Bovendien hebben ze een relatief jonge bevolking. "Onder de 1,4 miljard mensen die in India wonen, zijn er ook meer dan een miljard stemgerechtigd." 

Onafhankelijkheid kiescommissie

Er zijn een aantal dingen aan de hand omtrent de kiescommissie. In de eerste plaats trekken mensen de onafhankelijkheid van de commissie in twijfel. Dat komt omdat de samenstelling is veranderd. "Het was iemand van de Hoge Raad in India, de premier en de leider van de oppositie", legt Stolte uit. "Maar het lid van de Hoge Raad, dus echt India's hoogste rechtbank en een onafhankelijk instituut, is vervang door een door de premier benoemde minister." Dat bekent dat de zittende macht ineens een effectieve meerderheid heeft in de kiescommissie. Deze verandering dateert terug naar 2023 en stuit sindsdien al op weerstand, maar recent kwam dit tot een hoogtepunt. 

'Agressief geschrapt'

Afgelopen voorjaar werd namelijk het hele kiesregister namelijk opgeschoond. "Toen zijn er 130 miljoen mensen van de kieslijst verdwijnen. Dat is meer dan 10% van het hele electoraat", vertelt Stolte. Het idee was dat er veel mensen dubbel op de lijst stonden of inmiddels overleden of verhuisd zijn. In de praktijk lijkt dat niet altijd het geval te zijn. "Er is erg agressief geschrapt." 

Dat werd duidelijk tijdens de deelstaatverkiezingen in West-Bengalen van mei dit jaar. Het is een grote, belangrijke deelstaat in India. "Daar alleen al zijn meer dan 9 miljoen mensen uit het kiesregister geschrapt", vertelt Stolte.. Het leidde tot commotie: veel mensen waren het er niet mee eens dat ze onverwachts geen stem meer mochten uitbrengen. "Dit is een relatief mondige bevolking. 3,5 miljoen mensen hebben meteen bezwaar aangetekend." De rechtbanken konden het niet aan om deze miljoenen verzoeken te verwerken. "Voor de verkiezingen hebben ze 82.000 verzoeken weggewerkt. Daarvan moest de rechtbank toen concluderen dat meer dan 90% onterecht was geschrapt." 

Onrecht

Wat de invloed hiervan is geweest op de uitslag van de deelstaatverkiezingen, is moeilijk te zeggen volgens Stolte. "Maar het is duidelijk dat miljoenen mensen ten onrechte niet mochten stemmen." Dat raakt bovendien specifieke groepen in het bijzonder: "Waar de oppositie zo boos over is, is dat de bewijslast bij de burger wordt gelegd." Men moet dus zelf bewijzen dat zij wel kiesgerechtigd zijn door bijvoorbeeld hun geboorteakte aan te leveren. "Dat raakt natuurlijk vooral minderheden en arme mensen", vertelt ze verder.

Mensen gaan dus massaal de straat op om zich uit te spreken tegen de huidige gang van zaken. "Dit is na de Hoogste Raad het meest gerespecteerde instituut van India." Daarom kan de huidige regering onder leiding van Narendra Modi hier niet lang omheen. "Het dwingt de regering zich tot meer respons dan alleen het beheersen van straatprotesten."