Het VOC-verleden van het Iraanse olie-eilandje Kharg
- Nieuws
- Het VOC-verleden van het Iraanse olie-eilandje Kharg
Op het kleine Iraanse eiland Kharg staat Irans grootste olieterminal. Eeuwen terug was ditzelfde eiland een handelspost van de VOC. De Nederlands-Perzische historicus Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn sprak in NOS Met het Oog op Morgen over de VOC-geschiedenis van dit eiland. "De voormalige Duits-Pruisische officier Von Kniphausen speelde een hele belangrijke rol."
Video niet beschikbaar
In 1749 ging Von Kniphausen naar Basra, een stad in het noorden van de Perzische Golf. Nadat hij moeilijkheden had gekregen met lokale bestuurders, zo vertelt historicus Van Waalwijk van Doorn, kwam hij op Kharg terecht. Het eiland ligt op 25 kilometer van de Iraanse kust en was een plek waar veel schepen stopten.
Kharg
Daar ontmoette Von Kniphausen de lokale Amir, Amir Nasser. "Ze zagen samen mogelijkheden om profijtelijk te handelen. Von Kniphausen heeft toen de gouverneur-generaal van de VOC zover gekregen om het eilandje te kopen van Amir Nasser." Zo kwam het eiland in de handen van de VOC terecht halverwege de achttiende eeuw.
De afspraak met Nasser was om een handelspost en een fort te bouwen. Dat was bedoeld om de lokale bevolking te beschermen tegen rovende piraten die regelmatig langskwamen, zegt Van Waalwijk van Doorn. Aanvankelijk was de handelspost een succes voor de VOC, maar de kosten liepen al snel op. "Er was een achttal officieren en een honderdtal Afrikaanse slaven die waren meegenomen om daar te werken en als soldaat te dienen." Ook de kosten van het onderhoud waren hoog.
VOC vertrekt
Uiteindelijk vertrok de VOC na twaalf jaar. Amir Nasser werd gedood door zijn zoon, die het niet eens was geweest met de verkoop van Kharg aan de VOC. Ook kregen de Nederlanders steeds meer concurrentie van de Engelsen. "De Perzen speelden de Engelsen en de Nederlanders steeds meer tegen elkaar uit. En daar zijn de Nederlanders toch eigenlijk op den duur wel de dupe van geworden."
Sporen
"Er zijn zeker allemaal sporen van het rijke verleden van het eiland te vinden." Maar van de twaalf jaar dat de VOC Kharg in bezit had, is het waarschijnlijk moeilijk nog sporen te vinden, denkt Van Waalwijk van Doorn. "Daar waar ooit Fort Mosselstein stond, zijn nu alle olieterminals gevestigd." Ook is het nog niet duidelijk wat de impact zal zijn van de huidige oorlog.
Von Kniphausen, de Duits-Pruisische officier, vertrok van Kharg naar Parijs. Daar overleed hij in 1780, straatarm. "Hij heeft binnen een paar jaar zijn hele vermogen verbrast."
Het VOC-verleden van het Iraanse olie-eilandje Kharg
Met het Oog op Morgen
NOS Met het Oog op Morgen brengt aan het eind van de dag een overzicht van het nieuws, de ochtendkranten en journalistieke interviews met mensen in en achter het nieuws, omlijst door mooie muziek.
Het Oog is er elke dag van 23:00 tot 00:00. De presentatie wordt dagelijks afgewisseld tussen onder andere Lucella Carasso, Winfried Baijens, Coen Verbraak, Sheila Sitalsing, Chris Kijne, Elisabeth Steinz, Mieke van der Weij, Simone Weimans, Rob Trip en Wilfried de Jong.
Gerelateerd
