Schiet Rutte door in 'daddy-politiek'?

Volgens Kysia Hekster is Amerika de belangrijkste bondgenoot van de NAVO-alliantie. NAVO-kenners die zij sprak zien de situatie somber in: "Dit is een heel serieuze crisis in de geschiedenis van de NAVO. We kunnen eigenlijk niet zo heel veel doen tegen deze dreigementen."

Reactie NAVO

Officieel zegt bij de NAVO niemand iets, maar achter de schermen gebeurt er veel, weet Hekster. "We weten ook van de vorige crisis, die over Groenland. Toen zei Rutte zelf ook: 'Ik zeg niks. Mijn taak is nu alleen maar achter de schermen.'"

Het is vrij makkelijk om uit de NAVO te stappen, volgens Hekster. In artikel 13 van het NAVO-verdrag staat dat als een land de NAVO wil verlaten, het de Amerikaanse overheid in kennis moet stellen. "Dus in dit geval zou Trump tegen zichzelf kunnen zeggen: 'Nou, ik wil eruit.' En dat is het dan, in ieder geval wat het NAVO-verdrag betreft."

Wel is er toestemming nodig van het Amerikaanse congres, als Trump echt uit de NAVO wil stappen. Maar hij zou het ook onder presidentiële bevoegdheid kunnen scharen en geen toestemming vragen. Toch benadrukt Hekster dat president Trump het eigenlijk niet nodig heeft om daadwerkelijk de NAVO te verlaten. "De politieke schade is al geleden. De kerngedachte van de NAVO wordt onderuit gehaald door Trump."

Dreiging serieus nemen

Peter Wijninga, defensiespecialist bij het Haags Centrum voor Strategische Studies, erkent dat Trump niet bepaald gesteld is op de NAVO. "Het is niet zijn lievelingsclub waar hij lid van is." Volgens Wijninga kunnen de overige NAVO-lidstaten zich het niet veroorloven om dit dreigement links te laten liggen. "Het is steeds urgenter voor Europa om zo snel mogelijk in militaire capaciteit op eigen benen te staan."

De huidige NAVO-landen zijn op belangrijke gebieden afhankelijk van de VS, zegt Wijninga. "Denk aan de atoomparaplu, maar ook aan de bevelvoering. Alle hoofdkwartieren van de NAVO steunen op Amerikaanse datalinks en voicelinks. Er wordt gecommuniceerd via verbindingen die de Amerikanen beheren."

De rol van Rutte

Volgende week gaat Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO, in gesprek met Trump. Eerder ging Rutte diep door het stof om Trump aan de zijde van de NAVO te krijgen, volgens Wijninga. "Hij is bereid zichzelf bijna te vernederen en te verloochenen. Ik vind dat hij soms ook een beetje doorschiet met zijn 'daddy-politiek'."

Of de VS wel zonder de NAVO kan, moet nog worden bezien, zegt Peter Wijninga. Volgens hem spelen vlootbases van de NAVO een grote rol bij Amerikaanse operaties, ook nu in de oorlog met Iran. "In Napels is een groot hoofdkwartier van de NAVO, waar de Amerikanen een groot vlootondersteuningspunt hebben. Ook in Duitsland zitten veel ondersteuningspunten, zoals bijvoorbeeld een groot militair ziekenhuis."  

Eerder traden de Europese landen Finland en Zweden toe tot de NAVO en volgens Wijninga moet er meer in die richting worden gekeken. "Je zou kunnen denken aan een NAVO waarbij de Amerikanen misschien niet helemaal eruit stappen, maar meer op afstand komen te staan. Een NAVO die meer geleid wordt vanuit Europese landen, met inbegrip van Canada en Turkije."