Hoe Mark Rutte de NAVO redde: 'Humor werkt goed bij het opbouwen van persoonlijke relaties'

Trump ging aanvankelijk fel tekeer tegen de NAVO. Hij gaf aan er als de Verenigde Staten altijd voor de NAVO te zijn geweest, maar nooit iets terug te hebben gekregen van de bondgenoten. Na het gesprek met Rutte draaide hij bij. Kronenburg: "Er spelen een aantal zaken een rol, denk ik. In het begin was er in de VS best veel weerstand tegen de plannen die hij had met Groenland, ook in zijn eigen partij."

"Misschien ook wel vanuit het bedrijfsleven, omdat die zagen aankomen dat, mochten die heffingen doorgaan, die extra tarieven ook consequenties zouden hebben voor Amerikaanse bedrijven als Europa tegenmaatregelen zou nemen. Die lagen natuurlijk op tafel", zegt Kronenburg.

"Dat zal misschien een rol hebben gespeeld. Hij heeft duidelijk een opening geboden, door in ieder geval niet de tarieven te herhalen tijdens zijn verhaal. En het feit dat hij tijdens zijn speech ook Mark Rutte min of meer op het podium zette, was voor mij toch een indicatie dat er misschien nog wel een mogelijkheid was."

NAVO helpt bij realiseren doelen Trump

Het gesprek tussen Rutte en Trump was voor beiden niets nieuws. "Die hebben elkaar natuurlijk een paar keer gesproken de afgelopen periode. Dat kan ook bijna niet anders", zegt Kronenburg. Volgens hem fungeerde Rutte als een soort diplomatieke explosievenopruimingsdienst. "Ja, dat denk ik wel. Hij is in staat geweest om uit te leggen – en dat is ook gebleken – dat de NAVO juist ook is om te bereiken wat Trump beoogt met de activiteit op Groenland."

Kronenburg benadrukt hoe Rutte Trump het verhaal op een andere manier presenteerde: "Mark Rutte heeft natuurlijk ook kunnen aansluiten bij de speech die net daarvoor werd gehouden, waar Trump zei: 'de NAVO doet nooit wat voor ons'. Op zich klopt dat natuurlijk niet, want in het verleden is er genoeg gebeurd."

Rutte verwees onder meer naar Afghanistan en het inroepen van artikel 5 na 9/11, de eerste en enige keer dat dat is gebeurd. "Dat was meer symboliek, maar goed. In Afghanistan stond er tegenover elke twee gesneuvelde Amerikaanse soldaten een gesneuvelde militair van een andere bondgenoot."

Op een andere manier uitleggen

Uiteindelijk wist Rutte Trump te overtuigen dat NAVO juist kan helpen bij het realiseren van zijn doelen. "Je kunt ook verwijzen naar de missie die er nu is in Europa, in Letland of Litouwen, waar NAVO-troepen zijn. Daar kun je het goed mee vergelijken. Dus ik denk dat Mark Rutte in staat is geweest om het misschien op een iets andere manier te verpakken en nog een keer aan Trump uit te leggen."

Rutte speelde volgens Kronenburg een cruciale rol in de onderhandelingen. "Het zou heel goed kunnen dat Rutte tegen Trump heeft gezegd: jij kunt de geschiedenis ingaan als de grootste president, en wij gaan ervoor zorgen dat je dat kan doen. Mark Rutte benadrukte ook hoe belangrijk Trump is voor de NAVO op dit moment, met het optrekken van de uitgaven van 2 naar 5 procent, et cetera. Hij heeft er alles aan gedaan om Trump in de juiste mindset te brengen om akkoord te gaan met het voorstel dat Mark op tafel heeft gelegd."

Kronenburg voegt daar direct aan toe hoe Rutte persoonlijk indruk maakt: "Hij heeft een heel goed gevoel voor humor en weinig ego. Dat kan je van Trump niet zeggen. Maar Rutte doet dat met humor. Het gemak waarmee hij dat doet in gesprekken met Xi Jinping, François Hollande of Macron, werkt heel goed in het opbouwen van persoonlijke relaties. En ik zie hem op die manier ook met Donald Trump omgaan. Dat maakt het een stuk makkelijker."

'Tremendous success'

Ook de publieke kant werd meegenomen. "Voor het publieke oog, voor de camera’s, ook voor zijn eigen inwoners in de Verenigde Staten, kan Trump zeggen: ik heb een garantie gekregen van de man die daarvoor moet tekenen, en dat is de secretaris-generaal van de NAVO."

Trump sprak donderdag zelf van een "tremendous success". Kronenburg: "Dat is gewoon het ABC van diplomatie. Je probeert je gesprekspartner altijd een uitweg te geven, zodat jullie het gesprek kunnen afsluiten met het gevoel dat je allebei gewonnen hebt. Het feit dat hij nu zegt 'tremendous success' en na een nachtje slapen niet opeens een andere toon aanslaat, laat zien dat de missie van Mark Rutte geslaagd is."

Mixed feelings

Kronenburg denkt dat de onderlinge relaties voorlopig goed blijven. "Het hangt er helemaal van af hoe het in de praktijk wordt uitgewerkt, maar er zal ongetwijfeld een Arctic Mission komen met NAVO-militairen op rotatiebasis. De ene keer zitten de Nederlanders er met de Fransen en de Duitsers, de andere keer de Canadezen. Die missie is al uitgedacht en uitgetekend op het militaire hoofdkwartier, nota bene door de Amerikanen zelf. Als je het maar op een andere manier kunt verpakken en voor Trump acceptabel kunt maken, dan is het prima."

Wat de stemming bij de Europese regeringsleiders betreft, verwacht Kronenburg geen grote uitschieters: "Ik denk: mixed feelings. Natuurlijk zullen ze het prima vinden dat ze op dit moment geen tegenmaatregelen hoeven te treffen, wat ze wel van plan waren. Maar de betrekkingen met de Verenigde Staten zijn groter dan alleen Trump. Je moet ongelooflijk oppassen, je hoofd koel houden, niet overreageren en goed kijken naar de lange termijn."