Zes maanden om te praten over ICC-sancties: 'Rug recht houden is cruciaal'

"Diep betreurenswaardig", zei premier Jetten na de aankondiging van de sancties. Hij zei meteen dat hij helemaal achter het Hof staat. Daarnaast zei hij met de VS in gesprek te willen over een "passende oplossing".

Het ICC in Den Haag vervolgt mensen die worden verdacht van bijvoorbeeld genocide en oorlogsmisdaden. Zo heeft het een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu. Dat is bij Trump in het verkeerde keelgat geschoten. "Trump wil niet dat er een instantie bestaat die leiders zoals hij aan kan pakken", legt Marieke de Hoon uit, universitair hoofddocent internationaal strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam. "Daarom eist hij nu dat het ICC het statuut aanpast."

Momenteel is het zo dat plegers van dit soort ernstige misdaden onder het ICC vallen als de misdaden op het grondgebied van een van de 125  lidstaten worden gepleegd. Als een Amerikaan een moord pleegt in een ander land, kan die dus daar worden vervolgd. "Dat is een totaal logische manier van strafrechtdenken", zegt De Hoon. "Wat Trump nu wil, is dat onderdanen van niet-lidstaten worden uitgezonderd." 

Gebeurt dat niet, dan gaat de VS onder meer transacties met het hof verbieden. Dit kan betekenen dat ICC-werknemers niet meer bij hun bankrekening kunnen komen of niet meer naar de VS kunnen reizen.  

Rug recht

Het is een ingewikkelde positie waar Nederland in terecht is gekomen: aan de ene kant wil Nederland krachtig staan voor de internationale rechtsorde en in het bijzonder voor het in Den Haag gevestigde Strafhof. Aan de andere kant moeten de Verenigde Staten, een belangrijke bondgenoot van de NAVO, niet te veel tegen zich in het harnas gejaagd worden.  

De diplomatieke weg blijft dus over om nog iets aan de sancties te doen. Maar: "Er moet druk gezet worden op de VS", stelt De Hoon.  Er valt bijvoorbeeld te denken aan het overnemen van het betalingsverkeer van het ICC. Of bedrijven die aan de sancties meewerken, weren van de Europese markt. "Je moet het omdraaien. Dan gaan die bedrijven bij Trump aankloppen, omdat de maatregel hen heel veel geld kost. Om te zorgen dat Trump de maatregelen niet doorzet, is het cruciaal om de rug recht te houden."