25 jaar homohuwelijk: zorgen om acceptatie en verharding debat

Huijsen (1939), decennialang actief binnen de PvdA, was de eerste Nederlandse parlementariër ter wereld die openlijk uit de kast kwam. Voor hem was 1 april 2001 een mijlpaal, toen de toenmalige burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, het allereerste homohuwelijk voltrok. Nederland was het eerste land ter wereld die dit wettelijk accepteerde.

Coos is somber

25 jaar later maakt Waling samen met Huijsen de balans op. De conclusie volgens hem: Coos is somber. "Hij en anderen van zijn generatie kijken nu terug op waar ze voor gestreden hebben en denken: gaat het wel de goede kant op? De acceptatie is een groot probleem; het woord homo is op sportvelden, scholen en sociale media nog één van de meest gebruikte scheldwoorden. Dat is geen goed teken."

Waling zegt in WNL In de Kantine dat de tolerantie richting homoseksuelen stagneert "en dat er veel irritatie is over de regenboogkleuren". Volgens hem komt die irritatie uit alle kanten van de samenleving. Ook de multiculturele samenleving is hier onderdeel van. "De islamitische cultuur heeft veel moeite met homoseksualiteit, maar er is ook een modern christelijk conservatisme in opkomst. Het wordt ook wel de manosphere genoemd."

De manosphere houdt in dat jonge mannen onder invloed zijn van hypermasculiniteit. Ze volgen mannen op sociale media (zoals Andrew Tate) die deze levenswijze als de beste beschouwen, omdat ze zien dat feminisme de man onderdrukt. Ook homohaat tiert er welig.

LHBTQI+ draagt bij aan spanning

Aan de andere kant benadrukt Waling dat niet alle homo's en lesbiennes zich kunnen vinden in de LHBTQI+-beweging. Deze 'lettervermicelli' is volgens hem juist de homo-emancipatie in de weg gaan zitten. "Je hebt het ook over aseksualiteit, panseksualiteit, er komen allerlei dingen bij. De helft snapt het niet en voelt zich hier niet in thuis."

De ongecompliceerdheid was vroeger juist de kern van homo-emancipatie, concludeert de historicus. "Ze willen gewoon vrij en vrolijk kunnen trouwen en kunnen samenleven. En misschien kinderen hebben met hun liefde. Dat was het gewoon."

Nederlands imago wankelt

Kortom, Nederland stond 25 jaar geleden bekend als het land van vrijheid en progressiviteit, maar anno 2026 zijn er dus verschillende groeperingen ontstaan, zowel aan de linkerkant maar ook de rechterkant, die een nieuwe soort conservatisme omarmen.

Waling durft te stellen dat de opmars van sociale media en algoritmes hieraan bijdraagt. Hij sprak een aantal mannen die slachtoffer zijn geworden van homogeweld en heeft de indruk dat de daders "door sociale media zijn verwilderd" en er een bepaalde verslapping van omgangsvormen in de samenleving is.

Met name in de grote steden vindt deze kentering plaats, volgens Waling vooral in multiculturele wijken. Volgens hem durft de linkerflank van de politiek dit probleem niet te benoemen.

Jetten is een voorbeeld

Toch houdt Waling het positief, omdat hij ziet dat er in de breedte genoeg acceptatie is voor mannen en vrouwen die op iemand van hetzelfde geslacht vallen. Dat Nederland met Rob Jetten nu een homoseksuele premier heeft, evenals een homoseksuele Kamervoorzitter (Thom van Campen), helpt volgens hem ook mee. "Vooral omdat je weet dat hij niet vanwege zijn geaardheid benoemd is, maar omdat hij een een goede politicus is en ontspannen omgaat met zijn relatie", zegt Waling.

"Jetten moet zijn relatie daarom inzetten om aan jonge jongens en meiden te laten zien dat je gewoon een gelukkig, succesvol en rijk leven kan leiden als homoseksueel. Kijk maar naar Coos, die ook al 53 jaar gelukkig is."