Onderzoek van Follow the Money wijst op niet kloppende beweringen van de politie

Volgens Verlaan voert de politie in zogeheten position papers, documenten die richting verkiezingen worden gepubliceerd, dezelfde vier argumenten aan: de criminaliteit neemt toe, het vertrouwen daalt, er is een personeelstekort en er is jarenlang bezuinigd. "Die claims maken ze iets genuanceerder of slinkser," zegt hij.

Criminaliteit daalt, ondanks alarmerende voorbeelden

Zo wijst de politie vaak op concrete voorbeelden, zoals explosies of incidenten met verwarde personen. "Dat wekt de indruk dat er echt iets aan de hand is," zegt Verlaan. "Maar als je naar het totaal kijkt, zie je dat het aantal geregistreerde misdrijven sinds de eeuwwisseling is gehalveerd." 

De politie stelt dat het werk toch complexer is geworden, onder meer door digitalisering. Een woordvoerder laat weten dat "bijna iedere vorm van criminaliteit tegenwoordig een digitale component heeft" en dat dit meer capaciteit vraagt. Maar volgens Verlaan klopt ook dat beeld niet. "Uit onderzoek blijkt dat 1 procent van de criminaliteit online plaatsvindt en 4 procent een digitale component heeft," zegt hij. “Dus dat is echt een stuk minder dan wordt gesuggereerd."

Vertrouwen juist hoog

Een ander argument is dat het vertrouwen in de politie onder druk staat. Volgens Verlaan ontbreekt daar bewijs voor. "Als je de cijfers bekijkt, zie je dat het vertrouwen in de politie juist het hoogst is van alle publieke instellingen in Nederland," zegt hij. "Hoger dan de Tweede Kamer, hoger dan het leger. En het is de afgelopen jaren zelfs gestegen."

De woordvoerder van de politie stelt dat dit soort cijfers wel kloppen, maar dat er context ontbreekt. "Het is alsof je door een sleutelgat kijkt," zegt hij. "Wat je ziet klopt, maar je mist belangrijke informatie." Verlaan wijst die kritiek van de hand. "Dit zijn de claims waarmee je honderden miljoenen extra vraagt," zegt hij. "Dan leg ik die langs de meetlat van openbare data. En daaruit blijkt dat ze niet kloppen."

Geen bezuinigingen, maar groei

Ook het beeld dat er jarenlang is bezuinigd, houdt volgens Verlaan geen stand. "In 2015 was het politiebudget ongeveer vijf miljard euro. Nu is dat negen miljard," zegt hij. "Zelfs gecorrigeerd voor inflatie is er de afgelopen tien jaar zo’n tien miljard extra geïnvesteerd." De politie wijst erop dat kosten voor onder meer huisvesting, energie en technologie flink zijn gestegen, en dat er nieuwe taken zijn bijgekomen zonder extra financiering.

Personeelstekort of groeidoel?

Tot slot is er het argument van een personeelstekort. Volgens Verlaan ligt dat genuanceerder. "Ze spreken over onderbezetting, maar dat betekent dat ze minder mensen hebben dan ze zelf willen, niet per se minder dan nodig is," legt hij uit. "Per misdrijf zijn er zelfs meer agenten dan twintig jaar geleden."

Dat komt volgens hem doordat de politiek blijft sturen op meer agenten. "De doelformatie wordt steeds hoger, maar het lukt niet om snel genoeg nieuwe mensen op te leiden."

Daarbij wijst hij op een ander punt: "Wat minder wordt belicht, is dat er relatief veel personeel op kantoor zit. Niet-operationeel."

‘Breng dan de juiste cijfers’

Verlaan benadrukt dat hij niet tegen extra geld voor de politie is. "Maar dat moet wel gebaseerd zijn op argumenten die hout snijden," zegt hij. "Als je om honderden miljoenen vraagt, ligt de bewijslast bij jou." Volgens hem is transparantie daarbij essentieel. "Ze zeggen zelf dat onze cijfers kloppen," zegt hij. "Breng die dan ook naar buiten. Dat maakt het debat eerlijker."