SER: verduurzaming moet eenvoudiger worden om energiecrisis te dempen

Volgens SER-voorzitter Kim Putters ligt er een sleutel om zowel de energierekening betaalbaar te houden als de afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen te verminderen. "Het gaat niet alleen om klimaatdoelen", benadrukt hij. "Het gaat er ook om of mensen hun energierekening kunnen blijven betalen en of ze in een gezond en veilig huis of pand wonen."

Hoewel vaak wordt gewezen naar de industrie als grootste vervuiler, richt het SER-rapport zich nadrukkelijk op huishoudens en kleine ondernemers. Juist daar is volgens Putters nog veel winst te behalen. "Als al die woningen en bedrijfspanden goed geïsoleerd zijn en gebruikmaken van duurzame energie, levert dat enorme voordelen op voor de hele samenleving."

Die voordelen zijn breder dan alleen lagere CO₂-uitstoot. Slecht geïsoleerde woningen dragen bij aan gezondheidsproblemen, zoals luchtwegklachten bij kinderen. Daarnaast maakt verduurzaming Nederland minder afhankelijk van energie uit politiek instabiele regio’s.

Bekende maatregelen, maar hoge drempels

De oplossingen zijn op zichzelf niet nieuw: isolatie, warmtepompen en zonnepanelen. Toch blijkt de uitvoering lastig. Veel mensen weten niet waar ze moeten beginnen, welke regelingen er zijn en of de investering zich terugverdient.

Volgens de SER moet de overheid zich meer verplaatsen in burgers en ondernemers. "Het woud aan regels is ingewikkeld en betreft onduidelijke informatie", zegt Putters. De raad pleit daarom voor duidelijke informatiepunten, betere ondersteuning en vooral eenvoudiger regelgeving.

Ook timing speelt een rol. Verduurzaming gebeurt het meest effectief op 'natuurlijke momenten’' zoals bij een verhuizing, verbouwing of uitbreiding van een bedrijf. Juist dan moet het volgens de SER laagdrempelig zijn om duurzame keuzes te maken.

Ondernemers worstelen met wisselend beleid

Dat de praktijk weerbarstig is, blijkt uit het verhaal van ondernemer Arie Alderliesten, eigenaar van een autoschadeherstelbedrijf in Ridderkerk. Zijn familiebedrijf bestaat al decennia en ligt inmiddels midden in een woonwijk. Verduurzaming is voor hem geen abstract begrip, maar dagelijkse realiteit.

Zo verving hij verlichting door ledlampen, een investering die zich relatief snel terugverdient. Maar die maatregel had onverwachte gevolgen: omwonenden kregen ineens fel licht in hun tuin. "Je moet met alles rekening houden", zegt hij.

Grotere investeringen, zoals zonnepanelen, blijken lastiger. “De terugverdientijd was langer dan de periode dat de regeling gold", legt Alderliesten uit. "Dat is nogal wat." Hij wijst net als de SER op het wisselende overheidsbeleid, waarbij subsidies en regels regelmatig veranderen. Dat maakt het voor ondernemers moeilijk om beslissingen te nemen.

Oproep tot consistent beleid

De kern van het SER-advies is dan ook voorspelbaarheid. Zonder stabiel beleid blijven investeringen uit, stellen de opstellers. “Ondernemers nemen beslissingen voor de lange termijn,” zegt Putters. "Dan moet je erop kunnen vertrouwen dat regels niet steeds veranderen."

Volgens cijfers uit het rapport is in sectoren als bakkers, cafés en garages nog maar een klein deel van de mogelijke energiebesparende maatregelen genomen. Dat benadrukt volgens de SER de urgentie.

Putters roept de politiek op om het onderwerp minder ideologisch te benaderen. "We moeten stoppen dit in de hoek van woke of wappie te stoppen”, zegt hij. "Het gaat om iets heel concreets: de betaalbaarheid van energie, de kwaliteit van woningen en de toekomst van bedrijven."

De raad hoopt dat het brede draagvlak, van werkgevers tot vakbonden, helpt om de aanbevelingen om te zetten in beleid. Want zonder ingrijpen, waarschuwen experts, dreigt de energierekening voor veel Nederlanders opnieuw onbetaalbaar te worden.