Zouden bepaalde suïcidegevallen onder vrouwen eigenlijk als femicide moeten worden bestempeld?

Verwondingen, eerdere aangiftes, blauwe plekken, bijtwonden, brandwonden en afscheidsbrieven waarin verwezen wordt naar huiselijk geweld. Al dit soort signalen komen met regelmaat voor bij vrouwen die suïcide plegen. In haar onderzoek kon Liem vaststellen dat dat in ieder geval bij 1 op de 4 van dit soort zaken het geval is. De hoogleraar noemt dat nog een "onderschatting" en "ondergrens". 

Schouwverslagen

Dat heeft ermee te maken dat slechts 1 op de 20 vrouwen daadwerkelijk naar de politie gaat wanneer er sprake is van huiselijk geweld. En wanneer ze dat al doen, hebben zich daarvoor gemiddeld 33 tot 35 van dit soort incidenten zich voorgedaan. Bovendien worden deze signalen niet altijd meegenomen in schouwverslagen, legt Liem uit. "Veel schouwverslagen zijn dus niet te beoordelen, omdat er niet genoeg informatie in staat van de huisarts, familie en ex-partner."

'Iets niet in de haak'

"We schrokken van het aandeel", zegt Liem over het onderzoek. De hoogleraar deed onderzoek naar femicide in Nederland en werd vaak benaderd door nabestaanden die het gevoel hadden dat er "iets niet in de haak" was bij de suïcide van hun zus of dochter. Zo kwamen ze achter "verschillende scenario's", verklaart Liem. 

"Het kan verschillend aan elkaar verbonden zijn, zoals dat iemand suïcide pleegt om aan huiselijk geweld of sextortion te ontsnappen. Het tweede is indirect: huiselijk geweld kan tot angststoornissen, depressie en middelengebruik, wat tot suïcide kan leiden. Een derde zou kunnen zijn dat het geen suïcides zijn, maar gemaskeerde moord of doodslagen." 

Basale stappen

Hierbij zijn een aantal zaken cruciaal, zegt Liem. Zo zou er bij zelfdoding sowieso met de nabestaanden en (ex-)partner gesproken moeten worden door de recherche. "Heeft diegene nog toegang gehad tot de plaats van de doding, was de ex-partner de laatste persoon die gesproken is? Dat soort basale stappen, zoals of de huisarts gebeld wordt, moeten genomen worden voordat we overgaan op de aanname dat het suïcide is", stelt Liem. 

Strafbaarheid van derden

"De politie kan hier gedegen onderzoek naar doen, maar dan moet die alertheid er wel zijn", meent de hoogleraar. In het Verenigd Koninkrijk zijn ze hier al een stapje verder mee. Zo is het tegenwoordig mogelijk om "strafbaarheid van derden" in dit soort zaken aan te tonen. "In Nederland hebben we ook die tools in het strafrecht, zoals dood door schuld. Dat zijn mogelijkheden om alsnog naar zo’n verwijtbaarheid toe te gaan", stelt Liem voor. 

Maar wanneer voldoet iemand daar dan aan? "Het dreigen om iemand te doden, zoals als diegene weg zou gaan, worden verbaal geuit en zijn niet terug te vinden. Net als dwingende controle en intieme terreur, iemand continu in de gaten houden en 500 appjes per dag sturen. Dat zijn dingen die je in interviews met nabestaanden kunt ontdekken", legt Liem uit. "Maar dat moet dan wel gebeuren." 

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Ga naar 113 Zelfmoordpreventie voor gratis, anonieme hulp. Bel direct naar 0800-0113 (of 113 vanaf je mobiel) of start een anonieme chat via de hulplijn.