Wet tegen femicide mogelijk naar Nederland: 'Het had haar leven kunnen redden'

Clare’s Law

Om femicide, vrouwenmoord, tegen te gaan, komt er mogelijk ook in Nederland een wet waarmee je het verleden van je partner kunt natrekken. In Engeland bestaat Clare’s Law al. "Het is genoemd naar de Engelse Clare Wood", legt Noa van Oostrom uit. "Zij werd in 2009 door haar ex-partner George vermoord."

De politie wist van het gewelddadige verleden van George en zijn strafblad. "Er waren veel meldingen van huiselijk geweld en geweldsdelicten, maar Clare zelf wist van niks", vertelt Van Oostrom. Ondanks dat Clare meerdere malen aangifte deed tegen George, werd er niet ingegrepen. "Het is een vreselijk verhaal", vertelt Maaike Timmerman. "Ze is gewurgd en in brand gestoken door George."

EenVandaag-journalist Fannie Tijmstra ging naar Engeland om met de dochter van Clare te spreken. "Zij was nog maar tien jaar oud toen haar moeder vermoord werd", vertelt Tijmstra. Clare was volgens haar dochter ontzettend bang voor haar ex George. "Zij heeft meerdere malen aangifte gedaan van mishandeling, maar de politie stuurde haar eigenlijk altijd weg."

'Het had haar leven kunnen redden'

Met Clare’s Law moet worden voorkomen dat vrouwen slachtoffer worden van femicide door een (ex-)partner met een gewelddadig verleden. Clare wist volgens Tijmstra alleen dat George een strafblad had voor verkeersovertredingen. "Maar zijn strafblad stond dus echt vol geweld. Hij had vrouwen bedreigd, aangevallen, een gebiedsverbod voor een vrouw en meerdere jaren in de gevangenis gezeten omdat hij een vrouw met een mes lange tijd gegijzeld had."

Door Clare’s Law kunnen partners worden geïnformeerd over dit verleden. "De dochter van Clare is er ook van overtuigd dat als die wet er geweest was, dat het misschien wel haar leven had kunnen redden", vertelt Tijmstra. "Zij wist niet hoeveel gevaar zij liep. Als zij dat geweten had, dan was ze wellicht ondergedoken of was ze misschien verhuisd." 

'Ik kon me niet voorstellen dat hij haar echt dood zou maken'

Clare’s Law is sinds 2014 ingevoerd in Engeland. In Nederland wordt nu gesproken over een soortgelijke wet. Barbara Godwaldt verloor haar zus in 2020 door femicide. "Als we kijken wat we toen geregeld hadden om femicide te voorkomen, was dat praktisch niks", vertelt ze. "In Nederland lopen we eigenlijk op heel die aanpak van femicide en een groot deel van huiselijk geweld best wel veel achter op de rest van Europa."

Godwaldt werkt nu met bijna-femicideslachtoffers en slachtoffers van huiselijk geweld. Voordat haar zus werd vermoord, wist ze nog niet zo veel over femicide. "Ik had wel een heleboel van dit soort dingen gezien, maar maakte me geen zorgen over dat hij haar echt dood zou maken. Dat kon ik me gewoon niet voorstellen", vertelt ze. "En achteraf, nu ik die kennis wel heb, denk ik: ja, als ik die kennis toen had gehad, was ik daar totaal anders mee omgegaan."

Bij haar zus zag Godwaldt achteraf bekende rode vlaggen. "Je ziet isoleren, vernederen, maar ook bijvoorbeeld acties als een niet-fatale verwurging of het mishandelen van huisdieren. Het zijn duidelijke aanwijzingen, maar ook het verleden van de pleger kan een duidelijke aanwijzing zijn."

Hoe werkt de wet?

"De wet is eigenlijk tweeledig", legt Tijmstra uit. Partners kunnen informatie opvragen bij de politie als ze zich zorgen maken over hun partner. In Engeland kunnen ook familieleden of vrienden informatie opvragen. "Het is wel zo dat ze echt wel zorgvuldig te werk gaan. Dus ze gaan echt niet Jan en alleman informatie verstrekken. Dat willen we natuurlijk niet."

Daarnaast kan de politie zelf informatie delen. Wanneer iemand aangifte doet tegen iemand die al veel geweldsincidenten op zijn naam heeft staan, kan de politie ervoor kiezen om die informatie te delen. Van Oostrom sprak met de Engelse Grace. Zij verliet haar ex vanwege informatie uit Clare’s Law. "Zij is uiteindelijk naar aanleiding van onder andere Clare’s Law en ook het heftige geweld bij hem weggegaan."

Wet in Nederland

Momenteel is er nog geen Clare’s Law in Nederland, maar als het aan de coalitiepartijen ligt, komt die er wel. "Het is nu nog vooral verkennend, dus ze zijn eerst aan het onderzoeken of het überhaupt haalbaar zou zijn in Nederland", vertelt Van Oostrom. "Het staat in het coalitieakkoord, dus ze zijn er wel serieus mee. Er gaat altijd veel tijd overheen voordat zo’n wet er ook daadwerkelijk is, dus het duurt gewoon heel lang voordat er een wet ligt die ze in de praktijk kunnen brengen."

Geen heilige graal

"Ik heb in Engeland ook een deskundige gesproken die hier uitgebreid onderzoek naar heeft gedaan. Die zegt: 'Je moet het dus echt niet zien als een tovermiddel'", vertelt Tijmstra. "Het is een waardevol instrument, maar daarnaast moet je van alles organiseren, omdat het een heel complex probleem is."

Tijmstra ziet de wet vooral als een manier om slachtoffers in beeld te krijgen. "Zo zorg je dat ook zij die informatie krijgen of, als ze daarom vragen, dat je nazorg regelt of contact met hulporganisaties legt. Het duurt vaak heel erg lang voordat iemand het durft om uit een relatie te stappen. Maar als je in contact blijft, dan plant je een zaadje en misschien kan je uiteindelijk iemand zover krijgen om wel uit de relatie te stappen. Dus dat is denk ik heel belangrijk."

Benieuwd naar het hele gesprek over Clare’s Law? Beluister nu de nieuwste aflevering van Het Misdaadbureau in je favoriete podcast-app.