Bruggeninfarct in Nederland: Achterstallig onderhoud en verkeersproblemen

Nijenhuis, die voor haar historische werk al jaren onderzoek doet naar waterwegen en zelf op een binnenvaartschip woont in de Houthavens in Amsterdam, ziet de gevolgen van dichtbij. "Wij merken dat er simpelweg minder vrachtverkeer door kan", zegt ze. "Bruggen gaan niet meer open, dus schepen moeten omvaren. Dat heeft directe impact op de logistiek."

Druk op het hele netwerk

Nederland telt tienduizenden bruggen. Veel daarvan zijn gebouwd in de jaren zestig en zeventig en naderen tegelijkertijd het einde van hun levensduur. "Dat is de kern van het probleem", legt Nijenhuis uit. "Ze zijn ongeveer in dezelfde periode aangelegd, dus moeten nu ook ongeveer tegelijk worden vervangen of grondig gerenoveerd."

De gevolgen zijn groter dan alleen hinder voor wegverkeer. Juist de samenhang in het netwerk maakt het kwetsbaar. "Alles hangt met elkaar samen. Als één brug dichtgaat, heeft dat effect op de rest van het systeem", vertelt Nijenhuis. "En als de scheepvaart te vaak wordt gestremd, wijken vervoerders uit naar de weg. Dan krijg je dus méér files, en daarvoor heb je juist weer bruggen nodig."

Deze vicieuze cirkel baart zorgen. Zeker omdat onderhoud jarenlang onvoldoende prioriteit kreeg. "We bouwen infrastructuur, soms zelfs met tol om kosten terug te verdienen, maar reserveren vervolgens voor onderhoud", zegt Nijenhuis. "Dat vind ik echt wonderlijk".

Politieke opgave

De politieke druk loopt ondertussen op. In Den Haag werkt minister Vincent Karremans aan een prioriteitenlijst voor de aanpak van bruggen en andere infrastructuur. Die moet voor de zomer verschijnen. Dat zal tientallen miljarden euro’s gaan kosten.

Karremans probeerde het onderwerp onlangs aantrekkelijker te maken door te stellen dat "onderhoud weer sexy moet worden." Nijenhuis kijkt daar sceptisch naar. "Ik denk niet dat onderhoud ooit sexy wordt. Het is vooral noodzakelijk. Mensen realiseren zich misschien niet hoe afhankelijk we zijn van bruggen. Tot het misgaat."

Volgens haar ligt de oplossing niet alleen in geld, maar ook in keuzes maken. Bijvoorbeeld over wie betaalt. In Nederland is het gebruik van bruggen en sluizen voor de scheepvaart vaak gratis, in tegenstelling tot sommige andere Europese landen. "Misschien moet je daar opnieuw naar kijken", zegt ze. "Niet om te straffen, maar om het systeem houdbaar te maken."

Ingrijpen cruciaal

Tegelijkertijd pleit Nijenhuis voor een bredere blik op infrastructuur. Historisch gezien was water juist een verbindende factor, benadrukt ze. "Pas toen we meer over land gingen reizen, werd water een obstakel dat we moesten overbruggen. Die spanning zie je nog steeds. We willen én over water én over land bewegen."

De komende jaren zullen cruciaal zijn. Zonder ingrijpen dreigt niet alleen economische schade, maar ook onveilige situaties. "Je wilt niet wachten tot er iets instort", zegt Nijenhuis. "Dan is het te laat. Dit is het moment om verantwoordelijkheid te nemen, voordat Nederland echt vastloopt."