Kinderloze collega’s worden over het hoofd gezien: 'De druk ligt vaak bij de blijvers'

Zwagerman heeft zelf geen kinderen en merkte al vroeg in haar carrière dat er een verschil zit tussen collega’s met kinderen en zonder. "Mensen gaan met zwangerschapsverlof, later met ouderschapsverlof. Steeds vaker zie je dat taken in het team worden herverdeeld," zegt ze in Villa VdB. "Op een gegeven moment dacht ik: dit komt eigenlijk elke keer terug. En ik ga nooit met zo’n verlof natuurlijk."

Ook ziet Zwagerman steeds vaker dat werkgevers mooie verlofregelingen inzetten om nieuwe werknemers aan te trekken. "Dat is natuurlijk fantastisch voor de ouders, begrijp me ook niet verkeerd. Het is heel hard nodig dat verlof." Maar, legt ze uit, daarna wordt er vaak niet goed nagedacht over de opvang van het werk. "Dan merk je toch dat die druk vaker bij de blijvers zit."

Blinde Vlek

Volgens Zwagerman zit die ongelijkheid niet alleen in beleid, maar juist ook in de dagelijkse praktijk. "Zo wordt het niet gewaardeerd om vakantie te boeken in de schoolvakanties. Maar ik heb een vriendin die werkt in het onderwijs, en dan willen wij soms ook een lang weekend weg." Dan krijgt ze te horen dat dat eigenlijk niet de bedoeling is.

Ook op het gebied van flexibiliteit ziet ze verschil. "Wij worden vooral verwacht dat wij er altijd zijn, voor ouders is het veel normaler dat zij weg mogen," zegt ze. Terwijl mensen zonder kinderen óók zorgtaken hebben. "Mensen zonder kinderen hebben ook wel eens een ouder die heel ziek is, of een vriend die door een hele zware dip gaat. Dan wordt het niet als normaal gezien dat je eventjes weggaat."

Volgens haar is dat een blinde vlek op de werkvloer. Regelingen voor ouders zijn belangrijk, benadrukt ze, maar niet altijd goed doordacht. Wie daar iets van zegt, krijgt al snel het verwijt "zuur" te zijn. "Dat wil ik helemaal niet," zegt Zwagerman. "Ik wil het niet ten koste van ouders of kinderen laten gaan. Verlof is hartstikke nodig." Arbeidsjurist Elias Schenk herkent dat beeld. "Natuurlijk moet je er zijn als ouder als je kind ziek is," zegt Schenk. "Maar het klopt ook dat de aanname dan maar is dat collega’s het oplossen. En daar een tweede keer over nadenken is niet verkeerd."

Oplossingen op de werkvloer

Volgens Zwagerman begint het bij betere organisatie. Nu worden taken van collega’s die met zwangerschaps- of ouderschapsverlof gaan vaak simpelweg verdeeld over het team. "Die persoon wordt niet vervangen," zegt ze. "Terwijl je als werkgever ook kunt kijken: hebben we daar budget voor? Of kunnen we overuren compenseren?"

Volgens Schenk is dat realistischer dan het klinkt. "Bij ouderschapsverlof neemt het UWV een deel van de loonkosten over, zo’n 70 procent van het maximum dagloon," legt Schenk uit. "Dat geld kan je gebruiken om een tijdelijke kracht aan te nemen. Dit zijn echt geen wonderen die we vragen."

Daarnaast zou zorgverlof inclusiever moeten, vindt Zwagerman. "Het is heel normaal dat iemand een ziek kind ophaalt. Maar we hebben minder oog voor mensen zonder kinderen die ook zorgtaken hebben." Denk aan mantelzorg of het ondersteunen van een naaste in een moeilijke periode. Juridisch is daar volgens Schenk ook ruimte voor. "In arbeidsovereenkomsten en bedrijfsregelingen kan veel worden vastgelegd," zegt de arbeidsjurist. Toch bestaan er nog nauwelijks specifieke regelingen voor kinderloze medewerkers. Wel ziet Schenk dat sommige bedrijven bredere voordelen bieden, zoals sabbaticals.

'Het is geen verwijt'

Zwagerman benadrukt dat haar kritiek zich niet richt op ouders. "Zij maken gebruik van regelingen waar ze recht op hebben, en dat is ook nodig," zegt ze. "Het probleem zit in hoe we het organiseren." Zelf herkent ze ook het ongemakkelijke gevoel dat soms kan opspelen. "Dat stemmetje van: is dat kind alweer ziek? Dat herken ik ook," zegt ze. "Maar dat is niet eerlijk."

De reacties op haar verhaal laten volgens haar zien dat het onderwerp leeft. "Ik krijg veel berichten van mensen die het herkennen," zegt ze. "Maar opvallend genoeg melden weinig bedrijven zich met: wij hebben het al goed geregeld." Volgens haar is dat precies waarom het gesprek nodig is. "We moeten het beter regelen voor iedereen."