'Het is geen strenge overhoring, maar spel': Ronald Giphart over zijn eerste keer als presentator van het Groot Dictee der Nederlandse Taal

Het Groot Dictee wordt live uitgezonden. Naast de prominenten en Taalstaat-deelmeners die aan de uitzending meedoen, kan iedereen meeschrijven met de radio-uitzending, die ook te volgen is via een YouTube live-stream. Dat kan natuurlijk thuis, maar ookof in een van de deelnemende bibliotheken in ons land. Maar waar komt dat Groot Dictee der Nederlandse Taal eigenlijk vandaan?

Overgedragen stokje

Het initiatief voor het Groot Dictee der Nederlandsche Taal kwam in 1990 van Philip Freriks, destijds correspondent in Parijs voor de Volkskrant. Het idee komt namelijk oorspronkelijk uit Frankrijk, waar een nationaal dictee op televisie al een groot succes was. Het Dictee, met Freriks als presentator, is 25 jaar te zien geweest op televisie, en verdween in 2015 door lage kijkcijfers. 

Frits Spits bracht het Dictee als radioversie in 2018 terug in zijn programma De Taalstaat en presenteerde dit acht jaar lang vol enthousiasme en liefde voor de Nederlandse taal. Dit jaar is het de beurt aan Giphart, die er ook veel zin in heeft: "Ik vind het enorm spannend, en kijk er ook erg naar uit om gastheer te zijn van dit bijzondere taalfeest, zeker nu het neerstrijkt in mijn stad Utrecht, 'City of Literature'." 

De Neude: 'iconisch'

"Er zitten al een boel enthousiaste kandidaten klaar", zegt de presentator. Giphart noemt het schitterend dat de spellingwedstrijd in bibliotheek Neude op de Neude in Utrecht plaatsvindt. "Ik woon al 40 jaar met veel plezier in deze stad en de bibliotheek Neude is een iconisch gebouw, met ongeëvenaarde architectuur en een boel geschiedenis. Iedereen die binnenkomt vergaapt zich aan de lijnen, bogen en het lichtspel." Daarnaast verwijst Giphart naar het gebouw als voormalig postkantoor waar zich in de Tweede Wereldoorlog een deel van het verzet verschanste en er illegale verbindingen werden gelegd. "Het is een bijzondere plek." Voor een radio-uitzending noemt hij de locatie wel een uitdaging. "Het galmt hier nogal, maar we hebben de beste geluidstechnici klaarstaan om het zo goed mogelijk te laten klinken."

Spinvis

De muzikale omlijsting van het Dictee wordt verzorgd door Spinvis. Zo komen meerdere grote liefdes van Giphart, naast taal en de stad Utrecht, samen bij dit taalfeest. Hij noemt zich namelijk een ware 'Spinvisiaan'. "Ik weet nog toen het eerste album uitkwam. Die met het cassettebandje op de omslag." Giphart herinnert zich nog goed dat mensen om hem heen, en hijzelf, wild werden van die cd. "Ik ken 'm nog uit m'n hoofd. Inclusief de nummervolgorde. Dus ik kijk er erg naar uit om Spinvis tijdens het Groot Dictee te mogen ontvangen."

'Het blijft een spel'

De presentator merkt dat mensen vaak wat angstig zijn voor het Dictee, maar wil benadrukken dat dat helemaal niet nodig is. De radio versie van Het Dictee is juist heel toegankelijk. "Men associeert het vaak met het schooldictee, waarbij je overhoord werd, maar hier gaat het om spel, plezier en het op een andere manier omgaan met taal. En als meer moet je het ook niet zien." Ook benoemt hij dat het Dictee nu wel wat anders is dan vroeger op tv.  "Vroeger werden er compleet gestoorde woorden in verwerkt. Nu heb je her en der wat instinkertjes, maar daar kun je op oefenen en die houden je scherp." Hij noemt het Dictee mooi tijdverdrijf dat je uitdaagt. 

Oefenen? 

Zelf is Giphart wel blij om aan de presentatorkant van de strijd te staan. "Ik ben dyslectisch en ook als schrijver, schrijf ik heus wel eens een woord verkeerd." Toch heeft hij zelf al twee keer deelgenomen aan het dictee. "De eerste keer maakte ik verschrikkelijk veel fouten. Na wat oefenen kwam ik er bij de tweede keer nog prima vanaf." En hoe u dat oefenen dan kan doen? Daarvoor kunt u het Groene Boekje nog eens uit de kast toveren, of voor de digitale manier gaan en je kennis bijspijkerenvia de webpagina onzetaal.nl/oefenen je kennis bijspijkeren.

Schrijft u mee? 

De Taalstaat organiseert elk jaar, in samenwerking met NPO Radio 1, productiemaatschappij Men at work en Genootschap Onze Taal, het Groot Dictee der Nederlandse Taal.  Dit jaar wordt het op zaterdag 21 november van 11.00 tot 13.00 uur live uitgezonden vanuit bibliotheek Neude in Utrecht. De jury bestaat uit Wim Daniëls, Vibeke Roeper (directeur Genootschap Onze Taal) en Ton den Boon (hoofdredacteur Dikke Van Dale).