Steeds meer meldingen van gedwongen huwelijken en achterlating

Volgens Vlierman gaat het vooral om jongeren die tegen hun wil moeten trouwen. Soms omdat ouders vinden dat hun kind oud genoeg is voor een huwelijk, soms omdat zij zich zorgen maken over gedrag of het gevoel hebben dat de familie-eer op het spel staat. Maar het onderwerp is breder dan veel mensen denken.

"Het gaat eigenlijk vooral over vrije partnerkeuze. Mag jij houden van wie je wil houden?", zegt Vlierman. Gedwongen huwelijken komen niet alleen voor binnen gezinnen met een migratieachtergrond. Ook in bijvoorbeeld orthodox-christelijke gemeenschappen spelen vergelijkbare problemen. Bovendien zijn niet alleen meisjes slachtoffer. Ook jongens en mannen kunnen gedwongen worden te trouwen.

Angst om familie te verliezen

Dat het aantal meldingen stijgt, betekent volgens Vlierman niet automatisch dat het probleem groter wordt. Mogelijk weten meer mensen de weg naar hulpverlening te vinden. Tegelijkertijd blijft de drempel hoog. Mensen die ermee te maken krijgen, durven vaak niet over hun situatie te praten. Ze zijn bang voor de gevolgen, schamen zich of vrezen hun familie kwijt te raken. "Het betekent vaak dat als jij nee zegt tegen een huwelijk, je ook geen onderdeel meer bent van de familie. Dat je er helemaal alleen voor staat."  Juist daarom draagt de nieuwe campagne de boodschap Jouw stilte is niet jouw schuld. Volgens Vlierman moeten slachtoffers weten dat de verantwoordelijkheid niet bij hen ligt. "Het heeft heel veel te maken met tradities en druk op familie." 

'Hier valt niks te halen'

Een van de mensen die weet hoe groot die druk kan zijn, is Barka Ettarfass. Zij was vijftien jaar toen ze thuiskwam van school en merkte dat er iets niet klopte. Cadeaus in de gang, extra boodschappen en een onbekende man in de woonkamer. "Ik wist meteen hoe laat het was", vertelt ze. Tegen de aanwezige man zei ze direct: "Ik weet niet wat hij hier komt doen, maar hier valt niks te halen." 

Haar weigering had grote gevolgen. Haar vader werd woedend en haar moeder kreeg de schuld. Uiteindelijk liep Ettarfass nog voor haar zestiende verjaardag van huis weg. Met haar vader kwam het contact nooit meer goed. Met haar moeder bleef ze contact houden, ondanks de ingewikkelde loyaliteitsstrijd die daarbij kwam kijken. "Je hebt er heel lang last van", vertelt ze. Het verlies van zelfvertrouwen en de neiging om anderen tevreden te willen houden, bleven haar nog jaren achtervolgen. 

Let op veranderingen

Volgens Vlierman zijn slachtoffers niet altijd gemakkelijk te herkennen. Je ziet het vaak niet aan de buitenkant. Daarom richt de campagne zich ook op docenten, vrienden, hulpverleners en buurtgenoten. Belangrijke signalen zijn plotselinge gedragsveranderingen. Jongeren die hun opleiding ineens laten versloffen, opeens minder vrijheid krijgen, andere kleding gaan dragen of voortdurend worden opgehaald en gecontroleerd. "Je moet vooral letten op veranderingen", zegt Vlierman. Daarbij is het belangrijk om niet direct conclusies te trekken, maar open vragen te stellen en het gesprek aan te gaan.  Voor jongeren die zich in een vergelijkbare situatie bevinden als zij destijds, heeft Ettarfass een duidelijke boodschap: "Het ligt niet aan jou. Luister naar jezelf. Hoe moeilijk die keuze ook is."