Onrust in archievenland
- Nieuws
- Onrust in archievenland
Het Nationaal Archief lijkt van plan flink te gaan korten in hun publiekstaken. Het zorgt voor onrust onder archivarissen, historici en betrokken publiek. Githa Biekman, directeur van de stichting 30 juni-1 juli Den Haag, die zich bezighoudt met bewustwording en onderzoek naar het slavernijverleden, startte daarom een petitie. Waarom is het belangrijk dat het Nationaal Archief deze taken blijft doen? Biekman en Jan Hein Furnée, voorzitter van het Koninklijk Nederlands Historisch Gezelschap, uiten in OVT hun zorgen.
OVT | Etnisch profileren, de Kelten uit het VK en de ridder achter een Marktplaats-schedel - OVT
Enkel overheidsarchieven
Via anonieme bronnen die met het NRC spraken, is naar buiten gekomen dat Het Nationaal Archief van plan is om publiekstaken te schrappen. Zo zullen bijvoorbeeld geen particuliere archieven aangenomen worden, maar enkel overheidsarchieven. Ook zou het archief minder toegankelijk worden voor stamboomonderzoek en kan er gekort worden in publieksprogrammering. Volgens Biekman kan dit grote gevolgen hebben: "Wij houden ons met name bezig met het slavernijverleden en herdenking daarvan. Onze achterban gaat vaak naar tentoonstellingen van het archief. Ook stamboomonderzoek door de gewone burger, dat is toch spannend als dat opeens een stuk lastiger wordt qua toegankelijkheid."
Ook voor historici kan dit slecht nieuws betekenen, zegt Jan Hein Furnée: "Het Nationaal Archief neemt per jaar tientallen archieven aan van overheidsinstellingen. Dat is zodat burgers en historici een zo’n goed mogelijk beeld kunnen krijgen van het handelen van de overheid. Maar om dat handelen goed te kunnen bestuderen, heb je aanvullende bronnen nodig. Persoonlijke archieven van bewindslieden bijvoorbeeld. Of archieven van organisaties die invloed uitoefenen op beleid." En juist dit zijn de particuliere archieven die niet meer in het Nationaal Archief opgenomen zullen worden. Dat is schadelijk, volgens Furnée: "Dan besluit je dus heel bewust om lacunes en stiltes te organiseren in het archief."
Medewerkerszorgen
Vandaar dus de zorgen bij de medewerkers van het archief. Biekman heeft medewerkers gesproken: "De zorgen delen we gezamenlijk. Als medewerker merk je dat er iets moet gebeuren, maar je hebt ook je baan. Daarom staan we nu als breed front achter hen. Om te zeggen dat er ook een ander perspectief is. Die wordt wellicht niet zo vaak gehoord als de historici of de archivarissen, namelijk de gewone burgers die hier ook het belang van inzien. Het is geen aanval op de directie, vooral om te zeggen dat we hierover willen praten. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten. We snappen dat de directie met een moeilijke taak te kampen heeft, rond de digitalisering. Maar laat dat niet ten koste gaan van de toegankelijkheid voor de burgers."
Tsunami aan materiaal
Het Archief heeft inderdaad een moeilijke taak, ook volgens Furnée: "Vanaf 1 januari wordt de termijn waarop overheidsinstellingen hun archieven moeten overdragen verkort van twintig naar tien jaar. Er komt dus een tsunami aan materiaal. Veel van dat materiaal is digitaal, er moeten nieuwe standaarden ontwikkeld en aangescherpt worden. Het Archief krijgt er veel taken bij, maar geen extra geld. Het is ergens best begrijpelijk dat ze zich concentreren op wat zij de kerntaken noemen. Maar het is wel heel verrassend dat ze ineens een keuze maken om te zeggen dat ze alleen de overheidsarchieven zijn, en niet zelf ook een brandbrief sturen. De ophef die er nu is zouden zij ook kunnen gebruiken om hier een punt van te maken."
Het Archief heeft intussen een reactie op haar website geplaatst, naar aanleiding van vragen vanuit OVT. Daarin schrijft het Archief onder meer: "Het beeld is ontstaan dat het Nationaal Archief de publieke dienstverlening beëindigt. Graag willen we benadrukken dat dit niet het geval is. We zien en horen dat er vanuit verschillende hoeken zorgen zijn over de ontwikkeling van de nieuwe toekomstvisie voor het Nationaal Archief. Tot nu toe zijn we echter terughoudend geweest met reageren. De nieuwe toekomstvisie is namelijk op dit moment nog in ontwikkeling."
Addertje onder het gras
Voor Furnée is dit geen volledige geruststelling: "Wat opmerkelijk is, kwam na een motie van Mohammed Mohandis een paar weken geleden. Minister Letschert reageerde toen ook dat de directie nog bezig is. Daar komt wel een akelig addertje onder het gras bij. Namelijk dat de lijn van de directie in lijn is met het kabinetsbeleid van een slagvaardige overheid, waarbij overheidsinstanties zich tot de kerntaken moeten beperken. Zo krijg je een precedentwerking, die ook uitstraalt naar de regionale archieven in Nederland." Furnée zou juist graag zien dat historici en publiek met het Archief samen optrekken tegen deze beslissingen die door Den Haag lijken te worden opgelegd: "Wij delen de bezorgdheid van de medewerkers maar willen ook samen met de directie de barricade op."
Gerelateerde podcast
OVT
Niets missen van OVT?
Je hoort OVT elke zondagochtend om 10.00 uur op NPO Radio 1. Herbeluister alle afleveringen in je favoriete podcastapp. Wil je van alles op de hoogte blijven? Hou dan de website van OVT in de gaten of volg het programma via Facebook en Bluesky!
Gerelateerd
