Complexe scheidingen: 'Ik zie mensen in wanhoop'

Cees van Leuven is senior familierechter bij de rechtbank in Breda, en is al ruim dertig jaar bezig met complexe scheidingen. Als je hem vraagt wie hij vooral ziet, zijn het "mensen in wanhoop", vertelt hij. "Mensen komen binnen met enorme problemen met elkaar. Soms ook met de kinderen. Maar het zit vooral verknoopt in de partnerrelatie, die moet worden omgezet in een ouderrelatie. Dat lukt veel ouders niet." 

Ruth Olie-Hallmans, familierechtadvocaat en mediator, ziet die complexiteit ook. "Er speelt heel veel onder water. En boven water ligt er die juridische kwestie. Er is strijd over alles."  

Alle seinen op rood 

Aan tafel zit ook Linda*, die zelf een complexe scheiding meemaakte. Na een huwelijk van ruim 25 jaar gingen zij en haar ex-man uit elkaar. Wanneer had ze door dat ze in een complexe scheiding aan het belanden was? “Dat gaat geleidelijk. Toch is er wel een aanwijsbaar punt geweest. We hadden afgesproken dat we de scheidingsmelding aan de kinderen een week zouden uitstellen en goed zouden voorbereiden. Maar toen we thuiskwamen vertelde hij het direct, pakte zijn tas en ging weg. Ik bleef met de kinderen en hun vragen achter.”  

Een paar weken daarna stapte haar ex-man naar de huisarts met hun kinderen, waar zij verklaarden dat ze zich onveilig voelden bij hun moeder. Zo werden er steeds meer instanties bij betrokken. Pas in hoger beroep voelde Linda zich gehoord. De rechter stelde dat hij niet kon concluderen dat Linda niet in staat zou zijn voor haar kinderen te zorgen. Maar toen was het kwaad al geschied. Inmiddels heeft zij haar kinderen ruim 7 jaar bijna niet gezien of gesproken. 

Familierechter Van Leuven reageert op het verhaal van Linda: "Bij het horen van het begin gaan bij mij al alle seinen op rood. Over kinderen die bij de huisarts vertellen dat ze zich onveilig voelen. Dan kun je de klassieke richting in gaan, en dan gaat het helemaal mis." Hij pleit voor een nieuwe weg, waar partijen gezamenlijk optrekken, in plaats van ieder hun eigen pad bewandelen. Er wordt dan een team van deskundigen verzameld om de ouders heen. "Dan zitten vader en moeder zo snel mogelijk bij mij om hun verhaal te doen, zodat ik in ieder geval veiligheid kan organiseren en een voorlopige maatregel kan treffen." Dat zou verdere escalatie kunnen voorkomen. 

Verantwoordelijkheid advocaten 

Het idee is toch dat er in een 'vechtscheiding' twee mensen elkaar te vuur en te zwaard bestrijden, beiden met een advocaat aan hun zijde die het vuur oppookt. Klopt dat? Soms wel, geeft Olie-Hallmans toe. Toch hoopt ze dat steeds meer advocaten het welzijnsmodel gaan omarmen, in plaats van dat toernooimodel. "Omdat advocaten ook een verantwoordelijkheid hebben om juist dat vuurtje niet op te stoken. Het belang van het kind is daarin heel erg belangrijk." Dat wordt met strijd niet gediend, stelt ze.  

Ondertussen moet je voorkomen dat je er zelf in verstrikt raakt, zegt familierechtadvocaat Olie-Hallmans, "want dan kun je niet meer met professionele afstand kijken. Je moet kunnen blijven zien wat er gebeurt. En kritisch zijn naar je eigen cliënt, juist om die cliënt verder te helpen." Dat is haar ook niet altijd gelukt, geeft ze toe, "het gaat onder je huid zitten."  

Familierechter Van Leuven beaamt dat: "Het komt voor dat ik naar huis rijd en thuis tegen mijn vrouw vertel: vandaag heb ik iets meegemaakt, dat had ik liever niet meegemaakt." Maar of hij er weleens moedeloos van wordt? "Nee, moedeloos eigenlijk niet. Ik ben wel teleurgesteld dat we niet al verder zijn gekomen met deze problematiek, want die raakt het hart. Maar we zijn wel op de goede weg. Ik heb nog steeds hoop.”