Fouten in lesstof examen geschiedenis

Kleine foutjes leggen groot probleem bloot 

"Het is een symptoom van een groter probleem. Het laat zien hoe slordig wordt omgegaan met een geschiedenis die als 'vreemd' wordt beschouwd", stelt Fresco Sam-Sin. "Als wij het in de Tweede Wereldoorlog gaan hebben over 'Hoetler' en 'Musserman' in plaats van Hitler en Mussert, zouden de kranten vol staan. Maar met de fouten in deze examens gebeurt dat niet."

"Het is afschuwelijk slordig", zegt Van Eijk. "Taal laat zien hoe mensen over onderwerpen denken. Er wordt minder belang aan gehecht, omdat het niet westers is. Dat is gewoon schrikken."

Sam-Sin is aan de hand van het LinkedIn-bericht van Van Eijk de verschillende leergangen van uitgeverijen nagelopen. Hij kwam naast spelling ook veel andere fouten tegen. "Bijna te veel om op te noemen", zegt hij. "Een veel terugkerend pijnpunt is dat China wordt neergezet als zelfgenoegzaam en afgesloten van de wereld. Terwijl ze de Zijderoute hadden, Ming-keizers die expedities stuurden, Kangxi (de derde keizer uit de Qing-dynastie, red.) met Europese adviseurs werkte. En China was zelf óók een koloniserende macht. Maar in de boeken staat: 'Europa heeft China opengebroken, en zelfs gered, omdat China vastzat in een hiërarchisch en gezagsgetrouw systeem.' Door Europeanen zouden Chinese burgers opeens een mening hebben gekregen. Dat is echt onzin." Aldus Sam-Sin.

Exotiserende examens

Ook in oude examens zien we dit soort ideeën, legt Van Eijk uit. Bijvoorbeeld in 2024. De vragen en antwoordmodellen waren toen erg exotiserend. Er is een bron over een Chinese gezant die schrikt, omdat vrouwen van westerse diplomaten hem begroeten. De examenvraag is dan: 'Welke Chinese culturele norm blijkt hieruit?' Volgens het antwoordmodel gaat het om het Confucianisme, waaruit volgt dat vrouwen zich af horen te zonderen.

"Dat klopt natuurlijk deels wel", zegt Van Eijk. "Maar het wordt gepresenteerd alsof het Westen totaal anders was. Terwijl er bij ons in die tijd ook hele rare en misplaatste verhoudingen tussen mannen en vrouwen waren."

Druk bij de docent

Examenstof komt landelijk tot stand, maar daarna krijgen uitgeverijen carte blanche hoe ze het in hun methodes verwerken. "Ik heb geen enkele leergang gezien waar dit soort uitglijders niet in zitten", aldus Sam-Sin. Daardoor komt er een druk te liggen bij docenten om hun leerlingen te behoeden voor foutieve informatie. "Maar ik steek ook de hand in eigen boezem. Sinologie is ontstaan in een koloniale context. De kennis werd gebruikt om Chinezen als contractarbeiders te gebruiken. Het narratief dat wij ze helpen omdat ze zijn onderdrukt zit diep in hoe wij China nog steeds zien. Wij hadden vijf jaar geleden al moeten ingrijpen."

Volgens Sam-Sin zou er nascholing moeten komen zodat docenten zich kunnen weren tegen foutieve informatie. Maar er ligt vooral een verantwoordelijkheid bij uitgeverijen. "We moeten voorkomen dat we geen exotiserende of xenofobe beelden blijven doorgeven aan leerlingen."

Reactie van uitgeverijen

OVT vroeg een aantal uitgeverijen om hun reactie.

Uitgeverij Noordhoff laat weten: "Ook wij hebben gezien dat bepaalde formuleringen en naamgevingskwesties in deze editie aanpassing nodig hebben. Voor de nieuwe editie van Geschiedeniswerkplaats laten we het hoofdstuk over China aanvullend meelezen door een expert van de Universiteit Leiden. "Totdat deze nieuwe editie in de klas beschikbaar is, zorgen we ervoor dat we online bij de huidige editie de meest actuele informatie beschikbaar stellen."

Uitgeverij Boom zegt "veel aandacht te besteden aan het schrijven en controleren van teksten voor ons lesmateriaal." Maar ook: "De in de uitzending besproken gewraakte twee zinnen zijn op verschillende manieren te interpreteren. Overigens komen deze zinnen in de laatste editie van FORUM Geschiedenis niet voor."