appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
STER Advertentie

Eva Schloss, het postume zusje van Anne Frank, overleefde de oorlog wél

Eva Schloss/Publiek Domein
dinsdag 4 mei 2021 | VPRO | OVT Twitter

Eva Schloss en Anne Frank werden in hetzelfde jaar geboren, zijn beide Joods, beide woonden aan het Merwedeplein in Amsterdam. Beiden werden ze verraden en gedeporteerd naar concentratiekampen. Er is één verschil: Eva Schloss overleefde. Geschiedenisprogramma OVT interviewde haar. Beluister het tweedelige interview hier:

Meteen terugluisteren: hoe Eva Schloss Auschwitz overleefde

Deel 2: Eva Schloss over Anne Frank en het dagboek

Al in de zomer van 1945 leert Eva Schloss het dagboek van Anne Frank kennen. Ze vindt het een indrukwekkend verhaal. Maar niet heel uitzonderlijk. Want het verhaal van Anne lijkt sprekend op haar eigen verhaal. Gevlucht uit haar vaderland. Spelen op het Merwedeplein in Amsterdam, samen met Anne en haar zus. Ondergedoken. En gedeporteerd naar een concentratiekamp. Maar er is een wezenlijk verschil tussen de twee meisjes: Eva overleeft de holocaust, Anne wordt vermoord in Bergen-Belsen.

Postuum stiefzusje van Anne Frank

Na de oorlog trouwt de moeder van Eva met Otto Frank, de vader van Anne. Zo wordt Eva het postume stiefzusje van Anne. Wanneer Otto het dagboek van zijn dochter krijgt, leest hij passages voor aan Eva en haar moeder en deelt hij het verhaal met de wereld. Terwijl het Dagboek van Anne Frank uitgroeit tot een iconisch werk, blijft Eva Schloss haar eigen geschiedenis verzwijgen.

Schloss voelt dat men in Nederland, met de hongerwinter net achter de rug en druk met de wederopbouw, niet op haar verhaal zit wachten, vertelt ze aan Julie Blussé, die voor OVT's documentairerubriek Het spoor terug een tweedelige radiodocumentaire over haar maakt. Eva en haar moeder overleven Auschwitz, door bizarre toevalligheden.

Auschwitz overleefd door bizarre toevalligheden

Door een hoed die Eva bij aankomst in het kamp opheeft, waardoor ze ouder lijkt. Doordat zij en haar moeder vlak voor de bevrijding van Auschwitz besluiten in de barak te blijven als ze eigenlijk op appèl moeten verschijnen, en zo ontkomen aan de beruchte dodenmars. En door een heel klein sprankje gevoel dat nazi-arts Mengele toont, waardoor haar moeder op het nippertje aan de gaskamer ontsnapt.

In de jaren '80 besluit Eva dat ook haar verhaal gehoord moet worden. Ze schrijft een boek, gaat lezingen geven. "Op scholen of tijdens bijeenkomsten komt Eva Schloss mensen tegen die Tweede Wereldoorlog alleen maar kennen door het Dagboek van Anne Frank", vertelt Blussé. "Ze vindt het belangrijk dat we meerdere verhalen over de oorlog kennen."

Hoe waardevol ze het dagboek van Anne Frank ook vindt, ze benadrukt altijd: uit dat boek leer je niks over de holocaust

Julie Blussé over Eva Schloss

Eva's ervaringen in het kamp zijn van grote invloed op haar mensbeeld. In haar boek staat: "Aan het eind van haar dagboek, vlak voor ze verraden werd, schreef Anne dat ze nog altijd in de goedheid van de mens geloofde. Maar ik vraag me af wat ze zou hebben gedacht, als ze de concentratiekampen van Auschwitz en Bergen-Belsen had overleefd."

Dit artikel is geschreven door Inge ter Schure voor de VPRO Gids.

Meer weten over Eva Schloss? Lees dan een van haar drie boeken. Herinneringen van een joods meisje, 1938-1945, geschreven in 1988, After Auschwitz, uit 2013, of The Promise uit 2006. Dat laatste boek schreef Eva speciaal voor de jongere lezer.

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1