appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: Dit is de zondag
STER Advertentie

Topcryptograaf bevestigt: Philips verzwakte versleuteling

Argos
zaterdag 15 februari 2020 | VPRO | redactie Argos Twitter

De cryptoafdeling van Philips heeft meermaals de versleuteling verzwakt van apparaten die bedoeld waren om veilig te communiceren. Dit gebeurde in opdracht van inlichtingendiensten. Dat heeft topcryptograaf Cees Jansen zaterdag gezegd in Argos.

Jansen paste apparaten aan die bedoeld waren voor NAVO-bondgenoot Turkije. Philips deed dit in opdracht van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) en de Amerikaanse inlichtingendiensten.

Cryptograaf Jansen doet de uitspraken over Philips in de context van Cryptoleaks, de reeks internationale onthullingen van deze week over Operatie Rubicon. Dankzij deze 'wereldwijde inlichtingencoup van de eeuw' konden de Amerikaanse NSA en de Duitse Bundesnachrichtendienst decennialang meer dan honderd landen afluisteren. De zeer geheime evaluatierapporten van Operatie Rubicon zijn in handen van het onderzoeksplatform Argos.

Cryptoleaks. ‘De Inlichtingencoup van de eeuw’

'De Turkse affaire'

Het apparaat dat door Philips werd verzwakt is een Aroflex, een telex die bestemd was voor geheime communicatie tussen NAVO-bondgenoten. De Turkse regering was zo tevreden over het apparaat, dat zij extra exemplaren wilde bestellen voor de communicatie met hun ambassades en de interne communicatie van het leger. De Amerikanen wilden een afgezwakte versie leveren, zodat ze toegang konden krijgen tot deze Turkse communicatie. Duitsland weigerde hieraan mee te werken. 'De NSA heeft zich toen tot Philips gewend, dat meedeed', staat in het Duitse evaluatierapport van Operatie Rubicon.

Van Aroflex naar Beroflex

Philips produceerde samen met Siemens al een afgezwakte versie van de Aroflex voor de civiele markt. Daarvoor werd intern de term ‘Beroflex’ gebruikt, vertelt cryptograaf Jansen. "Dat stond wel op wat interne documenten, maar dat was niet algemeen bekend."

Omdat de Turkse regering al bekend was met de Aroflex, zou de Turkse inlichtingendienst het doorhebben als een Beroflex werd geleverd. Jansen: "Dus werd ik geconfronteerd met de vraag om een Aroflex te maken, die eruit zag als een Aroflex maar in werkelijkheid een Beroflex was." De CIA faciliteerde en boekte overlegruimtes, aldus Jansen. Bijvoorbeeld in het Holiday Inn Hotel in Eindhoven. Bij die ontmoetingen waren ook medewerkers van de NSA. Op zijn website vertelt Jansen gedetailleerd hoe Philips ook verzwakte Aroflexen aan China probeerde te leveren

De discussie over Huawei in het licht van Cryptoleaks

Niet de eerste keer

“Ik keek er in die tijd anders tegenaan dan nu”, zegt cryptograaf Jansen. "Ik deed wat de baas me vroeg, en maakte wat gemaakt moest worden." Hij zette geen vraagtekens bij de operatie om bondgenoot Turkije te belazeren. "Je moet niet vergeten dat we toen al de PX-1000-exercitie achter de rug hadden."

In april 2019 onthulde Argos hoe Philips voor het karretje van de NSA was gespannen om de PX-1000 van de markt te halen. Deze pockettelex was begin jaren tachtig ontworpen door het Amsterdamse bedrijf Text Lite. Uitvinder Hugo Krop had de PX-1000 voorzien van "een stoute feature": DES-versleuteling.

Toenmalig directeur Arie Hommel herinnert zich hoe managers van Philips hem wilden ontmoeten bij een Van der Valk-hotel. "Ze zeiden keihard: u heeft een product waar een encryptie in zit en dat willen wij van de markt af hebben." De opdracht kwam van de Amerikaanse NSA. De Nederlandse Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) werkte hieraan mee. 

DES was de grootste bedreiging voor de operatie (Rubicon), staat in het geheime CIA-evaluatierapport. Cryptograaf Jansen: "Op het moment dat deze exercitie liep om de PX-1000 uit de markt te halen, kon ik niet vermoeden dat dit onderdeel was van zo’n gigantische operatie als Rubicon."

Philips weet van niks

Philips kan geen commentaar geven, laat een woordvoerder weten. "Omdat het al zo lang geleden is, hebben we navraag gedaan bij het bedrijfsarchief. Onze archivarissen hebben over deze kwestie echter geen informatie kunnen vinden."

Arie Hommel laat via zijn advocaat Robin van Iperen weten dat hij claim voorbereidt tegen de Nederlandse Staat. "Dan moet je denken aan een bedrag van 150 miljoen euro", zegt Van Iperen. De zaak namens Text Lite wordt ondersteund door de Stichting Landelijk Register van Financieel Juristen (LFRJ) waarvan Van Iperen de voorzitter is. "Wij staan vaker mensen bij die problemen hebben met de Staat. We verwachten de claim voor eind maart in te dienen."

Meer journalistiek speurwerk?

Argos is het onderzoeksjournalistiek programma van de VPRO en HUMAN. Je hoort Argos op zaterdag van 14.00 tot 15.00 uur op NPO Radio 1. Terugluisteren kan via je favoriete podcastapp of via de website van NPO Radio 1. Volg Argos ook via Facebook en Twitter.

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1