Toch geen extra belasting voor koningshuis: 'Geef meer duidelijkheid, begroting is niet transparant'

In het jaarlijkse debat over het Koninklijk Huis zei Jetten onderzoek te gaan doen naar een 'Koninklijk Huis dat fit is voor de toekomst.' En dat is in strijd met de aangenomen motie. Daarin stond dat koningshuisleden die een uitkering ontvangen, belasting moeten gaan betalen. Daarnaast wil de Kamer meer inzicht in de onkostenvergoedingen en in het vermogen. "De begroting is niet heel transparant", valt Bijlsma ook op.

Flinke bedragen

De koning, koningin Máxima, prinses Beatrix en prinses Amalia ontvangen een 'uitkering' die uit twee onderdelen bestaat. Dat is een bepaald inkomen, wat voor de koning neerkomt op 1,2 miljoen euro, en de representatie- en personeelskosten worden vergoed, wat neerkomt op 6,3 miljoen euro, legt Bijlsma uit. "Dat is een flink bedrag, maar we weten ook niet waar het heen gaat. Iets meer duidelijkheid over de kosten van adviseurs of representatie, zou goed zijn."

Potjes

Bovendien wordt er nog eens 24 miljoen euro uitgegeven aan het koningshuis vanuit andere potjes, zoals die van Defensie. De transparantie is dus ver te zoeken. "Dit wekt het idee dat er iets te verbergen is", snapt Bijlsma. "Waarom staat het niet allemaal op één begroting? Dat geeft meer duidelijkheid."

Stadhouders

Maar waar komt die belastingvrijstelling voor het Koninklijk Huis eigenlijk vandaan? Staatsrechtdeskundige Peter Rehwinkel legt uit dat het stamt uit de tijd van de stadhouders. "Men vond het onlogisch dat de stadhouder belasting zou moeten betalen, omdat ze met eigen middelen publieke taken, zoals oorlogsvoering of landsbestuur, financieren." Door de democratisering van Nederland werd vervolgens de macht van de koning ingeperkt, maar veranderde er niets aan de belastingvrijstelling. "De glans van de kroon was in die tijd nog heel belangrijk."

Vingers branden

Die belastingvrijstelling die nu nog altijd geldt, gaat om erf- en schenkbelasting voor het staatshoofd en de troonopvolger, legt Rehwinkel uit. "Het inkomen is ook van belasting vrijgesteld, dat is tegenwoordig een uitkering." Maar in andere landen, zoals Zweden en het Verenigd Koninkrijk, betalen de koningshuizen wel deze belasting. Rehwinkel denkt dat premier Jetten en zijn kabinet "hun vingers niet wil branden aan het koningshuis" en daarom deze motie niet doorvoert.

'Wees solidair'

Daarnaast zou er een grondwetswijziging moeten komen om dit daadwerkelijk door te voeren, waar dan weer twee derde van de Kamer het over eens zou moeten zijn, legt Rehwinkel uit. Sandra Beckerman, Tweede Kamerlid namens de SP, lijkt dat wel een goed idee. "Het is echt heel logisch. Iedereen betaalt belasting, dus de koning ook. Wees solidair, dat geldt ook voor het koningshuis."

Goed voorbeeld

Beller Ad Verschuren vindt dat het koningshuis "soberder en minder" mag. "Maar er moet vooral meer transparantie  zijn, zoals hoe het precies werkt, die geldelijke vergoedingen en hun vermogens." Luisteraar Gerrit van den Born meent dat het gaat om "het principe" en "het goede voorbeeld" geven. "Als het niet transparant is, is het niet te verantwoorden om dit in stand te houden." Beller Marinus Berg vindt dat de subsidies afgeschaft moeten worden. "De koning is in dienst bij de overheid, net als een ambtenaar."