Families houden vaak orgaandonaties tegen, ondanks wens van overledene: 'Bespreek het met elkaar'

De nieuwe wet zorgde ervoor dat mensen die geen keuze doorgaven automatisch als 'geen bezwaar' geregistreerd werden in het donorregister. Wanneer iemand dan onverhoopt komt te overlijden, wordt de familie gevraagd wat zij willen. In die gevallen vindt slechts in 41 procent van de gevallen orgaandonatie plaats. Als mensen zelf 'ja' hebben ingevuld, is dat 85 procent. In totaal vinden er jaarlijks zo'n 300 orgaandonaties plaats, terwijl ongeveer 1600 Nederlanders wachten op een hart, long of nier. 

'Voelt anders'

Wind legt uit dat 'ja' invullen en niets registreren, wat dus als 'geen bezwaar' wordt gezien, "anders voelt" voor mensen. "Maar je hoort ook wel vaak dat 'geen bezwaar' het uitgangspunt is voor mensen." Wanneer artsen dan in gesprek gaan met de familie, kunnen zij ervoor kiezen om niet door te gaan met een orgaandonatie. "Het is een ramp als iemand gaat overlijden, dat is het verdriet voor de familie en niet de donatie", denkt Wind. 

Benoemen

Daarom zouden families het erover hebben met elkaar, zodat iemands wensen duidelijk zijn. "Het overlijden kunnen we niet terugdraaien, maar men kan iets goeds doen met dat overlijden, als iemand dat zelf ook heeft gewild", zegt Wind. De zeggenschap die familie nu heeft is dan ook "te groot", meent de orgaandonatiecoördinator. "Je haalt heel veel weg door het te bespreken en te benoemen van tevoren." 

Campagnes

Pia Dijkstra, oud-minister van Medische Zorg en initiatiefnemer van de orgaandonatiewet, meent dat de wet ervoor heeft gezorgd dat men zelfbeschikking heeft. "Het feit dat er nog zoveel naar familie wordt geluisterd, gaat er tegenin." Dijkstra benadrukt dat de wet pas redelijk kort van kracht is en wel degelijk zorgt voor meer donoren. "Ik denk dat het heel belangrijk is dat de aandacht hiervoor toeneemt en dat er vanuit de overheid weer op gezette tijden via campagnes aandacht wordt besteed om te benadrukken hoe belangrijk het is om dit gesprek met je naasten te voeren." 

'Grote impact'

Beller Roxanne Kusters vertelt dat haar moeder plotseling overleed, waarbij zij en haar familie ervoor kozen om niet aan orgaandonatie te kiezen. "Het was echt heel abrupt. Dat had zo’n grote impact. Dat ze dan in je geliefde gaan snijden, kon ik niet aan op dat moment." Kusters had dan ook graag meer geweten over wat er met iemand gebeurt na een orgaandonatie. "We hadden misschien een andere keuze gemaakt als we meer informatie hadden gehad van tevoren."

Luisteraar Chris Woithon heeft een nier gedoneerd aan zijn zoon, die later ook een levertransplantatie kreeg. "Als ik het nu opzoek en met mensen erover praat, weten ze niet wat er van hen gevraagd zou worden. Als je in een verdrietfase zit, begrijp ik dat je dan eventueel voorbijgaat aan de wens van de overledene. Diegene heeft een keus gemaakt, doe er dan ook wat mee, want de wachtlijst is te groot." Beller Isabelle Peters vertelt dat haar dochter op jonge leeftijd een hevig ongeluk meemaakte, waarna haar werd gevraagd of zij orgaandonor zou willen worden. "De kans was groot dat ze zou overlijden, maar ik kon het echt niet beslissen toen. Daar moet begrip voor zijn."