Minderheidskabinet D66, CDA en VVD te instabiel? 'Praktijk moet uitwijzen of scepsis terecht is'

De drie partijen gaan met andere fractievoorzitters praten over hoe een eventuele toekomstige samenwerking eruit zou moeten zien, maar tot nu toe is de oppositie sceptisch. Nederland is ook niet gewend aan minderheidskabinetten, vertelt Smit. Maar toen was er een "heel ander politiek landschap." Er is pas één keer eerder een echt minderheidskabinet geweest, vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Ook Rutte I deed het met minder zetels, maar wel met gedoogsteun van de PVV. 

Denemarken

Dat eerste minderheidskabinet haalde het einde van de week niet, ze werden vrijwel direct weer weggestuurd. Hoewel we inmiddels in een heel andere tijd leven, blijft de 'angst aan die tijd' over, aldus Smit. Er wordt ook naar Denemarken gekeken voor inspiratie, aangezien daar met behoorlijke regelmaat een minderheidskabinet aan de macht komt. "Er heeft in Nederland maar één meerderheidskabinet het uitgezeten, in Denemarken zie je het omgekeerde. De minderheidskabinetten maken de tijd altijd vol", reageert Smit. 

Intensief samenwerken

Om een succesvol minderheidskabinet te verzekeren, moet er 'actievere steun' zijn vanuit de oppositiepartijen voor wetsvoorstellen en deelakkoorden, gaat Smit verder. "Dat deel van de oppositie gaat dan functioneren als coalitiepartij. Zo intensief is die samenwerking." De grote vraag is of dat gaat lukken in Nederland. In gemeenten lukt dit wel, vertelt John Bijl, directeur van het Périklesinstituut. 

Voorbeelden

Zo hebben de gemeenten Gooische Meren, Castricum en Baarn al eerder de situatie van een minderheidscollege meegemaakt. "Een ouderwetse coalitie betekent dat je kan rusten op een vanzelfsprekende meerderheid. Voor de transparantie is een minderheidskabinet een goed idee", zegt Bijl. "Het betekent vaak dat het minder gaat over macht en veel meer over inhoud, maar dan moeten ze zich wel goed gedragen."

Bijl benadrukt dat partijen die gaan 'zitten mokken' omdat ze niet betrokken waren bij de formatie, 'niets kunnen beteken' voor hun kiezers. "Bij deze constructie zou ik iedere fractie oproepen om te kijken hoe je daar zelf zo constructief mogelijk aan kunt bijdragen." Lotte Prins, voorzitter van de Nationale Jeugdraad, hoopt dat jongeren mee kunnen praten over de toekomst van Nederland. "Ik hoop dat we politiek en maatschappelijk meer samen gaan doen."

'Veel instabiliteit'

Beller Marlies Middeldorp stelt dat we 'positief' moeten zijn. "Het is niet te laat. Het gaat ook over onderhandelen. We moeten samen die grote wagen van ons land weer verder in beweging krijgen en dan moet je mee duwen." Luisteraar Fred Bruggeman stelt dat er 'veel instabiliteit' komt kijken bij een minderheidsconstructie. "Ik denk niet dat ze het einde van het jaar gaan halen." Volgens bellers Jeroen Hendriksen zit 'de grote meerderheid van Nederland' te wachten op partijen die samenwerken. Luisteraar Miranda Meijer wil het een kans geven. "Dat in politieke hokjes denken, moeten we loslaten, daar komen we niet verder mee."