Ouderen voelen zich eenzamer én onveiliger: 'Samenleving moet beeldvorming herijken en verrijken'

Niet alleen het gevoel van onveiligheid kwam naar voren in het onderzoek. Ouderen vrezen ook voor het verlies van zelfstandigheid, ernstige ziektes en het verliezen van dierbaren. Hoewel dit deels bij het ouder worden hoort, is het volgens de ouderenbond geen fijn beeld. "Ze zijn bang voor meer polarisatie, een mogelijke oorlog met gevolgen hier, dat hebben we niet eerder gezien", voegt Sipkens daaraan toe. 

Samenwonen

Ouderen vinden ook dat er tegenwoordig meer van hen gevraagd wordt, zoals langer zelfstandig thuiswonen, zelf zorg regelen en hun eigen veiligheid kunnen garanderen. En aan de andere kant verdwijnen er juist dingen, zoals een wijkagent in de buurt en het moeilijke contact met de gemeente. "Ouderen willen heel graag de regie houden en niet zozeer naar een bejaardenhuis zoals vroeger. Ze willen een eigen woning waarin ze zelf dingen kunnen bepalen, maar een geclusterd wooncomplex zien ze wel zitten. Dat moeten we met z’n allen gaan bouwen", zegt Sipkens. 

Beeldvorming

Volgens Tineke Abma, hoogleraar Ouderenparticipatie aan de Universiteit Leiden, meent dat de "beeldvorming over ouderen" aan dit fenomeen bijdraagt. "Ouderen worden afgeschilderd als kwetsbaar, een levensfase van verval en achteruitgang. Dat bepaalt sterk het gevoel van verlies van autonomie, veiligheid en ziekte." En dat terwijl we met z'n allen juist ouder worden en ook vitaal ouder. "Ouderen zijn nog heel actief en staan met levenslust in het leven."

Abma onderstreept dat dit ook deels komt door de "internalisering van ouderdom" bij ouderen. "Mensen denken zelf: daar ben ik te oud voor, te beperkt, die kleding kan ik niet meer dragen", somt de hoogleraar op. "De angst voor de mogelijke gebeurtenis is groter dan de gebeurtenis zelf. Als samenleving hebben we de opdracht om die beeldvorming te herijken en te verrijken." 

Weerbaar maar alleen

Jan Slagter, directeur van Omroep MAX, onderstreept dat ouderdom niet gedefinieerd wordt door "kommer en kwel", maar dat het wel met "gebreken" komt. Daarnaast zijn ze vaker slachtoffer van bijvoorbeeld nepagenten aan de voordeur. "Daar moeten we voor waken en hen goed voorlichten. Ouderen zijn weerbaar, maar tegelijkertijd zijn mensen alleen", zegt Slagter. "De buurt is een middel om de veiligheid van ouderen te verhogen en daar moeten we op inzetten." 

Samenleving

"Ouderen worden steeds weerbaarder, maar op criminaliteitsgebied maken we ons zorgen omdat ze daarin oververtegenwoordigd zijn", reageert Sybren van der Velden Walda, projectleider senioren & veiligheid bij de politie, over het onveiligheidsgevoel van ouderen. "We moeten de kracht van de samenleving gebruiken om voor elkaar en onze ouderen te zorgen." 

Beller Koosje Wolf is als 69-jarige nog altijd werkzaam en investeert in haar eigen digitale veiligheid. "Ik voel me in de stad meer beschermd dan in kleinere plekken waar bijna niemand is." Luisteraar Pieter van Eijck is 67 en meent dat het gevoel van onveiligheid of eenzaamheid ook deels aan ouderen zelf ligt. "Je kunt zeggen: ik kies ervoor om zielig en afhankelijk te worden. Maar je kunt ook zeggen: ik zet een stap, want ik wil mijn leven verbeteren. Het lijkt net of de beleving van angst wordt gepromoot."