appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: De Perstribune
Afbeelding

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

70-jaar Korea-oorlog

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Afgelopen donderdag was het precies 70 jaar geleden dat de Korea-oorlog begon. Het noorden viel het zuiden binnen. Het begin van wat al snel een internationaal conflict werd, waarbij aan de kant van het zuiden veel westerse landen meevochten onder leiding van de Amerikanen, en aan de kant van het noorden Chinese troepen en Russische luchtsteun. Drie jaar later eindigde het in een wapenstilstand zonder dat een van beide partijen er veel mee was opgeschoten. Ook een kleine 5.000 Nederlandse vrijwilligers vochten mee destijds.En om daarop terug te blikken hebben we een van die oud strijders te gast: de nu 92-jarige Klaas Schuitemaker. En daarnaast Casper van der Veen, kenner van de Koreaanse geschiedenis en schrijver van het boek De Kim-dynastie.

Russische oorlogskathedraal

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Op 23 juni is Ruslands nieuwste kathedraal geopend en het is een opmerkelijke: een camouflagegroene oorlogskathedraal. De trappen zijn gemaakt van omgesmolten nazi-tanks en de muren worden niet alleen gesierd door Bijbelse taferelen maar vooral door schilderingen van slagen uit de Tweede Wereldoorlog, of zoals deze in Rusland wordt genoemd, de Grote Vaderlandse Oorlog. Wat zegt deze zeer atypische kathedraal over de (niet-bestaande?) scheiding tussen kerk en staat in Rusland en over het gebruik van de Tweede Wereldoorlog als katalysator voor het patriottisme? Te gast hierover is historicus en schrijver Hubert Smeets.

Ontheiligde kermis-kerk

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

Ophef in de Achterhoek vorige week: na een optreden van DJ Pim Pam Pompen werd de kerk van Lievelde ontheiligd verklaard. Het kerkbestuur was zich van geen schuld bewust toen de organisatie van het volksfeest vroeg de kermis te verplaatsen naar de kerk, maar de pastoor zag dat anders: de coronakermis heeft de kerk vervloekt.Wat is ontheiliging? En wie bepaalt wat heilig is? Reden voor een gesprek met religiewetenschapper Ernst van den Hemel.

De tolk van Srebrenica

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

Het is alweer bijna 25 jaar geleden dat de genocide in Srebrenica plaatsvond. Hasan Nuhanovic is een van de weinige Bosnische moslimmannen die de genocide overleefde, omdat hij als tolk voor het Nederlandse VN-bataljon enige bescherming genoot. Zijn vader, broer en moeder werden wel aan de Bosnisch-Servische soldaten uitgeleverd en vermoord. Zo’n 8000 andere moslimvluchtelingen, voornamelijk jongens en mannen, trof hetzelfde lot. Nuhanovic schreef een boek over Srebrenica, en de jaren die eraan vooraf gingen, dat deze week in het Nederlands verschijnt: De tolk van Srebrenica.Te gast over dit boek zijn Frank Westerman, die meerdere boeken schreef over Srebrenica, en Alma Mustafic, die als 14-jarige de genocide in Srebrenica meemaakte en overleefde, maar daarbij wel haar vader verloor.

Jan Pieterszoon Coen moest een beeld

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

Als er een vaderlands schandbeeld is dan is dat wel het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, de zeventiende-eeuwse gouverneur generaal van Ons Indië. Het beeld van Coen, verantwoordelijk voor de uitroeiing van de bevolking van de Banda-eilanden in 1621, is weer volop onderwerp van discussie.Het zou weg moeten omdat het een symbool is van het foute koloniale verleden. Maar hoe kwam het beeld er eigenlijk in 1893? ‘Welke vlek er ook op hem moge kleven, Coen staat voor het kleed ener grootheid, die in den volle zin van het woord toch ook een zedelijke grootheid is’, schreef een van de initiatiefnemers voor het beeld, de katholieke politicus en voorman Herman Schaepman. Historica en kenner van de negentiende eeuw, Lotte Jensen komt praten over de negentiende-eeuwse canonisatie van Coen.

De misdaden van Jan Pieterszoon Coen

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

‘Stop de genocideverheerlijking’. Onder die leus wordt het protest tegen de nagedachtenis aan Jan Pieterszoon Coen deze week georganiseerd. Het beeld van ‘de slachter van Banda’ moet weg, vinden de demonstranten, want Coen staat voor het foute koloniale verleden. Het imago van Coen is nu inktzwart, maar hoe zit het eigenlijk met de Gouverneur Generaal van Ons Indië? Was zijn strafexpeditie naar de Banda eilanden in 1621 inderdaad een volkerenmoord? En was het eigen initiatief of bracht zijn functie als hooggeplaatste topman van de VOC dergelijke gewelddadigheden met mee?Historicus en tv-presentator Hans Goedkoop maakte in 2013 in de tv-serie over De Gouden Eeuw een aflevering over JP Coen op de Banda-eilanden en komt praten over Coen.

Een gedeeld verhaalPeggy - nazaat van tot slaafgemaakten - vindt het prima dat Maartje - nazaat van slaveneigenaren - een podcast maakt over hun gedeeld verleden. Maar wel op een aantal voorwaarden. De titel, bijvoorbeeld, moet echt anders. Ook binnen hun beide families roept het onderwerp heftige reacties op. De een wil niet als dader worden gezien, de ander niet als slachtoffer. Maartje schiet in een totale kramp. Kan het wel, een geschiedenis vertellen vanuit meerdere perspectieven? En waar staat ze zelf eigenlijk in dit verhaal?  Een Prospektor / VPRO / NPO Radio 1 productie van Maartje Duin i.s.m. Peggy Bouva, met ondersteuning van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

In het begin van de twintigste eeuw trokken jonge Nederlandse gelukszoekers à la Ik vertrek naar Suriname om directeur te worden op koffieplantages. Ze komen terecht in een samenleving die in beweging is: de slavernij is voorbij, contractarbeiders worden op ongunstige voorwaarden vanuit Brits Indië naar het landje gelokt. Zo ook Oscar en Janna Brouwer in de roman Plantage Wildlust die deze week verscheen.Hoe ziet het leven er honderd jaar geleden uit op de Surinaamse plantage? Auteur Tessa Leuwsha is vanuit Suriname te gast.

Toen de Franse schrijver Marcel Proust in 1902 in Den Haag voor het eerst oog in oog stond met Vermeers schilderij Gezicht op Delft, raakte hij diep onder de indruk. Een levenslange fascinatie was geboren. Bijna twintig jaar later nog schreef hij in een brief aan de kunstcriticus Jean Luis Vaudoyer dat het schilderij hem meer had getroffen dan wat dan ook, en dat het het mooiste schilderij te wereld was. Vooral het lichte, zonbeschenen dak aan de rechterkant van het tafereel trof hem als een toppunt van precisie en schoonheid.De brief van Proust aan Vaudoyer gaat vrijdag de 19e juni onder de hamer. Proustkenner en filosoof Maarten van Buuren komt vertellen over Proust en zijn obsessie met het gele muurtje op het schilderij van Vermeer.

Institutioneel racisme met Zihni Özdil

zondag 14 juni 2020, 08:00 uur

Racisme bestaat in Nederland, verkondigde premier Mark Rutte vorige week. Maar van ‘institutioneel racisme’ weigert hij te spreken, het is ‘sociologisch jargon’, aldus de premier. Liever spreekt hij van ‘systemisch’ racisme. Waarom eigenlijk? En waar komt de term ‘institutioneel racisme’ vandaan?Historicus Zihni Özdil schreef al eerder over deze term in zijn boek Nederland mijn vaderland, en is te gast.

Moord op Palme opgelost

zondag 14 juni 2020, 08:00 uur

Het was deze week groot nieuws: de moord op de Zweedse sociaal democratische premier Olof Palme is opgelost. Dat wil zeggen: Stig Engström, de Skandia-man, is door het OM aangewezen als de dader. Case closed, na 34 jaar. Olof Palme was het boegbeeld van het Zweedse sociaal democratische paradijs en hij was evenzeer het boegbeeld van de internationale sociaal democratie.Zijn tragische dood in 1986 was een schok, voor Zweden en voor de sociaal democratie. Publicist en sociaal democraat in hart en nieren, Felix Rottenberg legt uit waarom.

Leopold II en de nieuwe beeldenstorm

zondag 14 juni 2020, 08:00 uur

Het beeld van Columbus in Boston is onthoofd; dat van slavenhandelaar Edward Colton is in Bristol in het water geworpen; dat van oorlogsheld Churchill is met graffiti beklad en de beeltenis van Leopold II, de koning der Belgen, is na in brand gestoken te zijn, preventief geruimd door het stadsbestuur van Antwerpen. Er is een wereldwijde beeldenstorm uitgebroken na de moord op George Floyd.Nadia Nsayi, publicist, schrijver van het boek Dochter van de kolonie, een boek over haar koloniale Congolese achtergrond, komt praten over de achtergrond van de hedendaagse anti-racistische beeldenstorm.

Al decennia wordt er in Amerika hevig geprotesteerd tegen politiegeweld tegen zwarte Amerikanen. Toch blijft ingrijpende hervorming van de Amerikaanse politie uit – en wij vroegen ons af waarom. Volgens socioloog en politiewetenschapper Jaap Timmer van de Vrije Universiteit vormt het bestaan van het Tweede Amendement, oftewel het recht op wapenbezit, één belangrijke en meestal onderbelichte factor in dit vraagstuk. Timmer is gast.

Afgelopen donderdag was het 100 jaar geleden dat het Verdrag van Trianon werd getekend; het onbekendere broertje van het Verdrag van Versailles. Dit verdrag, waarbij Hongarije tweederde van haar grondgebied verloor, wordt door het Hongaarse historisch onderzoeksinstituut Veritas betitled als ‘de grootste Hongaarse tragedie van de twintigste eeuw, waarvan de wonden zelfs in onze tijd nog niet zijn geheeld’. Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven vertelt waarom de ‘schande’ van Trianon - zoals het in Hongarije wordt genoemd - nog steeds niet verwerkt is en hoe deze nalatenschap bijdraagt aan de reputatie van Hongarije als dwarsligger in de EU.

Het sprookje van Lance Armstrong

zondag 7 juni 2020, 08:00 uur

Lance Armstrong overwon kanker, won daarna zeven keer de Tour de France en werd uiteindelijk ontmaskerd als dopinggebruiker. De grootste bedrieger in de sport ooit? Of toch de beste renner aller tijden? Of misschien wel beide?De komende weken is een tweedelige documentaire te zien over de opkomst en ondergang van dit wielerfenomeen. We bespreken die met schrijver en wielerjournalist Arthur van den Boogaard.

Vreemd maar waar: de afgelopen week vormde een meer dan een halve eeuw oud citaat van Martin Luther King Jr. in Amerika plotseling de aanleiding voor een verwoed debat. Zijn zoon, MLK III, deelde het citaat op Twitter en daarna ging het los, in kranten, op tv en op social media. Want wat had MLK precies bedoeld, toen hij in 1967 de volgende woorden sprak: “A riot is the language of the unheard,”oftewel: “Rellen vormen de taal van de ongehoorde mens”? En wat betekent dat, voor hoe we naar de huidige protesten - en ja, soms toch ook de rellen en het geplunder - moeten kijken? We bespreken het met amerikanist Markha Valenta van de Universiteit Utrecht.

Zijn Brabantse ome Theo die de naam van Montgomery consequent verkeerd uitspreekt, het werpen van de atoombom op Japan - een vredesdaad -, het gezeur over de verdwenen fiets, over de levensmiddelenbonnen en het verlies van het Oranje Bondsteam tegen de Liberation Army Team: het komt allemaal voor in De zomer van 1945. Het boek van wereldbrabander Wim Daniëls komt De schrijver is te gast.

Historische boeken met Wim Berkelaar

zondag 31 mei 2020, 08:00 uur

Elke maand bespreken we de nieuwste historische boeken met afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Berkelaar aan de beurt. Hij las voor ons:Zwarte jaren van Han van der Horst (Prometheus)Aan tafel bij dictators van Witold Szabłowski (Nieuw Amsterdam)Zwanenzang 1945 van Walter Kempowski (Thomas Rap)In dienst van de nazi's van Paul van de Water (Omniboek)

'Vogels als huisgenoten' van Len Howard

zondag 31 mei 2020, 08:00 uur

Nu we meer dan ooit aan ons huis gekluisterd zijn, vallen de bewoners van onze omgeving meer op dan ooit: de vogels. En ook op onze schermen zijn ze populair: de Vogelbescherming biedt gratis online cursussen tuinvogels kijken aan, en de webcams waarmee je online mee kan kijken in de nesten van uilen, slechtvalken en lepelaars zijn ongekend populair.Een perfect moment voor de heruitgave van het boek Vogels als huisgenoten, van de vergeten Britse naturalist en schrijfster Len Howard. Waarom is deze vrouw vergeten, en waarom is dit boek juist nu zo nodig? Filosoof en schrijfster Eva Meijer is te gast. Eerder schreef ze over het leven van Howard de roman Het vogelhuis en nu schreef een inleiding voor Vogels als huisgenoten.

Het huiselijk geweld tegen vrouwen is sinds de coronacrisis en de lockdown over heel de wereld schrikbarend toegenomen. In Frankrijk is het aantal meldingen met 30 procent en in België met 70 procent gestegen. Maar heel vaak zijn er geen betrouwbare cijfers omdat de vrouwen thuis zitten met de dader en er niet uit durven.Dat lijkt ook in Nederland het geval, waar wel bij de apotheek door vrouwen discreet alarm kan worden geslagen, maar geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn over mogelijke toename van huiselijk geweld. Te vaak blijft het nog onzichtbaar, concludeert Renée Römkens. De hoogleraar gendergerelateerd geweld komt praten over de geschiedenis van het huiselijk geweld tegen vrouwen.

In het mooie boerenland van Vlaanderen worstelt een familie met de vraag: hoe iemand te herdenken die niet herdacht mag worden? Dit was het thema van Erwin Mortier’s debuutroman Marcel, waarin hij als kleine jongen achter het SS-verleden van zijn oudoom komt. In zijn nieuwe boek De onbevlekte keert hij als volwassen man terug naar zijn grootouderlijk huis, en kijkt met andere ogen naar de bevlekte familiegeschiedenis.De auteur is te gast.

Lessen voor de post-corona stad

zondag 24 mei 2020, 08:00 uur

De coronapandemie heeft ons met andere ogen naar de stad doen kijken. Drukke winkelstraten en overvolle trams zijn taboe in de anderhalvemetermaatschappij, terwijl het belang van parken en pleinen plots zonneklaar is. Overal ter wereld buigen stadsbesturen zich dan ook al over de vraag hoe een pandemie-proof stad eruit dient te zien.Het is niet voor het eerst dat het stadse leven na een epidemie onder de loep wordt genomen, weet middeleeuwendeskundige Janna Coomans. Zij ontdekte dat steden na de pest met tal van maatregelen in sneltreintempo opschoonden. En wij zijn natuurlijk benieuwd wat we daarvan kunnen leren.

De bevrijding van Texel

zondag 24 mei 2020, 08:00 uur

Op 20 mei was het precies 75 jaar geleden dat Texel bevrijd werd. Als laatste plek in Nederland kwamen op 20 mei 1945 de Canadese troepen van de geallieerden het eiland ontzetten van de Duitsers. De anderhalve maand voor de bevrijding werd een bittere strijd geboerd: honderden Georgiërs die op het eiland gelegerd waren kwamen in opstand tegen de Duitsers. Wat is er van deze strijd nog terug te zien op Texel?Arnold van Bruggen maakte daarover een tentoonstelling in de duinen van Texel, die ook online te zien is. Hij is te gast.

Bijbelmuseum-soap

zondag 24 mei 2020, 08:00 uur

Het omstreden Amerikaanse Museum van de Bijbel zit in de problemen: de overheid heeft een gestolen kleitablet in beslag genomen. Het kleitablet laat een deel van het Gilgamesj-epos zien. De evangelische familie Green, die rijk werd met de knutselwinkelketen Hobby Lobby, opende het museum om de bijbel te onderbouwen. Toch blijft de aandacht telkens gaan naar de artefacten waar iets mis mee is.Kenner van de soap rondom het Bijbelmuseum is Bart Funekotter. Hij komt uitleggen wat er aan de hand is.

De geschiedenis van de WHO

zondag 24 mei 2020, 08:00 uur

Het laatste heilige huisje waar Trump zijn pijlen op gericht heeft is de Wereldgezondheidsorganisatie. De president dreigt om de bijdrage van de V.S. op te schorten, waardoor de WHO opeens zijn grootste geldschieter kwijt is. En dat midden in de corona-crisis. De WHO is opgericht na de Tweede Wereldoorlog als deel van de Verenigde Naties met als ambitieus project om de wereldwijde gezondheid te verbeteren. Maar is het nu een politieke slangenkuil aan het worden? We praten erover met gezondheidsspecialist en onderzoeker aan de Universiteit Maastricht Remco van de Pas.

De vagebond is een eenmansmens: de belichaming van het principe van social distancing. Zo schrijft cultuurhistoricus Léon Hanssen in zijn 'Handboek van de voor de vagebond', dat op 28 mei verschijnt. Vagebonden zijn er in alle soorten en maten. Swiebertje was er een, maar evenzo Thoreau, de auteur van 'Walden', het klassieke boek over zijn tiny house dat geluk en afzondering bracht; en natuurlijk ook de achttiende-eeuwse filosoof Rousseau, die liever tussen de bomen dan de mensen verkeerde. Maar kun je ook vagebonderen tussen de bakfietsvaders en moeders, het drukke elektrisch fietsverkeer en in de rij bij Albert Heijn? En heeft de corona ons dichterbij de vagebond in onszelf gebracht? Léon Hanssen neemt ons mee door honderden jaren mentaal en fysieke afzonderen en zwerven.

Hoe word je Kim Jong-Un?

zondag 24 mei 2020, 08:00 uur

Het moet een flinke kluif zijn geweest om de levensloop van Kim Jong-Un op papier te zetten. Zelfs de meest basale feiten staan over de Noord-Koreaanse dictator ter discussie: zo weten we niet eens zeker of hij momenteel nog wel in leven is. Voormalig CIA-analiste Jung Pak waagde zich toch aan een biografie, en schreef het veelgeprezen boek Hoe je Kim Jong-Un wordt.Hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden Remco Breuker is te gast over het fascinerende portret van de leider van het kluizenaarskoninkrijk.

Thomas Paine en wij

zondag 17 mei 2020, 08:00 uur

Hij mag gerust de vader van onze sociale liberale democratie worden genoemd. Al eind achttiende eeuw schreef Thomas Paine dat vrijheid en sociale zekerheid bij elkaar horen. Dat deed hij in zijn klassieker The Rights of man, waarin hij ook afrekent met de monarchie die met een beetje pech idioten als indertijd koning George III aan het bewind brengt.Zijn pleidooi voor een samenleving van gelijke kansen, met een overheid die de vrije markt niet zalig verklaart, is actueler dan ooit. Want als straks na de pandemie de recessie komt, is zijn klassieker verplicht leesvoer voor iedere politicus en bestuurder die het land rechtvaardig en structureel uit de crisis wil helpen.Het boek van Paine verschijnt deze week in Nederlandse vertaling. Politiek essayist en Paine-biograaf Dirk Verhofstadt komt erover praten.

In de dagboeken van de Friese boer Siebe Peenstra vond Tialda Hoogeveen een eeuw boerengeschiedenis. De melkveehouder had gedurende zijn leven (1923-2019) nauwkeurig bijgehouden hoe zijn bedrijf en de rest van zijn bestaan eruit zag. En hoewel de kern van het werk -melk produceren- niet veranderde, veranderde de wereld wel. Zo ook het boerenbedrijf, en daarmee het landschap. De Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw, intensivering van de landbouw en globalisering, alles zie je terug in de dagboeken van Peenstra.Over deze veranderingen en hoe Siebe Peenstra zich daarin staande hield, schreef Tialda Hoogeveen het boek De geur van hooi.

Tientallen Twentse arbeidersjongens reisden in de jaren ’50 en ’60 af naar Ethiopië, waar ze op verzoek van Keizer Haile Selassie suikerfabrieken opzetten. De meesten van hen leefden er drie jaar lang in relatieve weelde en harmonie met de lokale bevolking, voordat hun contract afliep en ze dienden terug te keren naar de fabrieken in Hengelo. Daar kregen hun avonturen al snel de glans van een onwerkelijke droom. Het inspireerde schrijver Jaap Scholten, die in zijn werk vaker feit met fictie verweeft, tot de roman Suikerbastaard, die 28 mei uitkomt. De auteur is te gast, via telefoon vanuit zijn huis op het Hongaarse platteland.

De CIA en The Scorpions: Wind of change

zondag 17 mei 2020, 08:00 uur

Is het denkbaar dat het nummer Wind of Change, van de Duitse metal-band the Scorpions, waarvan de populariteit vlak voor de ineenstorting van de Sovjet Unie aan de andere kant van het ijzeren gordijn tot duizelingwekkende hoogtes steeg, geschreven is door de CIA? Het nummer, dat in 1990 verscheen, voorspelt dat alles zal veranderen en dat er vrijheid zal komen voor iedereen. Toen Patrick Radden Keefe het gerucht vernam dat de CIA hand had gehad in het schrijven van dit nummer, begon hij een zoektocht. Hij maakte de podcast Wind of Change, die niet alleen de geschiedenis van de Scorpions en het nummer zelf vertelt, maar ook ingaat op ruim veertig jaar culturele politiek van Amerika waarin artiesten, soms zonder dat ze het zelf wisten, werden ingezet om in Europa en Afrika de publieke opinie voor Amerika te winnen.

Nederland vakantieland

zondag 17 mei 2020, 08:00 uur

Kunnen we deze zomer op vakantie? En zo ja, hoe dan? Dat is de vraag die afgelopen week de gemoederen flink bezig hield. Frankrijk wil waarschijnlijk geen toeristen, Spanje en Portugal misschien wel. Een duidelijk antwoord is er nog niet. Maar waarom raken we eigenlijk massaal in lichte paniek als we niet weten of we deze zomer wel bewapend met zonnebrand en kruiswoordpuzzel het land of huis kunnen verlaten? We spreken met cultuurhistoricus aan de Radboud Universiteit Nijmegen Jan Hein Furnée over het onstaan van onze vakantie-cultuur.

75 jaar 'poldermodel'

zondag 17 mei 2020, 08:00 uur

Op 17 mei is het precies 75 jaar geleden dat de Stichting van de Arbeid werd opgericht. Een overlegclub van werkgevers en vakbonden, al tijdens de oorlog bedacht en dus binnen twee weken na de bevrijding al officieel opgericht. Met als doel: gezamenlijk aan de wederopbouw van Nederland te werken. Het wordt wel gezien als het startpunt van ons ‘poldermodel’. Hoe belangrijk is dat model geweest en wat waren de hoogte en dieptepunten. Kan die ‘polder’ nu weer van nut zijn om straks – na Corona – weer uit het dal te geraken. Vragen die we voorleggen aan Paul de Beer, hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam.

Ook Zuid-Afrikanen vochten in de Tweede Wereldoorlog voor de vrijheid van Europa en werden krijgsgevangen gemaakt. En ondanks de beloften van Churchill dat meevechten stemrecht zou opleveren, betekende het einde van deze oorlog voor Zuid-Afrikanen het begin van apartheid.Anti-apartheidsactivist en journalist Conny Braam schreef Wij zijn de wrekers over dit alles over de reis die het Zuid-Afrikaanse regiment in de Tweede Wereldoorlog maakte door Noord-Afrika en Europa. De auteur is te gast.

De geschiedenis van het basisinkomen

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

Gaat de coronacrisis onze samenleving drastisch veranderen? Dat is de vraag die overal naar voren komt. Een toverwoord dat daarbij vaak valt is het basisinkomen. Een inkomen voor alle Nederlanders zonder voorwaarden. Dit zou ons moeten helpen in tijden van crisis. Het idee achter het basisinkomen lijkt radicaal, maar hoe radicaal is het eigenlijk? We duiken met historicus Anton Jäger in de geschiedenis van de gedachte achter het basisinkomen.

29 april kwam het boek ‘Acht dagen in mei’ uit, geschreven door de Duitse journalist en Hitler-biograaf Volker Ullrich, over de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog. De eerste acht dagen van mei waren dat – deze week dus precies 75 jaar geleden. En die laatste oorlogsdagen, waren ook de eerste dagen na de zelfmoord van Hitler, met als de nieuwe leider: generaal Dönitz.Onze recensent Bart Funnekotter las het boek en is te gast.

Openluchtscholen

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

Maandag 11 mei gaan de scholen weer open. Het zal ongetwijfeld veel gezag vergen om de kinderen de anderhalve meter-regel in acht te laten nemen. Een dikke negentig jaar geleden zou dat op een aantal scholen wellicht iets makkelijker zijn geweest. Nederland telde toen namelijk een behoorlijk aantal zogeheten Openluchtscholen. Kinderen kregen er zoveel mogelijk les in de open lucht en zaten als het even kon met ijsmuts op in de buitenlucht sommen en dictees te maken. Wat was de gedachte achter de openluchtschool en zou de openluchtschool ons nu uit de brand kunnen helpen?Dolf Broekhuizen, architectuurhistoricus en schrijver van het boek Openluchtscholen in Nederland, onderwijs en gezondheidszorg 1905-2005 is te gast.

De term 'wegkijken'

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

'Niet wegkijken. Niet goedpraten. Niet uitwissen'. Het waren opvallende woorden van Willem Alexander die ook nog opperde dat zijn grootmoeder, 'toch standvastig en fel in haar verzet' meer van zich had kunnen laten horen als het ging om de bescherming van de joden in de Tweede Wereldoorlog. Zijn toespraak afgelopen 4 mei bij de vijf-en-zeventigjarige herdenking van de bevrijding stond in het teken van ons 'wegkijken' destijds.Maar sinds wanneer is die neutrale term een moreel geladen begrip met betrekking tot de oorlog? Taalhistoricus Ewoud Sanders zocht het uit en komt erover vertellen.

75 jaar NIOD: Oorlogsdagboeken

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

Het was een van de eerste dingen die Nederland deed, na de bevrijding: het oprichten van een Instituut voor de Oorlog. Het ging het NIOD heten, het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Het zou bekend worden als het instituut van dokter Loe de Jong, de vaderlandse geschiedschrijver van de oorlog. Maar vanaf het begin verzamelde het Instituut ook talloze dagboeken, brieven en kattebelletjes van gewone mensen over de bezetting. Inmiddels is de collectie egodocumenten zo vermaard dat de New York Times er een groot artikel aan besteedde. De collectie is een temperatuurmeter van het denken en voelen van gewone Nederlanders tijdens de oorlog.Historicus en documentalist van het NIOD René Kok komt in OVT vertellen over de brieven en dagboeken.

In memoriam: Alexander Münninghoff

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

Op 28 april 2020 is journalist, schrijver, Ruslandkenner en schaakliefhebber Alexander Münninghoff overleden. Hij was in de 28-jarige geschiedenis van OVT regelmatig te gast als deskundige. Ook was hij 13 jaar lang als columnist aan ons programma verbonden. Nelleke Noordervliet, ook columnist in OVT, was al sinds haar studietijd bevriend met hem. En met haar gedenken wij Alexander, of Sacha, zoals hij door vrienden genoemd werd.

Requiem van Theresienstadt

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

“Wij zullen voor de nazi’s zingen, wat we hun niet kunnen zeggen”– dat vertelde de dirigent Rafael Schächter zijn koor van medegevangenen in het concentratiekamp Theresienstadt. Samen met hen voerde hij in dat kamp meermaals het Requiem van Verdi op, waarin ze onder andere “Libera Me”, oftewel “bevrijd mij” zongen. De laatste opvoering van het koor was in juni 1944, ten overstaande van het Rode Kruis en de top van de nazipartij. Kort daarna werden de meeste koorleden op transport naar Auschwitz gezet.Op 3 mei, precies 75 jaar na de bevrijding van Theresienstadt, zou een muzikale voorstelling over het kampkoor worden opgevoerd in Amsterdam. Dat gaat niet door vanwege de coronacrisis, maar we spreken wel met Julie-Marthe Cohen, initiatiefneemster van het project 'Requiem van Theresienstadt' en conservator bij het Joods Historisch Museum.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1