appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

Simone van Saarloos over het witte geheugen

zondag 8 september 2019, 08:00 uur

Nederland wilde heel lang niet herinnerd worden aan de slavernij. Tegelijkertijd hielden we figuren zoals Jan Pieterszoon Coen en Piet Hein als helden in ere. Wat onthouden we en wat vergeten we liever? Die vraag beantwoordt filosofe Simone van Saarloos in haar boek Herdenken herdacht.De auteur is te gast in onze aflevering.

Exotische invasie rivierkreeft

zondag 8 september 2019, 08:00 uur

De Amerikaanse rivierkreeft veroorzaakt problemen. De 'invasieve exoot' zorgt voor oeververzakkingen en verziekt de waterkwaliteit. En toch hebben we het aan onszelf te danken. Want de mens heeft de Amerikaanse rivierkreeft hier zelf geïntroduceerd, ter vervanging van de uitgestorven Europese variant. Het is niet voor het eerst, dat een menselijk slimmigheidje onvoorzien tot grote natuurlijke moeilijkheden leidt.Erno Eskens, filosoof en auteur van Een beestachtige geschiedenis van de filosofie is te gast over hoe eerder oenig gedrag van de mens tot konijnenplaag, gifkikkerpest en waterplanttrammelant leidde.

Onrust in West-Papoea

zondag 8 september 2019, 08:00 uur

Het is al meer dan twee weken onrustig in West-Papoea. Aanleiding voor het uitbreken van de rellen was de arrestatie van een aantal Papoea-studenten op Java. De rellen duren voort en hebben zich inmiddels ontwikkeld tot een volksprotest tegen de achterstelling en discriminatie van Westelijk Nieuw-Guinea door de centrale overheid in Indonesië. Historica en Papoea-kenner Nancy Jouwe is te gast.

Wim Statius Muller: de Antilliaanse Chopin

zondag 8 september 2019, 08:00 uur

Op zondag 1 september overleed Caribische componist Wim Statius Muller, ook wel bekend als de Antilliaanse Chopin. Naast componist en pianist werkte hij ook in Den Haag en Brussel, en stond hij aan de wieg van de Veiligheidsdienst Nederlandse Antillen. Jan Brokken schreef Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin.

Koen Vossen over 'Wilders gewogen'

zondag 8 september 2019, 08:00 uur

Deze week is Wilders weer in het nieuws. Zijn ‘minder-Marokkanen-proces’ zou onrechtmatig zijn vanwege bemoeienis van minister Opstelten die het Openbaar Ministerie zou hebben gepusht om tot vervolging over te gaan.Wilders is na 15 jaar politieke aanwezigheid nog steeds beeldbepalend in de vaderlandse politieke zandbak. Zo schijnt het ten minste, al lijkt zijn hoofdrol met de komst van Baudet uitgespeeld. De historici Gerrit Voerman en Koen Vossen evalueerden zijn optreden in Wilders gewogen – 15 jaar reuring in de Nederlandse politiek. Koen Vossen komt praten over de politicus.

Het Spoor Terug, 100 jaar radio, deel 1

zondag 8 september 2019, 08:00 uur

Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het eerste deel uitgezonden over de invloed van de Eerste Wereldoorlog en het werk van Idzerda

Mythische Amazone in brand

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

“Ons huis staat in brand”, twitterde de Franse president Macron afgelopen week, over de hevige bosbranden die het Amazonegebied momenteel teisteren. Hij gaf daarmee uiting aan een wereldwijd gevoel van onrust en paniek. Logisch, alleen al omdat de bosbranden de effecten van klimaatverandering ook wereldwijd zullen verergeren. Maar ook de symbolische waarde van de Amazone als oernatuur speelt een rol. Gaat met de bosbranden niet alleen de natuur, maar ook een eeuwenoud natuurbeeld in rook op?Te gast over deze vraag is natuurfilosoof Johan van de Gronden. Hij was jarenlang directeur van het Wereld Natuur Fonds Nederland was en is nog altijd betrokken is bij tal van natuurorganisaties.

Nieuwe hoofdstad Indonesië

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

Deze week werd aangekondigd dat Indonesië zijn hoofdstad gaat verplaatsen van Java naar Oost-Kalimantan op het eiland Borneo. Op deze plek gaat een volledig nieuwe stad gebouwd worden, waarvan de naam nog onbekend is. Waarom en hoe deze grote verhuizing gaat plaatsvinden en of er historische voorbeelden zijn die ons iets kunnen vertellen over de kansen en valkuilen van het hoofdstedelijke Indonesische experiment, bespreken we met journalist en urbanist Tracy Metz.

Een verwoest paleis aan de Schelde

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

Dit weekend wordt de Slag bij de Schelde uit 1944 grootscheeps herdacht. De slag opende voor de geallieerden de toegang tot de haven van Antwerpen en bracht de bevrijding van West Europa boven de Schelde dichtbij. De slag had ook een prijskaartje, want tijdens de geallieerde bombardementen op Duitse stellingen liep het gebied rondom Antwerpen blijvende schade op. Zo sneuvelde bijvoorbeeld het ‘suikerpaleis’ van de familie Van Hattum in het Zeeuwse Ellewoutsdijk.Anna van Suchtelen, te gast in onze uitzending, beschreef in haar boek Versailles aan de Schelde de opkomst en ondergang van de familie aan de hand van het leven van drie vrouwen.

Feministe Etta Palm

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

Etta Palm d’Aelders was een Nederlands feministe, courtisane en spionne. Tijdens de Franse Revolutie kreeg ze bekendheid als voorvechtster van de rechten van de vrouw.Etta Palm is ook het onderwerp van de masterscriptie van de jonge historica Samantha Sint Nicolaas die met haar studie de Johanna Naberprijs 2019 won voor vrouwen- en genderstudies. De prijswinnares komt praten over Nederlands’ beroemdste en beruchtste achttiende-eeuwse feministe.

Het oorlogsdagboek van Riet Hoogland

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

Riet Hoogland werd op 21-jarige leeftijd opgesloten in de Duitse gevangenis 'Het Oranjehotel' in Scheveningen. Zes maanden zat ze er vast. Al deze tijd hield ze een dagboek bij, dat ze op slinkse wijze geheim wist te houden. Documentairemakers Jan Pieter Tuinstra en Foeke de Koe kwamen haar dagboek tegen en maakten daar een documentaire over, die op donderdag 5 september uitgezonden wordt op NPO 2. De makers zijn te gast.

Het Spoor Terug: Het begin van de bevrijding

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

In september 1944, 75 jaar geleden, wordt Eijsden als eerste Nederlandse gemeente door de Amerikanen bevrijd. Direct daarna wordt Maastricht bevrijd als eerste stad. In ‘Het Spoor Terug’ wordt een verslag van gebeurtenissen van ooggetuigen die 25 jaar geleden zijn opgetekend naar aanleiding van de 50e verjaardag van de bevrijding verteld.

De nieuwe geschiedenisserie van Hans Goedkoop

zondag 1 september 2019, 08:00 uur

Er was ontsteltenis en opwinding toen de zwarte revue-artieste Josephine Baker – bekend van haar geruchtmakende dans in bananenrokje – in 1928 Volendam bezocht. Als gevolg werd de klompendans opnieuw van stal gehaald om jeugd en volk te behoeden voor verwildering tegen deze wulpse dans. Deze ‘danswoede’ is één van de onderwerpen uit de nieuwe televisieserie ‘Een bezeten wereld’ over de jaren twintig en dertig die vanaf zaterdag wordt uitgezonden. Een tijd waarin Nederland, volgens presentator Hans Goedkoop, veranderde in een soort bange natie waarin ‘eigen volk eerst, eigen groep eerst, eigen land eerst’ belangrijk was. De presentator is in onze uitzending te gast om over deze nieuwe serie te praten.

Cinema OVT: the Dark Knight

zondag 25 augustus 2019, 08:00 uur

Het heeft er alle schijn van dat de beste Batman-film ooit verwijst naar de meest schokkende terroristische aanslag in het Westen, naar nine eleven, naar de aanval op het World Trade Center in 2001. Want de stad van Batman, Gotham, dreigt op het eind van de film ten onder te gaan door toedoen van het kwaad dat uit haat en afgunst paniek zaait en chaos oogst. De verpersoonlijking van dat kwaad is niemand minder dan De Joker, een volslagen onberekenbare zelfbenoemde vijand van geluk en vooruitgang, die allerhande agressieve lakeien achter zich heeft staan die over de modernste superieure wapens beschikken. De stad staat dankzij hun onvoorspelbare gewelddadigheden in vuur en vlam en de burgers kunnen zich alleen redden door per schip te vluchten. Maar De Joker, zo blijkt, heeft buiten Batman, the Dark Knight, gerekend. Door een combinatie van halsbrekende toeren, intelligente analyse, onversaagde stoutmoedigheid en superieur inzicht weet hij Gotham op het nippertje te redden van de op handen zijnde apocalyps.Fantasy als voertuig van eigentijdse angsten en obsessies. Het is zo oud als het genre zelf. En het is in The Dark Knight opnieuw aan de orde. De echte Batman-liefhebber moet wel even slikken, want de schattige Batman van vroeger met zijn klungelige Batmobiel en zijn homo-erotische hulpje Robin is in deze film nergens te bekennen. Batman is zwart van binnen en van buiten en staat desondanks toch in dienst van het goede.De film wordt besproken door film- en cultuurwetenschapper Dan Hassler-Forest, acteur en Batman-fan Sadettin Kirmiziyüz en filmjournalist Floortje Smit.

Archeologisch erfgoed Syrie

zondag 25 augustus 2019, 08:00 uur

Journalist Joost Vermeulen is net terug uit Syrie om, samen met kunstenaar Theo de Feijter, de schade aan het archeologische erfgoed te bekijken. Hoe staat de antieke oase-stad Palmyra er bijvoorbeeld bij? Dit weekend verschenen er 2 grote stukken in Archeologie Magazine en het Geschiedenis Magazine.

De Vakantieman, Sovjet-ufo in Bulgarije

zondag 25 augustus 2019, 08:00 uur

Vakantieman (m/v) deze week en mediëvist Janna Coomans neemt ons mee naar Buzludha in Bulgarije. Ze houdt een pleidooi voor de ongehoorzame toerist, met als voorbeeld een Sovjet-ufo.

Het Spoor Terug, de moord-en-brand-buurt

zondag 25 augustus 2019, 08:00 uur

Amsterdam veryupt. De stad groeit met 10.000 inwoners per jaar en is vooral in trek bij jonge witte hoogopgeleiden. Ze trekken de oude arbeidersbuurten in. Daar is niet iedereen blij met hun komst. Radiomaker Maartje Duin kocht een huis in de Spaarndammerbuurt, van oudsher de bakermat van de sociale woningbouw. Ze zoekt haar buren op en doet een poging tot verzoening. (een herhaling uit Radio Doc van 17 april 2016)

Middeleeuws vulva-gedicht

zondag 18 augustus 2019, 08:00 uur

'De Rozendoorn', een van de bekendste Middeleeuwse erotische gedichten, blijkt veel ouder dan gedacht. Een recent gevonden fragment dateert het gedicht rond 1300 in plaats van 1500. In de Rozendoorn gaat een vrouw de discussie aan met haar vulva. Hoogleraar Middelnederlandse letterkunde Remco Sleiderink van de Universiteit Antwerpen is te gast over het gedicht en de vondst.

Het Spoor Terug, Altijd Oorlog

zondag 18 augustus 2019, 08:00 uur

“Wat je ook doet, val nooit Afghanistan binnen”, deze wijze woorden werden in 1963 gesproken door de Britse Prime Minister Harold Wilson.Niet snel daarna, is die wijsheid al weer verloren gegaan. Want sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt het land constant geteisterd door oorlogsgeweld.De Vlaamse radiomaakster Hadewijch Vanhaverbeke zocht uit hoe het zover heeft kunnen komen met Afghanistan en in hoeverre het westen daar een rol in speelde.

Cinema OVT: Some like it hot

zondag 18 augustus 2019, 08:00 uur

Een film waarin travestie voorkomt en waarin toespelingen op homoseksualiteit worden gemaakt. Kon dat in het Amerika van eind jaren vijftig? Het kon. Zo bleek in de film Some like it hot van Billy Wilder uit 1959, waar vooraf wel wat morele bedenkingen tegen bestonden in Hollywood. Het verhaal is simpel: twee mannelijke muzikanten -- Jack Lemon en Tony Curtis -- verkleden zich als vrouw om in dienst te treden van een damesorkest, mede ook omdat ze op de vlucht zijn voor een gangsterbende. Het geluk of ongeluk wil echter dat de zangeres van het vrouwenbandje niemand minder is dan de platinablonde welgevormde Sugar Kane --Marilyn Monroe. Een van de twee heren in dameskledij wordt vanzelfsprekend smoorverliefd op haar, terwijl de ander achternagezeten wordt door een dolzinnig verliefde miljonair. Op het eind van de film bekent laatstgenoemde, ten huwelijk gevraagd, dat er een klein probleempje is, omdat ‘zij’ een hij is. ‘Ach,‘nobody is perfect’, zegt de minnaar-miljonair.De komedie bleek indertijd een hit. Maar hoe kijken we 60 jaar later met genderbewuste ogen naar de gepresenteerde vrouwelijkheid van Marilyn en naar de getravesteerde heren op het witte doek? De film wordt besproken door regisseur Martin van Koolhoven, historica Anna Tijsseling en filmjournalist Floortje Smit.

250e geboortedag Napoleon

zondag 11 augustus 2019, 08:00 uur

15 augustus is de 250e geboortedag van Napoleon. Het is dus 250 jaar geleden dat hij op het eiland Corsica ter wereld kwam. En als echte Corsicaan was hij meer met het eiland en met zijn familie begaan, dan met Frankrijk. Zijn eerste levensdoel was: de macht op Corsica en onafhankelijkheid van Frankrijk. Toen dat mislukte, en zijn familie van het eiland verjaagd werd, heeft hij, teleurgesteld, dan maar voor Frankrijk gekozen. Keizer van Frankrijk is dus altijd zijn tweede keuze gebleven, hij bleef altijd een familiezieke eilander die paardreed als een Corsicaan, die sprak met een sterk accent, en die altijd praatziek en kortaangebonden bleef.Jos Gabriels, onderzoeker aan het Huygens Instituut, over Napoleon en zijn levenslange band met zijn geboortegrond.

De Vakantieman, vleigtuigaanbidding in Vanuatu

zondag 11 augustus 2019, 08:00 uur

In deVakantieman (m/v) neemt politicoloog Wouter Veenendaal ons mee naar het eiland Tanna in Vanuatu. Op Tanna vind je namelijk Cargo Cults, relatief nieuwe religies die technologie vereren.

Het Spoor Terug, De beul van Banda

zondag 11 augustus 2019, 08:00 uur

In 1931schreef J. Slauerhoff een toneelstuk waarin de VOC gouverneur Jan Pieterszoon Coen als een moordzuchtige despoot werd afgeschilderd. Een opvoering van dit stuk maakte de schrijver, die in 1936 overleed, niet meer mee. De ene na de andere voorstelling van het stuk werd verboden. Het duurde uiteindelijk tot1961 voor er een voorstelling doorging. Waarom? Welke gevoelige snaar had Slauerhoff geraakt bij de bestuurders?Luister naar De beul van Banda, gemaakt door Tom Roduin:

Cinema OVT: One flew over the cuckoo's nest

zondag 11 augustus 2019, 08:00 uur

Het was in de tijd van de anti-psychiatrie dat de film furore maakte. Want One flew over the cuckoo’s nest bewees hoe verdorven en anti-humaan het klassieke psychiatrische instellingswezen zou zijn. Patiënten in een inrichting waren geen mensen, maar onderdrukten in een soort concentratiekamp dat ten onrechte de naam kliniek droeg. Dat ongeveer was het gevoel in de jaren zeventig.En dat is ook het thema dat het verhaal dat de film uit 1975 draagt. Een patiënt -- Jack Nicholson -- die zich als geesteszieke voordoet om gevangenisstraf te ontlopen, komt in een kliniek terecht, waar de hoofdverpleegster iedereen tiranniseert. Ze deelt straffen uit voor kleine vergrijpen en laat zwaardere gevallen bestraffen met elektroshocktherapie en lobotomie -- een hersenoperatie om psychische stoornissen te verhelpen. Want er mag geen twijfel bestaan over wie er in de kliniek de baas is, dat is zuster Ratched. Uiteindelijk ontvouwt zich een drama met alleen maar verliezers: de opstandige patiënt verandert na behandelingen in een kasplant en de zuster verliest na een half geslaagde wurging haar stem. Alleen de Indiaan in de inrichting, weet uit de kliniek te ontsnappen. Eind goed, al goed voor Native America, maar verder voor niemand dus.De film wordt besproken door psychiatrie-historica Gemma Blok, acteur Viktor Griffioen en filmjournalist Floortje Smit.

Rijksdagbrand niet aangestoken door Van der Lubbe?

zondag 4 augustus 2019, 08:00 uur

Rijksdagbrand niet aangestoken door Van der Lubbe?In Duitsland werd deze week het nieuws naar buiten gebracht dat Marinus van der Lubbe de Rijksdag niet in brand heeft gestoken. Dat zou blijken uit een verklaring opgesteld in 1955 doorvoormalig SA-man Hans Martin Lennings, die nu boven water is gekomen. Van der Lubbe biograaf Martin Schouten becommentarieerd de vondst.

Het Spoor Terug, Schimmenspel

zondag 4 augustus 2019, 08:00 uur

Filmregiseur Frans Weisz kent u wellicht van films als De Inbreker of Charlotte, of van de verfilming van Bij nader inzien.De vader van Frans, Geza Weisz, was in Berlijn een komisch acteur.In 1933 vluchtte hij naar Nederland, waar vijf jaar later Frans geboren werd.Na een hectisch bestaan als filmacteur en fotograaf, moest Geza tijdens de tweede wereldoorlog onderduiken, vanwege de Jodenvervolging.Samen met Tom Rooduijn, ging Frans Weisz op een zoektocht naar het levensverhaal van zijn vader Geza. Door de verwevenheid van hun beider familiegeschiedenissen, is het een intiem persoonlijk verhaal geworden.

Cinema OVT: Godzilla (1954)

zondag 4 augustus 2019, 08:00 uur

The King of the Monsters wordt dit jaar 65, en dus is Godzilla weer terug in de bioscoop. Ditmaal in een eco-apocalyptische toonzetting. Op z’n Amerikaans. Ooit, in 1954, begon het reptielachtige ondier zijn loopbaan op z’n Japans. En dat was allesbehalve toeval. Godzilla zou namelijk uit de diepte van de oceaan tot leven zijn gewekt door atoomproeven in de Pacific. En als men ergens wist wat atoomkracht voor een kwaad kon aanrichten dan was het wel in het naoorlogse Japan dat in Hiroshima en Nagasaki monumenten bezat van nucleair onheil.In de allereerste verfilming van Godzilla wemelt het dan ook van verwijzingen naar nucleaire ellende. Vissers komen terug van zee, met een bootje vol stenen, omdat de oceaan geen vis meer geeft en tijdens de speurtocht naar de oorzaak van de rampen die zich als vanzelf lijken te vermeerderen, zijn op het witte doek mannen in witte pakken te zien met apparatuur -- een soort transistor-zendertje -- om straling op te meten. Maar de grootste ramp in de filmtragedie is het opduiken van het prehistorisch zeemonster zelf. Godzilla --vertolkt door een man in rubber hagedissenpak -- doet bij zijn ontwaken de zee beven en verschijnt niet veel later in Japan waar het monster heel Tokio vertrapt. Geen militair geweld, alleen de wetenschap -- de Oxygen-destroyer -- blijkt Godzilla te kunnen stoppen. De film wordt besproken door monster- en filmkenner Axel Frühmann, Japanoloog Thomas Mes en filmjournalist Floortje Smit.

De Vakantieman, een kunstmuseum in Oezbekistan

zondag 4 augustus 2019, 08:00 uur

Vakantieman (m/v) en Ruslandkenner Sjeng Scheijen neemt ons mee naar een kunstmuseum midden in de woestijn in Nukuz in Oezbekistan. Daar vind je een waanzinnig grote collectie avant-gardekunst.

Wanhoop onder de Esperantisten?

zondag 28 juli 2019, 08:00 uur

De Esperanto-beweging kampt met financiële problemen, zo schreef Trouw deze week. Mogelijk moet het hoofdkantoor van de wereldwijde Esperantostichting in Rotterdam worden verkocht. Is het een teken dat de droom van Ludvik Lejzer Zamenhof, die Esperantobedacht ter bevordering van de wereldvrede, na een eeuw toch uitdooft?Te gast is de jonge Esperantist Marc Konijnenberg, die als vrijwilliger Esperanto onderwees in de Poolse geboortestad van Zamenhof.

De Vakantieman, tipt middeleeuws Egmond-Binnen

zondag 28 juli 2019, 08:00 uur

Deze week tipt onze vakantieman (m/v) Egmond-Binnen. Docent middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit Leiden Thijs Porck weet namelijk dat daar fascinerende sporen van de middeleeuwse geschiedenis te vinden zijn. In de10e-eeuwse abdij, in een indrukwekkend archief, én in biologisch speciaalbier dat gebrouwen wordt met heilig water.

Het Spoor Terug, Huisvrouw op de prairie

zondag 28 juli 2019, 08:00 uur

Over de ontdekking van een bijzonder dagboek: van een huisvrouw die maandenlang tussen de Indianen leefde.In het jaar 1911 verbleef hoogleraar C.C. Uhlenbeck drie maanden onder de Blackfeet indianen bij Montana. Terwijl hij de taal van de Zwartvoetindianen bestudeerde, hield zijn vrouw Willy een gedetailleerd dagboek bij van hun belevenissen op de prairie. Onderzoeker Mary Molenaar (de dame op de foto) ontdekte het dagboek bijna honderd jaar later in het archief van een Canadees museum en wist dat ze op een goudmijn was gestuit.Via het verslag van Willy Uhlenbeck zien we het veranderende culturele en economische leven van de oorspronkelijke bewoners van Amerika. Maar het dagboek laat vooral op pijnlijke wijze zien hoe wij westerlingen tegen andere culturen aankijken. Een verhaal over ‘rare indiaantjes’, gemaakt door René van Es en Richard den Haring van de podcast Makersradio.

Zo kenden we Jezus nog niet: als revolutionair, die zoals revolutionairen nu eenmaal eigen is, zichzelf heel graag hoorde preken en praten. Totdat Pier Paolo Pasolini in 1964 zijn Il Vangelo Secondo Matteo maakte. Jezus heiligheid is daarin niet van de hemel, maar van de aarde, precies zoals het passend zou blijken in de jaren zestig, waarin de verlosser in hetzelfde rijtje terecht kwam als Che Guevara en andere mensheid bevrijders.Jezus wordt in de zwart wit-film gespeeld door een economiestudent, de oude moeder Maria door de moeder van Pasolini en alle andere rollen worden vertolkt door eenvoudige Italiaanse plattelanders. De film van de marxistische regisseur bracht in een speciale vertoning talloze prelaten in het Vaticaan aan het huilen en werd wereldwijd gezien als een compliment voor de echte Jezus, die niet van suiker, maar van staal was.De film wordt besproken door Italië-kenner en historicus Arthur Weststeijn, journalist en schrijver Stephan Sanders en filmjournalist Floortje Smit.

Dat de geschiedenis van de homo sapiens in Afrika begon, dat is zeker. Maar wanneer waagde de eerste mens de oversteek naar Europa? Tot voor kort dacht men dat dat 45.000 jaar geleden gebeurde. Maar volgens de Griekse paleoantropoloog Katerina Harvati vond die oversteek al veel eerder plaats: zij ontdekte een mensenschedel uit een Griekse grot die maar liefst 210.000 jaar oud was. Tijd om de Europese geschiedenis te herschrijven?

De Vakantieman, tipt oerbos Polen

zondag 21 juli 2019, 08:00 uur

Deze week tipt onze vakantieman (m/v) het oerbos in Polen als reisbestemming. De Pools-Nederlandse Dore van Duivenboden, historica en journalist, kwam er zelf voor het eerst toen ze de serie Moja Polska maakte voor de VPRO.

Het Spoor Terug, De Watermeesters

zondag 21 juli 2019, 08:00 uur

De waterschappen. Die staan voor bioplastic uit mensenpoep en hypermoderne dijken, maar ook voor de aloude muskusrattenvanger en peilbeheerders die al honderden jaar de waterhoogte regelen op ons vlakke land. De waterschappen zijn ouder dan provincies, gemeentes en landbestuur, komen uit de middeleeuwen toen er nog nauwelijks overheid was. Op 20 maart konden we er weer op stemmen. Maar veel te kiezen was er niet. Een stem voor de waterschappen is vooral van ritueel belang, want Nederland is een lekke badkuip en zonder het werk van deze watermeesters is leven hier niet mogelijk.

Cinema OVT: The Great Dictator

zondag 21 juli 2019, 08:00 uur

Natuurlijk hielp satire niet, weten wij achteraf, en Chaplin zelf zei nadien dat hij de film nooit gemaakt zou hebben als hij had geweten hoe verschrikkelijk Hitler was. Desondanks is The Great Dictator een monument: voor de humaniteit en tegen totalitaire megalomanie. De film vertelt het verhaal van een eenvoudige joodse kapper en van de dictator Adenoid Hynkel, in wie het onmogelijk is Hitler niet te herkennen. Hynkel is een geval. Hij spreekt een raar soort brabbel-Duits, maakt hysterische groteske gebaren, en is kinderlijk opgetogen over zijn wereldveroveringen. Als hij zich alleen in zijn kantoor onbespied acht, danst hij met een ballonachtige wereldbol die hij op zijn vingers rond laat rollen de ruimte rond totdat het ding tot zijn ontsteltenis knapt. De kleine joodse kapper daarentegen is een voorbeeld van eenvoudige menselijkheid, zeker wanneer hij in de laatste scene – door een persoonsverwisseling aangezien voor Hynkel – de wereld toespreekt en in kleine woorden bidt om vrede.De film uit 1940 sloeg in Amerika in eerste instantie niet aan en werd zelfs gezien als een aanval op ‘een bevriend staatshoofd’. Maar nadat na Pearl Harbor de Verenigde Staten betrokken raakte bij de Tweede Wereldoorlog werd The Great Dictator een hit.De film wordt besproken door Chaplin-kenner Matthijs de Ridder, acteur en theatermaker Jochem Stavenuiter en filmjournalist Floortje Smit.

Het Spoor Terug, een jurk voor Hannah

zondag 14 juli 2019, 08:00 uur

Hannah is 26, een millenial. Ze groeide op in Nederland en Schotland, haar vrienden komen uit verschillende landen, ze is politiek bewust, ze is feminist, ze heeft een druk leven. Dus, toen Hannah een aanzoek kreeg van haar Amerikaans/Britse vriend om te gaan trouwen, begon ze zich allerlei vragen te stellen. Kan dat wel, trouwen? Hoe moet dat dan? Wat vindt mijn nog ongetrouwde vriendenkring daarvan? Hoe kan je zoiets traditioneels doen zonder je idealen van gelijkheid, zelfstandigheid en eigenheid geweld aan te doen? En wat moet je dan aan?Hannah ging te rade bij haar grootmoeders, haar moeder en stiefmoeder. Hoe trouwden zij? Wat geloofden ze? Wat beloofden ze? Wat droegen ze? Wat betekende dat voor ze?De radiodocumentaire Een Jurk voor Hannah maakt een tocht door drie generaties getrouwde vrouwen op zoek naar wat bleef en wat verdween.

De Vakantieman, een kerk in Zaventem

zondag 14 juli 2019, 08:00 uur

In de lokale kerk van het kleine dorpje Zaventem (vooral bekend van het nabijgelegen vliegveld) bevindt zich een van de topstukken van de Barok, een schilderij van Sint Maarten, geschilderd door Antoon van Dyck. Te gast Jonas Roelens, gastprofessor kunstgeschiedenis aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Gent

100 jaar de Vrije School

zondag 14 juli 2019, 08:00 uur

Het is de school van de bewegingskunst der euritmie en van de kleurenleer. De school waar kinderen manden leren vlechten, en de school waar de dag begint met een spreuk of een lied. We hebben het over de Vrije School. Die school, opgericht door de oervader der antroposofie Rudolf Steiner, bestaat dit jaar 100 jaar en is populairder dan ooit. Te gast over oorsprong en ontwikkeling van de Vrije School is Jan Dirk Imelman, emeritus hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit Groningen. Hij schreef in de jaren '80 de kritische analyse Hoe vrij is de vrije school, maar later ging op zijn advies toch ook een van zijn kinderen naar de Vrije School.

Cinema OVT: Boyz n the hood

zondag 14 juli 2019, 08:00 uur

De film beleefde zijn wereldpremière negen maanden voor de rassenrellen in Los Angeles naar aanleiding van de mishandeling van de zwarte taxichauffeur Rodney King door blanke politieagenten. Het was alsof de actualiteit in 1992 het thema van de film Boyz n the Hood pijnlijk bevestigde. Diep ingesleten racisme aan de witte kant van de samenleving en fundamenteel geweld in de grootstedelijke getto’s. Er was geen ontkomen aan. In de werkelijkheid niet en in het verhaal van de film niet.Een jonge zwarte man wil iets van zijn leven maken, tegen alle treurige omstandigheden in. De wetten van het getto en de dienders van de wet beperken hem op dramatische wijze, en toch weet hij zichzelf te bevrijden. De film van de destijds debuterende regisseur John Singleton sloeg in 1991 in als een bom. En wordt gezien als een doorbraak voor het genre waarin het verhaal van zwart Amerika wordt verteld door zwart Amerika, ontdaan van alle stereotypen uit Hollywood. De film wordt besproken door filmjournalist Floortje Smit, Amerikaniste Markha Valenta en regisseur en acteur Maarten van Hinte.

Doorbraak in Italiaans verdwijningsmysterie?

zondag 7 juli 2019, 08:00 uur

Een van de meest tot de verbeelding sprekende vermissings zaken uitde Italiaanse geschiedenis wordt wellicht komende donderdag opgelost, als twee graven op een kerkhof aan de voet van de St Pieter, op last van het Vaticaan, worden geopend. Het gaat om de zaak van Emanuela Orlandi, die in 1983, op 15jarige leeftijd verdween, en waarover sindsdien talloze verhalen en complottheorieën de ronde doen. Vaticaanwatcher van het dagblad Trouw, Stijn Fens is tegast.

Tempo Doeloe betekent letterlijk ‘de tijd van vroeger’ in Nederlands-Indie. Maar het is vooral de geheimzinnige plek 'waar je herinneringen leven aan een niet meer bestaand land in een niet meer bestaande tijd'. Die hoef je zelfs niet te hebben meegemaakt, want tempo doeloe lift mee door de generaties heen. Freriks (geboren in 1954 te Djakarta) wil die bijzondere nostalgie vieren en loskoppelen van de Nederlandse koloniale misdaden. Maar kan dat wel? Radiomaker Marten Minkema spreekt Kester Freriks en zijncriticasters.dit is een herhaling uit Radio Doc van 4 november 2018

Cinema OVT: Lawrence of Arabia

zondag 7 juli 2019, 08:00 uur

Hij lijdt aan een zwaar Messiascomplex. Zijn zelfgestelde opdracht: de Arabieren in het Midden Oosten bevrijden van het Turkse-Osmaanse juk. Want dat de baardige en barbaarse bedoeïenen dat zelf kunnen is ondenkbaar. We hebben het over Lawrence of Arabia, de ooit werkelijk bestaande Engelse officier die in de gelijknamige film mythische proporties krijgt. In de zomerserie 'Cinema OVT, over filmklassiekers die het verschil maakten’ deze week: Lawrence of Arabia. Deze film werd in 1962 opgenomen in de woestijn, met doorbraakrollen voor Peter O'Toole en Omar Sharif. De klassieker wordt besproken door filmjournaliste Floortje Smit, Arabiste Ammeke Kateman en acteur Sadettin Kirmizyûz.

De Vakantieman van deze week is classica Willemijn van Dijk, die eerder dit jaar bij ons te gast was met haar historische roman Het wit en het purper. Een roman die zich afspeelt aan het hof van keizer Claudius. Eerder schreef Willemijn van Dijk ook De opvolger, een biografie van Tiberius, en twee historische zeer verantwoorde reisgidsen: Puglia en Via Roma.Haar vakantietip brengt ons deze week naar de Italiaanse streek Abruzzo naar een niet meer bestaand meer.

De Nederlandse identiteit

zondag 30 juni 2019, 08:00 uur

“De Nederlandse identiteit bestaat”, althans, dat vinden we zelf. Zo blijkt uit “Denkend aan Nederland”, een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar wat Nederland voor de Nederlanders betekent. Willem Frijhoff schreef bij deze rapportage een essay over de Nederlandse identiteit in historisch perspectief en komt daarover vertellen.

Cannabismuseum

zondag 30 juni 2019, 08:00 uur

Amsterdam heeft er weer een museum bij: het Cannabismuseum. Curator van het museum Thijs Roes geeft een beeld van de eeuwenlange geschiedenis van de plant, de teelt, het gebruik ervan en de strijd ertegen.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1