appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

Het Spoor Terug: een portret van Marius Monkau

zondag 24 januari 2021, 09:00 uur

Een documentaire van Paul van der Gaag - Vijftig jaar geleden maakte hij furore in de musical Hair: zanger en acteur Marius Monkau. 83 jaar is hij nu, de geboren Amsterdammer van Surinaamse afkomst, die zijn hart verpand heeft aan het Groningse platteland. Hij werkte voor talloze tv-programma’s en heeft als zanger 15 singles uitgebracht, waarvan er één een hit werd: Juanita. Niet in Nederland, maar in Suriname: het geboorteland van zijn vader, waar hij zelf nog nooit geweest is.

Als ergens in de naoorlogse geschiedenis bleek dat de relatie tussen overheid en burger ernstig verziekt was, dan was het wel tijdens de toeslagenaffaire. Nooit eerder was het geïnstitutionaliseerde wantrouwen van de staat zo groot als bij deze affaire. Van ambtenaren die lijstjes van verdachten aanlegden tot het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators - ook wel het 'cowboyteam’ genoemd, vanwege haar wild-west-achtige aanpak van de fraudejacht. Waar komt dat wantrouwen van de overheid vandaan? Heeft het te maken met een veranderende kijk op de burger, en dan vooral op de burger die een beroep doet op de zorg van de staat? Historicus Chris van der Heijden schreef boeken en artikelen over de doorgeschoten bureaucratisering waarin niet de menselijke maat, maar protocollen en regels gelden. De auteur is te gast.

Hoe dachten mannen die op mannen vielen in de 19e eeuw over zichzelf, in een tijd dat begrippen als homoseksualiteit of genderidentiteit nog niet bestonden? Zagen ze zichzelf als ziek of zondig? En beschouwden ze zichzelf meer als mannen die van andere mannen hielden, of eerder als vrouwen geboren in een mannelijk lichaam? Historica Jolanda van der Lee onderzocht die vragen in haar boek In Zijn ogen geen zondaar. Ze deed dat aan de hand van unieke documenten: 19e-eeuwse autobiografische teksten waarin mannen openhartig vertellen over hun gevoelens, die toen als ‘contrair seksueel’ te boek stonden.

Ignaas Devisch over onze omgang met vuur

zondag 24 januari 2021, 09:00 uur

Heb je wel eens naar een lucifer gekeken als de ‘apotheose van het technisch meesterschap over vuur’? Filosoof Ignaas Devisch laat in zijn nieuwste boek Vuur zien waarom het moment waarop de mens controle kreeg over vuur zo’n belangrijk omslagpunt in de geschiedenis is. Vandaag de dag beschouwen we vuur als iets vanzelfsprekends en staan we nauwelijks stil bij het gebruik ervan. Daar zouden we veel bewuster over moeten nadenken, bepleit Devisch. Door vuur op een andere manier in te zetten kunnen we de toekomst van onze planeet een andere kant op sturen. De auteur is te gast.

De Sobibor Tapes: getuigen van de opstand

zondag 24 januari 2021, 09:00 uur

‘Ik sloeg de baas van de Oekrainers met een bijl dood. Zo nam ik wraak. Dit is voor mijn moeder en voor het hele joodse volk, zei ik.’ Als kampoverlevende Chaskiel Menche vertelt over de opstand van 14 oktober 1943 in Sobibor val je als kijker vanzelf stil. Het is even ijzingwekkend als hartverscheurend. Aanstaande woensdag 27 januari zendt de EO De Sobibor Tapes uit, gebaseerd op het filmmateriaal dat kampoverlevende Jules Schelvis met een van de eerste consumentencamera’s schoot. Schelvis sprak veertig jaar na de opstand met twaalf mannen en vrouwen die bij de opstand betrokken waren. Documentairemaker en samensteller van de documentaire Piet de Blaauw is te gast.

In 1763 kwamen duizenden tot slaaf gemaakten in de Nederlandse kolonie Berbice in opstand. Een vol jaar hielden ze stand, totdat ze werden neergeslagen. Marjoleine Kars, historica aan de University of Maryland, stuitte pardoes op ruim 900 transcripties met verhoren van de opnieuw tot slaaf gemaakte Afrikanen die de strijd overleefden. Met deze transcripties krijgt ze een uniek inkijkje in deze onbekende revolutie. Over deze onbekende opstand schreef ze het boek Bloed in de rivier. Marjoleine Kars is te gast.

Bewegingen als #MeToo laten zien dat slachtoffers van verkrachting steeds vaker hun verhaal durven doen. Toch is de manier waarop we over verkrachting praten nog verassend ouderwets, betoogt Duitse cultuurwetenschapper Mithu Sanyal in haar boek Rape. From Lucretia to #MeToo. Historica Willemijn Ruberg las voor ons het boek en vertelt in de uitzending over deze geschiedenis van verkrachting. Normaal gesproken zou OVT deze zondag uitzenden vanaf literair festival Winternachten. Dit jaar is het programma online. Mithu Sanyal was afgelopen vrijdag, op 15 januari te gast. Bekijk het programma hier.

Arthur Weststeijn over Trump en Berlusconi

zondag 17 januari 2021, 09:00 uur

Wat staat de Amerikanen na Trump te wachten? Daarvoor moeten we misschien wel kijken naar Italië, betoogt historicus Arthur Weststeijn. Berlusconi verloor de verkiezingen nipt, maar kwam de volgende verkiezing als overwinnaar terug. Ook had Berlusconi met zijn aanvallen op journalisten, wetenschappers en de rechterlijke macht de geesten rijp gemaakt voor een nieuwe vorm van politiek die schoon schip wilde maken met de bestaande orde. Arthur Weststeijn is te gast over de vergelijking tussen de VS en Italië.

James Kennedy over Trumpianen: erfgenamen van 1775?

zondag 17 januari 2021, 09:00 uur

De Trumpianen van nu zien zichzelf als ware patriotten, als de erfgenamen van de onafhankelijkheidsoorlog en de Amerikaanse Revolutie. Zij nemen het recht in eigen hand dat hen door de liberale elite zou zijn ontnomen. Daarom bestormden ze het Capitool, en daarom zullen wellicht nog andere gewelddadige acties volgen, zo wordt er in Amerika gewaarschuwd. Maar wat is precies de ideologische erfenis van een natie die zichzelf uitvond in een opstand tegen het wettige gezag? En is voor de Trump-aanhangers president Joe Biden net zo'n dictator als in 1776 de Engelse koning dat was? Amerikanist en historicus James Kennedy is te gast.

Rutte-doctrine heeft een lange geschiedenis

zondag 17 januari 2021, 09:00 uur

Afgelopen vrijdag trad kabinet Rutte III af vanwege de tragedie van de toeslagenaffaire. Dat het tot 'ongekend onrecht', een fraudejacht op onschuldige burgers had kunnen komen, was mede het gevolg van de gebrekkige informatie waarover de Tweede Kamer beschikte. Veel informatie over de ambtelijke aanpak werd achtergehouden. Dat ging al gauw de Rutte-doctrine heten. Het werkte en bleek de democratische controle op overheidshandelen te frustreren. Rutte beloofde deze week bij het aftreden korte metten te maken met zijn eigen doctrine en presenteerde zichzelf als de kampioen van de transparantie.Maar gaat dat lukken? De overheid - de ambtenarij - als gesloten bolwerk tegenover haar eigen parlement kent namelijk een langere geschiedenis dan de Ruttedoctrine. Onderzoeksjournalist bij Investico en politicoloog-filosoof Thomas Muntz is te gast.

Biograaf Hubert Smeets over Hans van Mierlo

zondag 17 januari 2021, 09:00 uur

Hij was dé man van D66: de partij van de burger die zich niet meer door regenteske partijen wil laten regeren, maar zelf wil denken. Later, in 1994, werd hij de man achter het paarse kabinet, de politicus die de bijkans eeuwige macht van de christen-democratie wist te breken. Ruim een halve eeuw na zijn eerste openbare optreden is de burger meer dan ooit ontvoogd, en blijkt de man die het oude politieke systeem wilde laten ontploffen de VVD te hebben gebaard. Journalist Hubert Smeets schreef 'Een wonderbaarlijk politicus. Hans van Mierlo, 1931-2010'. De schrijver komt praten over zijn biografie.

#623 - Thuisbevallen wordt erfgoed

zondag 10 januari 2021, 09:00 uur

We zijn het land van de klompendans, molens, tulpen en - thuisbevallen. Want nergens ter wereld werd er zo veel thuis in het kraambed bevallen als in Nederland. Zo was het in elk geval vanaf diep in de jaren vijftig, maar dat begint te veranderen. Menig aanstaande moeder zoekt tegenwoordig de veiligheid van een kraambed in het ziekenhuis. Hoogste tijd dus om de traditie vast te leggen, vonden twee verloskundigen en een kraamverzorgster. Zij droegen het thuisbevallen voor als zogeheten immaterieel erfgoed. En deden dat met succes. Een gesprek over een oer-Hollandse traditie met verloskundige en initiatiefneemster Veerle Takes en hoogleraar verloskundige wetenschap Ank de Jonge.

Jaap Verheul over de ontheiliging van het Capitool

zondag 10 januari 2021, 09:00 uur

Het Capitool was al eens eerder bestormd. Toen niet door boze locals uit de hele natie, maar door een vijandelijke buitenlandse macht: de Engelsen. Geschokte senatoren verwezen afgelopen woensdag veelvuldig naar die traumatische gebeurtenis uit 1814. Ditmaal werden de indringers aangevoerd door een zwaar getattoeëerde man in ontbloot bovenlijf en met bontmuts met duivelhoorntjes op zijn kop. Een lompere ontwijding van Amerika’s heilige hart van de democratie was niet denkbaar. Maar hoe komt het Capitool aan die gesanctioneerde status, en heeft men in Amerika het gevoel dat afgelopen week de tempel van de democratie is ontwijd? Amerikanist Jaap Verheul is gast.

Tattookoning Henk Schiffmacher ook erfgoedbewaker

zondag 10 januari 2021, 09:00 uur

Henk Schiffmacher staat bekend als de tattookoning van Nederland. Kurt Cobain, Lady Gaga en vele anderen mochten hun huid al permanent door hem laten versieren. Maar al voordat hij begon met tattooeren, begon hij met de aanleg van een (inmiddels museale) collectie aan tattoeage-erfgoed. De parels uit deze collectie zijn nu te zien in een enorm (vijf-en-een-halve kilo wegend) boek, uitgegeven bij Taschen. Schiffmacher komt vertellen over dit boek en zijn collectie.

Laura Visser-Maessen over Raphael Warnock

zondag 10 januari 2021, 09:00 uur

Voor het eerst in de geschiedenis won een zwarte Amerikaan een senaatszetel in de zuidelijke staat Georgia. Raphael Warnock is dominee in de Ebenezer Baptiste Church, de kerk waar Martin Luther King hem voorging. We praten over de rol van zwarte politici in de Amerikaanse politiek met amerikaniste Laura Visser-Maesen, gespecialiseerd in Afro-Amerikaanse geschiedenis.

Winternachten dit jaar online

zondag 10 januari 2021, 09:00 uur

Normaal gesproken zenden we tijdens het internationaal literatuurfestival Winternachten uit vanaf dit festival in Den Haag. Vanwege corona is dat dit jaar niet mogelijk, maar het festival gaat gewoon door, zij het online. We spreken Ellen Walraven, de directeur van het festival.

Het Spoor Terug: dubbelspion George Blake (deel 2)

zondag 10 januari 2021, 09:00 uur

Een documentaire van Hans Olink - Twee weken geleden werd bekend dat George Blake in Moskou is overleden. Deze in Rotterdam geboren zoon van een Nederlandse moeder en Engelse vader wilde aanvankelijk dominee worden. Maar hij werd spion in Engelse dienst en nadat hij in 1950 door de Noord-Koreanen gevangen wordt genomen biedt hij zijn diensten aan aan de KGB, waarna hij – na zijn vrijlating in 1953 – verdergaat als dubbelspion. 20 jaar geleden zonden wij een vierdelig portret van deze dubbelspion George Blake uit. In de uitzending hoort u deel 2. De rest vindt u door hier te klikken.

Voor Amerikanen is 1619 een betekenisvol jaartal: het is het jaar dat de
eerste Afrikanen in Amerika aankwamen, om bij aankomst aldaar als slaven te worden verkocht en te werk gesteld.
Journalist Leendert van der Valk ontdekte dat ook Nederlanders, waaronder Maurits van Oranje, een belangrijke rol speelde in het verschepen van die eerste Afrikanen naar Amerika. Hij schreef er een artikel over voor NRC en is te gast.

#614 - Het Spoor Terug: dubbelspion George Blake

zondag 3 januari 2021, 10:37 uur

Vorige week werd bekend dat George Blake in Moskou is overleden. Deze in Rotterdam geboren zoon van een Nederlandse moeder en Engelse vader wilde aanvankelijk dominee worden. Maar hij werd spion in Engelse dienst en nadat hij in 1950 door de Noord-Koreanen gevangen wordt genomen biedt hij zijn diensten aan aan de KGB, waarna hij – na zijn vrijlating in 1953 – verdergaat als dubbelspion.

20 jaar geleden zonden wij een vierdelig portret van deze dubbelspion George Blake uit, gemaakt door Hans Olink. In de uitzending hoort u deel 1. De rest vindt u hier: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/lees/nieuws/2020/Dubbelspion-George-Blake-overleden.html

In uur 1 van OVT aandacht voor toneelstuk Gevaarlijke namen, over de genocide van Srebrenica:

Alma Mustafić was 14 toen haar vader Rizo werd vermoord in de genocide van Srebrenica. Hij werkte als elektricien bij Dutchbat, maar de Nederlanders namen een fatale beslissing door hem uit te leveren aan de Serviërs. Raymond Braat was toen 19 en Dutchbatter. Hij scheidde de mannen van de vrouwen waarna de mannen werden vermoord.

Nu delen ze het podium in de voorstelling Gevaarlijke namen. Alma en Raymond hebben een verschillend perspectief op de gebeurtenissen, maar één ding hebben ze gemeen: de vraag waarom de wereld dit liet gebeuren. Samen met regisseur Boy Jonkergouw zijn Alma Mustafić en Raymond Braat te gast.

Het was het jaar van de politiemoord op George Floyd en van de moord op de Franse leraar Samuel Paty door een moslimterrorist. En het was het jaar van de vele doden door corona, de nieuwe epidemie die ook het deel van de wereld dat zich veilig waande in schok bracht. Kortom: een jaar waarin veel mensen stierven. Vandaag houden we ons jaarlijkste in memoriam in de ether, onze eigen requiemdienst. Met onder meer aandacht voor: Shere Hite, de seksuologe van het roemruchte Hite-rapport uit 1976, Rolf Hochhuth, de toneelschrijver die met Der Stellvertreter in 1963 afrekende met oorlogspaus Pius XII, en John Lewis, de Amerikaanse politicus en burgerrechtenactivist. Met bijdragen van journalist en hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer Xandra Schutte, historicus Wim Berkelaar en mediacriticus en rechtshistoricus Madeleijn van den Nieuwenhuizen.

Het Spoor Terug: Kaps Clean

zondag 27 december 2020, 09:00 uur

De legendarische meestergoochelaar Fred Kaps (1926-1980) overleed veertig jaar geleden. Als enige ter wereld werd hij drie keer wereldkampioen en hij trad op in nationale en internationale shows.Een documentaire van Laura Stek uit 2012.

In 2004 koopt Pauline Terreehorst bij een veiling van Sotheby's een Gucci-koffer. Er bleek vanalles in te zitten: jurken, bontkragen, maar ook albums met ansichtkaarten. Ze gaat op onderzoek uit: van wie was deze koffer? Haar zoektocht, die haar naar de Midden-Europese adel leidt, tekende ze op in het boek Het geheim van de Gucci-koffer. In de uitzending vertelt ze hierover.

Pamela Kalkman over de podcast 'Zwijg'

zondag 20 december 2020, 09:00 uur

In Het Spoor Terug zenden we deze week een aflevering van de podcastserie Zwijg uit, over censuur dichtbij huis. Bij het woord ‘censuur’ denken we al gauw aan autocratische landen zoals China, Iran, en Turkije. Maar hoe staat het eigenlijk in Europa? Groeiend populisme én angst voor terrorisme gaan in veel Europese landen gepaard met nieuwe (zelf)censuur. In de serie Zwijg onderzoeken journalisten Pamela Kalkman en Adinda Akkermans hoe vrij Europeanen anno 2019 zijn om te zeggen, schrijven, zingen en maken wat ze willen. Pamela Kalkman is te gast.

Historische boeken met Wim Berkelaar

zondag 20 december 2020, 09:00 uur

Historicus Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: Gezichten van Joods verzet van de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie; De orde. Hoe de vrijmetselaars bouwden aan de moderne wereld van John Dickie; Oorlogen & oceanen. Een familiegeschiedenis van Erik Ader; en Een bezeten land van Monica Black.Eén van deze boeken wordt verkozen tot Boek van de Maand - en dat kunt u winnen! Houd tijdens de uitzending onze Facebookpagina in de gaten.

Tien jaar Arabische lente met Laila al-Zwaini

zondag 20 december 2020, 09:00 uur

Als de politie de handelswaar van een Tunesische straatverkoper op 17 december 2010 in beslag neemt, besluit deze zichzelf uit protest in brand te steken. Met zijn protestactie wordt de 26-jarige Mohammed Bouazizi het symbool van wat korte tijd later de Arabische lente gaat heten. De protesten die beginnen in Tunesië verspreiden zich al snel door de hele Arabische wereld. Nu, tien jaar later, is het optimisme van destijds goeddeels vervlogen. We kijken terug en maken de balans op met arabiste Laila al-Zwaini, die zelf in 2011 de revolte op het Tahrirplein in Cairo meemaakte.

'De gave Gods': Gerrit Valk over lockdownsceptici

zondag 20 december 2020, 09:00 uur

Aarzelen voordat je als overheid de samenleving plat legt bij een pandemie: het is een bekend fenomeen. Onze Hollandse regenten wachtten in de Gouden Eeuw ook heel lang voordat ze een lockdown afkondigden. Want al sloeg de pest wild om zich heen, de handel - bron van vaderlands welvaren - moest door blijven gaan. Net als nu bij de tweede lockdown waren er in de zeventiende eeuw weifelaars die omwille van de economie of God 'niets doen' de beste remedie vonden voor een epidemie. Historicus Gerrit Valk schreef, samen met wijlen Leo Noordergraaf, de eerste klassieker over de pest in onze contreien: De gave Gods. De auteur is te gast.

Meten is weten: Fenneke Sysling over 'Het Gemeten Zelf'

zondag 20 december 2020, 09:00 uur

Meer dan ooit weten we van alles over ons lichaam: we kunnen meten hoeveel stress we hebben, hoeveel stappen we lopen en hoeveel uur we slapen. Maar hoe is die obsessie ooit begonnen? In de vijfdelige podcastserie Het Gemeten Zelf onderzoekt historicus Fenneke Sysling samen met podcastmakers Botte Jellema en Ype Driessen de geschiedenis van het meten aan ons eigen lichaam, van vroegmoderne weegstoel tot de recente Fitbit. Fenneke Sysling is te gast.

Frank von Hebel brengt Kapitein Rob weer tot leven

zondag 20 december 2020, 09:00 uur

Op 11 december 1945 voer het schip ‘De Vrijheid’ voor het eerst uit, met aan het roer een onverschrokken, avontuurlijke schipper: Kapitein Rob. Deze zeeman groeide uit tot een legendarische stripfiguur, met een regelmatige verschijning in Het Parool. Zijn bestaan was echter slechts van korte duur: de laatste publicatie stamt uit 1966. Journalist en stripliefhebber Frank von Hebel besloot Kapitein Rob nieuw leven in te blazen. Samen met tekenaar Fred de Heij werkt hij aan een nieuw verhaal over deze creatie van geestelijk vader Pieter Kuhn. De journalist komt vertellen over zijn liefde voor de strip en de bedenker ervan.

#613 - Het Spoor Terug: Help Jezelf

zondag 13 december 2020, 10:00 uur

Als er een jaar was dat nieuwe levensvragen opriep, dan was het 2020 wel. En dat is goed nieuws voor het zelfhulpboek. Titels als Master your mindset en Hoe de fuck vind ik geluk worden geminacht, maar ook gevreten. Kennelijk laten we ons graag voorschrijven hoe we een betere versie van onszelf worden, met meer geld en minder zorgen. Wanneer is onze zelfhulpboekenverslaving begonnen? En wat vertelt het genre over onszelf en de veranderende tijdgeest? Met historicus Maarten van den Heuvel, die werkt aan een boek over de geschiedenis van de zelfhulp; sociologe Micki McGee, schrijfster van het boek Self Help INC; en cabaretier en fervent zelfhulpboekenlezer Kasper van der Laan, die de voorstelling ‘De weg naar SuccesGeluk’ maakte.Een radiodocumentaire van Laura Stek.

Het coronavaccin is in aantocht. En daarmee is er ook hoop op een einde aan de coronacrisis. Maar om de vaccinatiecampagne tot een succes te maken zijn we wel afhankelijk van de bereidheid van onze medeburgers om zich te laten inenten: minstens 75% van de bevolking moet een prik halen om groepsimmuniteit te bereiken, zo blijkt uit onderzoek van de TU Delft. En op dit moment twijfelt nog de helft van de Nederlanders of men zich wil laten vaccineren. Is het voor het eerst dat vaccinatie-angst succesvolle ziektebestrijding in de weg staat? En wat kunnen we leren van eerdere vaccinatiecampagnes, over hoe het wel of juist niet moet? Te gast is wetenschapsjournalist en biomedisch wetenschapper Jop de Vrieze.

‘Dit is oorlog!’ en ‘Mijn lichaam is geen mortuarium!’, zo riepen jonge Poolse vrouwen de afgelopen weken tijdens de talloze demonstraties tegen de nog verdere aanscherping van de extreme anti-abortuswetgeving in het land. Aanleiding voor het massale protest is de uitspraak die het Constitutioneel Hof kortelings deed inzake abortus. Vrouwen zouden voortaan ook dode en zwaar gehandicapte kinderen moeten baren. Maar wat zit er achter die uitspraak? En is het protest ertegen een keerpunt voor een land dat dreigt weg te zakken in een democratische dictatuur? Of is het een laatste opleving van democratische krachten? Historicus Iwona Gusc, zelf afkomstig uit Polen, is te gast.

Hieke Jippes over feit en fictie in 'The Crown'

zondag 13 december 2020, 09:00 uur

Er komt géén fictie-waarschuwing bij The Crown, de razend populaire serie over het Britse koningshuis, maakte Netflix deze week bekend. Daartoe was opgeroepen door de Britse minister van Cultuur, omdat kijkers niet door zouden hebben dat er in de dramaserie fictieve passages voorkomen. Netflix vindt het onnodig zo’n waarschuwing te plaatsen. Kun je ervan uit gaan dat kijkers van historische dramaseries feit en fictie uit elkaar houden? En waarom komt de oproep van de minister juist nu? We praten erover met voormaling correspondent in het Verenigd Koninkrijk Hieke Jippes.

Asis Aynan over 'Eén erwt maakt nog geen snert '

zondag 13 december 2020, 09:00 uur

Kunnen Marokkanen echt niet van hun dubbele nationaliteit af? Het is een van de vragen die in het nieuwste boek van Asis Aynan, Eén erwt maakt nog geen snert, wordt beantwoord. Het boek gaat over de vele misverstanden die er over Marokkaanse Nederlanders bestaan. Aynan wil die misverstanden wegnemen en tegelijkertijd het verhaal van hun geschiedenis vertellen. En dat niet alleen: als toetje geeft hij aan het eind van het boek ook nog het Marokkaanse recept voor erwtensoep prijs.

50 jaar Actie Notenkraker: de notulen op muziek gezet

zondag 13 december 2020, 09:00 uur

Het was de tijd van protesten, provo’s en popmuziek. Maar ook de klassieke muziek bleef niet veilig voor de anti-autoritaire beweging en rebellerende studenten. Het is inmiddels meer dan 50 jaar geleden dat de Actie Notenkraker plaatsvond. Een roemrucht protest, waarbij Nederlandse componisten een uitvoering van het Concertgebouworkest ruw verstoorden. De actie leidde tot een debat tussen de actievoerders en het Concertgebouworkest. En deze historische gebeurtenis is nu door een jonge componist geëerd met een muziekstuk. Bram Kortekaas schreef het stuk Notenkrakers’ notulen, geïnspireerd op deze discussie tussen de twee partijen. De componist is te gast.

Als er een jaar was dat nieuwe levensvragen opriep, dan was het 2020 wel. En dat is goed nieuws voor het zelfhulpboek. Titels als Master your mindset, De moed van imperfectie en Hoe de fuck vind ik geluk, worden geminacht en gevreten. Kennelijk laten we ons graag voorschrijven hoe we een betere versie van onszelf worden, met meer geld en minder zorgen. Wat zegt deze zelfhulpliteratuur over ons en de veranderende tijdgeest?
Met historicus Maarten van den Heuvel, die een boek schrijft over Nederlandstalige zelfhulpboeken vanaf de jaren zeventig tot nu – sociologe Micki McGee, die de Amerikaanse maatschappij bekijkt via de bril van de zelfhulpliteratuur en cabaretier en fervent zelfhulpboekenlezer Kasper van der Laan, die werkt aan zijn voorstelling ‘De weg naar SuccesGeluk’. Een radiodocumentaire van Laura Stek.

Sarah Adams over abolitionistisch 'blackfacen'

zondag 6 december 2020, 09:00 uur

Het lijkt erop dat het toppunt van de zwartepietendiscussie achter de rug is. Steeds meer mensen zijn het erover eens dat we van dit stereotype uit een vervlogen tijd af moeten. Maar dat deze traditie van blackface nóg verder teruggaat dan we al dachten, en dat juist vanuit abolitionistische hoek dit raciale stereotype de wereld in is geholpen, dat weet eigenlijk niemand.Sarah Adams wijdde haar proefschrift aan de representatie van tot slaaf gemaakten op het Nederlandse toneel in de achttiende eeuw. Ze is bij ons te gast.

'Oproerkraaiers' met Sunny Bergman en Jerry Afriyie

zondag 6 december 2020, 09:00 uur

In haar nieuwe documentaire Oproerkraaiers onderzoekt Sunny Bergman waarom activisten zo'n slechte reputatie hebben, terwijl we ook heel veel maatschappelijke vooruitgang te danken hebben aan hun noeste werk: van vrouwenkiesrecht en natuurbescherming tot de afschaffing van de slavernij. Sunny Bergman is te gast, samen met activist Jerry Afriyie van Kick Out Zwarte Piet. Hij is een van de geportretteerde activisten uit de documentaire.Oproerkraaiers is maandag 7 december te zien op NPO 2 om 20:25.

Broodmager was ze in het kamp, op sterven na dood. In alles het contrast van de vileine bakvis die het beroemdste boek over de oorlog schreef, aldus de schrijver van het boek Na het achterhuis, historicus Bas Von Benda-Beckmann. Hij reconstrueerde hoe het Anne Frank en de andere onderduikers in de kampen verging.Eva Schloss was één van hen. Ze maakte in de oorlog hetzelfde mee als Anne Frank: onderduik, arrestatie en deportatie. Ze was een buurmeisje van Anne op het Merwedeplein in Amsterdam, en later zou ze haar stiefzusje worden toen haar moeder na de oorlog trouwde met Otto Frank. Bas Von Benda-Beckmann en Eva Schloss zijn te gast.

OVT staat een uur lang (11.00-12.00) volledig in het teken van de geschiedenis van Indonesië. Daarover verschenen de afgelopen maand twee indrukwekkende boeken: Revolusi van David van Reybrouck en De wraak van Diponegoro van Martin Bossenbroek. Naast de beide auteurs is ook Lara Nuberg, historica van Indische afkomst van wie volgende week het boek In haar voetsporen verschijnt, te gast. Dit nog te verschijnen boek schreef ze samen met de Indonesische Lala Bohang, over een zoektocht naar een gemeenschappelijk Nederlands en Indonesisch verleden. Dat gemeenschappelijke verleden en hoe de kijk daarop aan het veranderen is in Nederland is het centrale thema in het gesprek met de drie auteurs.

Sophie van Gool over de loonkloof

zondag 29 november 2020, 09:00 uur

Het nieuws werd deze week beheerst door het drama rondom de alfaman in de politiek, Thierry Baudet. Maar er was ook nieuws over de andere helft van de mensheid: de vrouwelijke helft. Want na minstens een halve eeuw emancipatie is de loonkloof tussen vrouwen en mannen de afgelopen jaren weer niet geslonken. Dat blijkt uit de Monitor Loonverschillen die het CBS deze week publiceerde. Hoe kan dat? Komt het doordat vrouwen 'parttime prinsesjes' en 'deeltijd-diva’s' zijn, zoals in het tv-programma Waarom werken vrouwen niet van journalist Liesbeth Staats wordt gesuggereerd? Of moet de oorzaak ergens anders worden gezocht: is er sprake van een weeffout in onze samenleving als het gaat om waardering van mannen- en vrouwenarbeid? We praten hierover met econoom Sophie van Gool.

Antwerpen kreeg in de zestiende eeuw de hele ellende van de Tachtigjarige Oorlog over zich heen: paapse kettervervolgingen, calvinistische betweterij, de lange uitzuigende arm van Philips II en natuurlijk de slag om de afvallige stad, die in 1584 terugviel in handen van de Spaanse furie.Jeroen Olyslaegers schreef een zindere roman over de stad van papen, ketters en handelaren. Zijn boek heet Wildevrouw en gaat over een Antwerpse vluchteling die terugkijkt op zijn leven. Hij vervloekt zichzelf als man en als stedeling. De auteur vertelt ons over zijn boek.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1