appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-airplay plyr-captions-off plyr-captions-on plyr-download plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-logo-vimeo plyr-logo-youtube plyr-muted plyr-pause plyr-pip plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-settings plyr-volume

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

De column van Abdelkader Benali

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Rotterdam en zijn geschiedenis

Zoektocht naar Doggerland, 'Lied van de Tijd'

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Ruim 7000 jaar geleden, in Brexitloze tijden, zaten Engeland en het vasteland van Europa nog gewoon aan elkaar vast. Het gebied heette Doggerland en bestond uit een gigantisch laagland dat de oostkust van Engeland verbond met onder meer Nederland. Er liepen mammoeten rond, jagers en verzamelaars in berenvellen en allerhande diersoorten. Het gebied verdween in 5000 voor Christus - dankzij een stijgende zeespiegel - voorgoed onder water. Julia Blackburn ging in haar boek ‘Lied van de tijd’ op zoek naar sporen van het mythische land. De schrijfster is te gast.

Buitenechtelijke Hendrikszoon

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Nederland was in 1979 vol van de ontdekking: de erkend schuinsmarcheerder prins Hendrik, de echtgenoot van Wilhelmina, bijgenaamd Varkens Heintje, zou een buitenechtelijke zoon hebben gehad, Pim Lier. Uit recent opengestelde documenten uit het Nationaal Archief blijkt hoe het koningshuis in de jaren twintig en dertig haar best deed de onthulling ervan te voorkomen. Oranjehistoricus Dik van der Meulen dook in de papieren van de affaire-prins en zijn nazaat en schreef in ‘Historisch Nieuwsblad’ een artikel over de opzienbarende Oranjestreken om berichten over de zoon van de prins uit de wereld te houden. De auteur is te gast.

Aladdin

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Deze week gaat de film Aladdin in première. De musicalfilm van Disney is gebaseerd op de gelijknamige animatiefilm die weer is geïnspireerd op de sprookjes van Duizend-en-een-nacht. Deze keer zijn Aladdin en prinses Jasmine geen getekende figuurtjes, maar levensechte acteurs. Maar hoe zit het ondertussen met de geromantiseerde weergave van de Arabische wereld? Is Aladdin inmiddels vrij van westerse stereotyperingen of hangen er nog wat zogeheten oriëntaalse eigenschappen aan hem? Arabiste en cultuurwetenschapper Judith Naeff bespreekt de film.

Vrijwilligers voor de Waffen-SS

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Circa 25.000 Nederlandse mannen meldden zich tijdens de bezetting aan bij de Waffen-SS. Ze gingen veelal naar het Oostfront om te vechten tegen het communistische spook. Geen ander Europees land leverde zoveel vrijwilligers voor Hitlers keurtroepen als Nederland. Wat bezielde de mannen, uit welke kringen kwamen zij, en hoe verging het deze als landverraders gebrandmerkte mannen na de oorlog? Evertjan van Roekel onderzocht persoonlijke dossiers van ex-SS’ers en schreef ‘Veldgrauw. Nederlanders in de Waffen-SS.’ De historicus is te gast.

Het Spoor Terug: Bommen op Den Helder

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

‘En toen hoorde ik voor het eerst dat meest sinistere, meest satanische geluid dat de schepping ooit gekend heeft: het gieren van neerkomende bommen.’ Een citaat van schrijver Anthony van Kampen over het eerste Duitse bombardement op Den Helder op 14 mei 1940, een paar uur na de capitulatie. Er zullen nog meer dan 150 bombardementen volgen, maar dan door geallieerde vliegtuigen. En dat al vanaf eind mei 1940. Daarmee is Den Helder veruit de meest gebombardeerde stad van Nederland. Een spookstad ook, want de meeste inwoners vluchten naar dorpen buiten Den Helder om de bombardementen te ontlopen. Kinderen van toen vertellen hun herinneringen. Een documentaire in Het Spoor Terug, gemaakt door Gerard Leenders en Erik Willems.

Einsteins zonsverduistering

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Het was de belangrijkste zonsverduistering in de geschiedenis van de wetenschap, want ze ‘bewees’ op 29 mei 1919 Einsteins relativiteitstheorie. Er werd dan ook werk van gemaakt met wetenschappelijke experimenten door deskundigen, zowel tijdens de verduistering als daarna. Wetenschapsjournalist Govert Schilling komt praten over de verduistering die de doorbraak van Einstein betekende.

Trinta di mei, Curacao

zondag 26 mei 2019, 10:00 uur

Het begon als een staking, maar het werd al gauw een volksopstand. Trinta di mei oftewel ‘dertig mei’ 1969 is een gebeitelde datum in Curaçao. Op die dag, volgende week vijftig jaar geleden, was het geduld van de zwarte en gekleurde arbeidersbevolking met het witte bevoorrechte regime op. Het werd tijd voor verandering en sociale hervormingen. Maar kwamen die er ook, en hoe kijkt Curaçao terug op de opstand van toen?

Column Abdelkader Benali

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

De column is deze week van Abdelkader Benali.

Game of Thrones

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

Reuzen, draken, ridders, drakendoders, jonkvrouwen. Ze komen allemaal voor in de serie Game of Thrones. Aanstaande zondag is het na acht seizoenen griezelen en smelten voorbij met de fantasy-pret, gebaseerd op middeleeuwse mythen en legendes. Middeleeuwenkenner Sanne Frequin neemt ons mee naar de wereld van verraad en trouw en vertelt over het geheim achter de succes-serie.

Apartheid-stadje Welkom

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

Welkom heette het goudmijnstadje dat door fotograaf Ad van Denderen en journalist Margalith Kleijwegt in de tijd van de apartheid in boekvorm werd vastgelegd. Nu, decennia nadien, reisden auteur en fotograaf opnieuw naar het stadje om verslag te doen van Welkom in het nieuwe bevrijde Zuid-Afrika. Daarbij werden ze bijgestaan door fotograaf Lebohang Tlali, die indertijd opgroeide in het stadje en de auteurs liet weten dat hun boek over zijn geboorteplaats ‘zijn leven veranderde’. Het nieuwe boek komt deze week uit, en vanaf 18 mei is een tentoonstelling over het stadje Welkom en zijn inwoners te zien in het Stedelijk Museum. Ad van Denderen en Margalith Kleijwegt zijn te gast.

Circuit Zandvoort

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

Het komt er toch van: het circuit van Zandvoort wordt na 30 jaar uit bedrijf te zijn geweest in ere hersteld. Zandvoort krijgt het Formule 1-circus met Max Verstappen over de vloer. Het circuit is in 1948 gebouwd op het puin van de door de Duitsers vernietigde badplaats, die voor de oorlog een van de strandparels was van Nederland. Maar wat deed de racebaan met Zandvoort en wat gaat het nieuwe circuit van prins Bernhard junior voor de badplaats betekenen?

Koopman met ballen

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

De Nederlandse koopman uit de Gouden Eeuw. Hij was, zei men, verwijfd en te zachtaardig. Tegelijkertijd werd beweerd dat hij een eersteklas winstzuchtig, kwaadaardig en onbetrouwbaar geval was. Thuis viel hij soms nog wel een beetje mee, maar in de kolonie gedroeg hij zich als een superieur beest, een christen onwaardig. Historica Dorothee Sturkenboom ging op zoek naar de toegedichte elementen van vrouwelijkheid en mannelijkheid van de vaderlandse koopman en schreef ‘De ballen van de koopman’. De historica is te gast.

Het Spoor Terug: De Duiven

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

Het was ‘een kleine wereld in een grote’: het nieuwe burgerweeshuis dat in 1960 in Amsterdam aan het IJsbaanpad in gebruik genomen werd. Architect Aldo van Eyck creëerde een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. Wezen, maar ook uit huis geplaatste kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex?

Deutschlandlied

zondag 19 mei 2019, 10:00 uur

Er is weer eens gedoe over Das Deutschlandlied. Het volkslied zou, ondanks verwijdering van de besmette beginzin Deutschland, Deutschland Uber alles, herinneringen oproepen aan de nazitijd en bovendien niet aanslaan bij de vele voormalig Oost-Duitsers. Dat althans zegt Bodo Ramelow, minister-president van de oostelijke Duitse deelstaat Thüringen. De politicus pleit voor een nieuw inclusief volkslied. Journalist en correspondent Nederland voor Duitsland Annette Birschel komt praten over nieuwe en oude volksliederen.

Met Aletta de wereld rond

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

We kennen haar als het boegbeeld van de eerste vaderlandse feministische golf. Dat Aletta Jacobs ook de wereld rond reisde ten bate van de vrouwenzaak is minder bekend. Toch trok ze in 1911 en 1912 van Duitsland naar Finland, van Japan naar China, en van Egypte naar Zuid-Afrika om het vrouwenkiesrecht te bepleiten. Ruim honderd jaar later is haar wereldreis voor televisie overgedaan om te kijken hoe het inmiddels ter plekke met de zaak van de vrouwen is gesteld. Zondagavond is de eerste aflevering te zien van de serie ‘Aletta’s reis’ op NPO 2 om 21.10 uur. De makers Marlou van den Berge en Djoeke Veeninga zijn te gast.

Paradijslust

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

De hof van Eden, Columbus meende hem gevonden te hebben, en zo ook Amerigo Vespucci. De zoektocht naar de tuin der lusten van Adam en Eva hield de mensheid generaties lang bezig. God had het paradijs alleen maar tijdelijk op slot gedaan voor de zondige mens, meende men zeker te weten. Journalist en historicus Tom Buijtendorp schreef ‘Het ware paradijs’ en ging in het voetspoor van vroegere Edentuiniers op drie continenten op zoek naar overblijfselen van de hof. De auteur is te gast.

Britse Toetanchamon

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

Een rijkgevulde grafkamer van een 7e-eeuwse koning. Het werd in 2003 gevonden in het Engelse Essex, en de inhoud van de grafkamer is na jaren van onderzoek en restauratie sinds gisteren in het Engelse Southend Central Museum te bewonderen. The Guardian noemt de vondst “het Britse equivalent van het graf van Toetanchamon.” Of de vondst écht zo bijzonder is, en of we allemaal deze zomer naar Essex moeten, bespreken we met Johan Nicolay, archeoloog bij de Universiteit Groningen en kenner van de vroege middeleeuwen.Online is het graf ook te bekijken via www.prittlewellprincelyburial.org.

CD over verzetstheoloog Bonhoeffer

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

Hij was een beroemde predikant en theoloog die al tegen Hitler was, maar Dietrich Bonhoeffer liet het niet bij woorden. Hij stelde een daad en deed mee aan de samenzwering tegen de Führer met als doel hem te doden. De aanslag van 20 juli 1944 mislukte, en Bonhoeffer werd gevangengezet en geexecuteerd. De Zeeuwse folkgroep de Sunshine Cleaners maakte de cd ‘Silent Voices’ met liedjes over leven en werk van Bonhoeffer. Sjef Hermans en Jacqueline Heijmans komen zingen en praten over de beroemde theoloog.

Het Spoor Terug: De Windrevolutie

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

Nederland zit midden in een windrevolutie, want windmolens zijn het helemaal. Maar hoe zit het met de idealen van begin jaren zeventig toen het motto was: ‘bouw zelf je eigen windmolen’? Documentairemaker Marten Minkema ging op zoek naar pioniers en theologen van de windmolens uit vroegere alternatieve tijden en maakte de documentaire: de windrevolutie.

Mens als natuurramp

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

Deze week kwam een schokkend VN-rapport uit over biodiversiteit. Daarin werd de noodklok geluid over de staat van het leven op aarde: ruim een miljoen soorten dreigen uit te sterven, en de biodiversiteitscrisis is even zorgwekkend is als het klimaatprobleem. Of de ernst van de situatie tot de mens zal doordringen blijft de vraag. Want de geschiedenis leert ons dat de mens maar weinig oog heeft voor de beesten en planten die we niet op ons bordje verlangen. Zo weet ook Jelle Reumer, hoogleraar paleontologie en dus kenner van het uitgestorven dier. Hij is te gast.

Vijftig jaar wervingsverdrag Marokko-Nederland

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

Volgende week dinsdag is het precies een halve eeuw geleden dat Nederland en Marokko een wervingsverdrag ondertekenden waarin de Marokkaanse arbeidsmigratie naar ons land officieel werd geregeld. De migranten heetten toen nog gastarbeiders en zouden hier tijdelijk verblijven. Inmiddels telt Nederland 400.000 burgers met een Marokkaanse achtergrond. Kortom, ze horen bij Nederland, als klompen bij Volendam. Maar hoe is het de eerste en de volgende generaties vergaan? Historica Nadia Bouras en Abdou Menebhi zijn te gast.

Column Micha Wertheim

zondag 12 mei 2019, 10:00 uur

De column is deze week van Micha Wertheim.

Het Spoor Terug: Zuchthaus Siegburg

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

De student Theo Vogels uit Hilvarenbeek weigerde in april 1943 de zogeheten loyaliteitsverklaring van de bezetter te ondertekenen. In plaats daarvan ging hij bij het verzet. Hij werd gepakt, naar Duitsland getransporteerd en overleed in een kleine cel in een gevangenis in Siegburg, een paar dagen voor de bevrijding. Documentairemaker Rene Oomen reconstrueerde zijn verzetsdaden, gevangenneming en laatste jaren en maakte daar de documentaire Zuchthaus Siegburg over.

Concentratiekampjasje

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

Een gestreept concentratiekampjasje is een van de aangrijpende stukken uit de moderne historische collectie van het Rijksmuseum. Het werd ooit gedragen door kampoverlevende Isabel Wachenheimer. Zij liet een uitgebreid archief na, met vooral fotoalbums. Claartje Wesselink, historica en conservator van het Rijks, zocht de familiegeschiedenis van de Wachenheimers uit en schreef ‘Memory is the Only Paradise. Photographs from a Jewish Family Archive’. De historica is samen met Carol Elon, de dochter van Isabel Wachenheimer, te gast.

Cuba na Castro

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

Al sinds de revolutie in 1959 emigreerden veel Cubanen naar het buitenland, in eerste instantie uit angst voor het communisme en daarna om de 'Speciale Periode' van honger en uitzichtloosheid te ontvluchten. De Cubaans-Nederlandse Yuri Capetillo Hardy keerde voor de reisserie ‘Cuba na Castro’ terug naar zijn geboorteland om te kijken wat er veranderd is. De regisseur, Maaike de Gruyter, is te gast.

Kampcommandant Gemmeker

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

Hij was verantwoordelijk voor de deportatie van meer dan tachtigduizend joden vanuit Westerbork naar de vernietigingskampen. Meestal gaf hij persoonlijk, ‘met een wenk met de hand’, het vertreksein voor de treinen. Albert Konrad Gemmeker, commandant van Kamp Westerbork, kreeg na de oorlog tien jaar. Wegens goed gedrag kwam hij na zes jaar weer vrij: in 1951 was hij weer terug in zijn geboortestad Düsseldorf. Moordwerk en karakter van de zogeheten ‘gentleman-commandant’ SS-Obersturmführer Albert Gemmeker zijn nu beschreven in de biografie van Ad van Liempt. De auteur is te gast.

Column John Jansen van Galen: De politieke mokerslag door de decennia heen

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

De politieke mokerslag door de decennia heen

Philip Mechanicus

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

Zijn verslag over Westerbork, ‘In depot’ is van een van de meest indrukwekkende egodocumenten uit de Tweede Wereldoorlog. De journalist Philip Mechanicus (1889-1944) heeft nu zijn herziene en uitgebreide biografie, geschreven door Koert Broersma, die nieuw materiaal vond over de arrestatie van zijn hoofdpersoon. Daarnaast maakte zijn kleindochter Elisabeth Oets de voorstelling ‘Wachten op transport’. Koert Broersma en Elisabeth Oets zijn te gast.

Heropening moordonderzoek op mentor Thatcher

zondag 5 mei 2019, 10:00 uur

De Engelse politicus Airey Neave werd in 1979 opgeblazen door een zware autobom. Neave was de mentor van Margaret Thatcher en zou in haar kabinet de portefeuille Noord-Ierland gaan beheren. De geslaagde moordaanslag - waarschijnlijk gepleegd door de IRA - is nooit opgehelderd. In opdracht van Binnenlandse Zaken kijkt Scotland Yard nu opnieuw naar de moordzaak, waarover onlangs het boek ‘The man who was Saturday’ verscheen van historicus Patrick Bishop. Het boek werpt mogelijk nieuw licht op de aanslag. Ierland kenner en historicus Joost Augusteijn is te gast.

Nieuwe homohaat, Amerikaanse haatprediker

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

Hij vindt dat lhbt’ers door overheden geëlimineerd moeten worden, maar wat ook mag, is dat “ze zichzelf een kogel door het hoofd schieten”. Haatprediker Steven Anderson wil op 23 mei naar Nederland komen om zieltjes te winnen. Het COC lobbyt inmiddels tegen de komst van de Amerikaan. Maar wie is de predikant van de Faithful Word Baptist en past zijn optreden, net als de Nashvilleverklaring, in een nieuwe anti-homo golf? Historica Anna Tijsseling is te gast.

Gramsci, cultuurmarxist avant la lettre

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

Antonio Gramsci. Wie in Italië komt, die herkent zijn naam wel van de vele pleintjes en straten die naar hem zijn vernoemd. En anders wel van de posters met zijn portret die in linksige universiteitsboekwinkeltjes hangen. Gramsci was een marxistisch filosoof die uitgroeide tot de martelaar van het anti-fascisme, een soort Italiaanse Che Guevarra. Zijn bekendste werk, dat hij optekende in de gevangenis, is nu in het Nederlands vertaald, en voorzien van een voorwoord door historicus Arthur Weststeijn. De titel: Alle mensen zijn intellectuelen.

Column Nelleke Noordervliet

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

' De Arme Loes'

De avant-gardisten

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

Het was de grote proletarische revolutie die de mens voorgoed zou veranderen. En daar hoorde kunst bij. Zo meenden de nieuwe machthebbers die vijf maanden na de Oktoberrevolutie van 1917 nu wereldberoemde kunstenaars als Marc Chagall en Vasili Kandinsky op hoge ambtelijke posten benoemden. Het huwelijk tussen de avant-gardisten en de bolsjewiki bleek echter maar beperkt houdbaar. Want de nieuwe mens van de kunstenaars paste niet in het program van de Communistische Partij. Ruslandkenner en slavist Sjeng Scheijen schreef het boek ‘De avant-gardisten’. De auteur is te gast.

Historische boeken met Wim Berkelaar

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Wido Smeets, Goed gerei. Opkomst en ondergang van een (meubelmakers)familieGerard Aalders, Het Instituut. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie als speelbaal van Den Haag en KoningshuisAndrew Roberts, Winston Churchill. De biografie

Een nieuwe Japanse keizer

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

Op 30 april treedt de Japanse keizer Akihito af, hij is zogezegd oud en der dagen zat. Een dag later, op 1 mei, betreedt zijn opvolger de negen-en-vijftigjarige Naruhito de keizerstroon. Met de kersverse keizer breekt ook een nieuw keizerlijk tijdperk aan. De tijd van ‘harmonie bewerkstelligen’ vervangt de vorige periode, de tijd van de vrede. Japanoloog en hoogleraar in Leden, Ivo Smits komt vertellen over de betekenis van de keizer en de keizerlijke tijdvakken.

Moffenmeiden. Over soldatenliefjes, knippers en omstanders

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

Meisjes die kaalgeschoren worden omdat ze het met de Duitsers hadden gedaan. Het zijn even bekende als beschamende beelden. In mei 1945 werden vrouwen die geheuld hadden met de bezetter, de zogeheten moffenmeiden, publiek te schande gemaakt. Journaliste Rianne Oosterom sprak met ooggetuigen, spitte archieven door en ontdekte het laatste slagveld van de Tweede Wereldoorlog: het vrouwenlichaam. Ze schreef ‘Moffenmeiden, over soldatenliefjes, knippers en omstanders’. De schrijfster is te gast.

Het Spoor Terug, Karl Marx Universiteit

zondag 28 april 2019, 10:00 uur

De eerste bezetting door studenten was niet die van het Maagdenhuis, maar was de bezetting van Katholieke Economische Hogeschool in Tilburg in het voorjaar van 1969. Al voor die tijd hadden studenten de letters Karl Marx Universiteit op de gevel van het lesgebouw gekalkt. Die tekst op de muur zou de opstandige studenten tot in lengte van dagen achtervolgen. Want noch in het rode Nijmegen, noch in het hippe Amsterdam verwezen actievoerders zo direct naar de oervader van hun opstandigheid. Paul van der Gaag maakte een reconstructie van de vijftig jaar oude bezetting.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1