appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: De Perstribune
Afbeelding

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

Ook Zuid-Afrikanen vochten in de Tweede Wereldoorlog voor de vrijheid van Europa en werden krijgsgevangen gemaakt. En ondanks de beloften van Churchill dat meevechten stemrecht zou opleveren, betekende het einde van deze oorlog voor Zuid-Afrikanen het begin van apartheid.Anti-apartheidsactivist en journalist Conny Braam schreef Wij zijn de wrekers over dit alles over de reis die het Zuid-Afrikaanse regiment in de Tweede Wereldoorlog maakte door Noord-Afrika en Europa. De auteur is te gast.

De geschiedenis van het basisinkomen

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

Gaat de coronacrisis onze samenleving drastisch veranderen? Dat is de vraag die overal naar voren komt. Een toverwoord dat daarbij vaak valt is het basisinkomen. Een inkomen voor alle Nederlanders zonder voorwaarden. Dit zou ons moeten helpen in tijden van crisis. Het idee achter het basisinkomen lijkt radicaal, maar hoe radicaal is het eigenlijk? We duiken met historicus Anton Jäger in de geschiedenis van de gedachte achter het basisinkomen.

29 april kwam het boek ‘Acht dagen in mei’ uit, geschreven door de Duitse journalist en Hitler-biograaf Volker Ullrich, over de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog. De eerste acht dagen van mei waren dat – deze week dus precies 75 jaar geleden. En die laatste oorlogsdagen, waren ook de eerste dagen na de zelfmoord van Hitler, met als de nieuwe leider: generaal Dönitz.Onze recensent Bart Funnekotter las het boek en is te gast.

Openluchtscholen

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

Maandag 11 mei gaan de scholen weer open. Het zal ongetwijfeld veel gezag vergen om de kinderen de anderhalve meter-regel in acht te laten nemen. Een dikke negentig jaar geleden zou dat op een aantal scholen wellicht iets makkelijker zijn geweest. Nederland telde toen namelijk een behoorlijk aantal zogeheten Openluchtscholen. Kinderen kregen er zoveel mogelijk les in de open lucht en zaten als het even kon met ijsmuts op in de buitenlucht sommen en dictees te maken. Wat was de gedachte achter de openluchtschool en zou de openluchtschool ons nu uit de brand kunnen helpen?Dolf Broekhuizen, architectuurhistoricus en schrijver van het boek Openluchtscholen in Nederland, onderwijs en gezondheidszorg 1905-2005 is te gast.

De term 'wegkijken'

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

'Niet wegkijken. Niet goedpraten. Niet uitwissen'. Het waren opvallende woorden van Willem Alexander die ook nog opperde dat zijn grootmoeder, 'toch standvastig en fel in haar verzet' meer van zich had kunnen laten horen als het ging om de bescherming van de joden in de Tweede Wereldoorlog. Zijn toespraak afgelopen 4 mei bij de vijf-en-zeventigjarige herdenking van de bevrijding stond in het teken van ons 'wegkijken' destijds.Maar sinds wanneer is die neutrale term een moreel geladen begrip met betrekking tot de oorlog? Taalhistoricus Ewoud Sanders zocht het uit en komt erover vertellen.

Het Spoor Terug: Operatie Onthechting - deel 2

zondag 10 mei 2020, 08:00 uur

In 2012 erft de Amsterdamse fotograaf Marianne Ingleby het archief van haar Amerikaanse opa Bruce Elkus. Als fotograaf in dienst van het Amerikaanse leger legde hij in 1945 het staartje van de Tweede Wereldoorlog vast op het Japanse eiland Iwo Jima. De rauwe en heftige foto's geven een heel ander beeld van de oorlogsstrijd dan de wereldberoemde heroïsche foto Raising the Flag on Iwo Jima. In deel 2 probeert Marianne dichter bij de oorlogservaring van haar opa te komen via gesprekken met stokoude veteranen die de slag op Iwo Jima meemaakten.

75 jaar NIOD: Oorlogsdagboeken

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

Het was een van de eerste dingen die Nederland deed, na de bevrijding: het oprichten van een Instituut voor de Oorlog. Het ging het NIOD heten, het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Het zou bekend worden als het instituut van dokter Loe de Jong, de vaderlandse geschiedschrijver van de oorlog. Maar vanaf het begin verzamelde het Instituut ook talloze dagboeken, brieven en kattebelletjes van gewone mensen over de bezetting. Inmiddels is de collectie egodocumenten zo vermaard dat de New York Times er een groot artikel aan besteedde. De collectie is een temperatuurmeter van het denken en voelen van gewone Nederlanders tijdens de oorlog.Historicus en documentalist van het NIOD René Kok komt in OVT vertellen over de brieven en dagboeken.

In memoriam: Alexander Münninghoff

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

Op 28 april 2020 is journalist, schrijver, Ruslandkenner en schaakliefhebber Alexander Münninghoff overleden. Hij was in de 28-jarige geschiedenis van OVT regelmatig te gast als deskundige. Ook was hij 13 jaar lang als columnist aan ons programma verbonden. Nelleke Noordervliet, ook columnist in OVT, was al sinds haar studietijd bevriend met hem. En met haar gedenken wij Alexander, of Sacha, zoals hij door vrienden genoemd werd.

Requiem van Theresienstadt

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

“Wij zullen voor de nazi’s zingen, wat we hun niet kunnen zeggen”– dat vertelde de dirigent Rafael Schächter zijn koor van medegevangenen in het concentratiekamp Theresienstadt. Samen met hen voerde hij in dat kamp meermaals het Requiem van Verdi op, waarin ze onder andere “Libera Me”, oftewel “bevrijd mij” zongen. De laatste opvoering van het koor was in juni 1944, ten overstaande van het Rode Kruis en de top van de nazipartij. Kort daarna werden de meeste koorleden op transport naar Auschwitz gezet.Op 3 mei, precies 75 jaar na de bevrijding van Theresienstadt, zou een muzikale voorstelling over het kampkoor worden opgevoerd in Amsterdam. Dat gaat niet door vanwege de coronacrisis, maar we spreken wel met Julie-Marthe Cohen, initiatiefneemster van het project 'Requiem van Theresienstadt' en conservator bij het Joods Historisch Museum.

“Voor de meeste lezers van dit boek zal de wereldgeschiedenis nooit meer hetzelfde zijn,” zo schreef de New York Review of Books over het boek Plagues and Peoples van historicus William H. McNeill. Het boek sloeg bij verschijning in 1976 in als een bom. McNeill poneerde namelijk dat de geschiedenis van de mensheid niet werd bepaald door de mens zelf, maar door minuscule microparasieten als de pest of de pokken. Het was in de jaren ’70 een revolutionair en moeilijk te bevatten idee: infectieziektes als bepalende factor in de geschiedenis. Nu, sinds corona, zullen we er allemaal een stuk ontvankelijker voor zijn. Reden te over om deze historische klassieker te bespreken met Big History historicus Esther Quaedackers van de Universiteit van Amsterdam en medisch historicus Floor Haalboom van het Erasmus MC.

Het Spoor Terug: Operatie Onthechting, deel 1

zondag 3 mei 2020, 08:00 uur

In 2012 erft de Amsterdamse fotograaf Marianne Ingleby het archief van haar Amerikaanse opa Bruce Elkus. Als fotograaf in dienst van het Amerikaanse leger legde hij in 1945 het staartje van de Tweede Wereldoorlog vast op het Japanse eiland Iwo Jima. De rauwe en heftige foto's geven een heel ander beeld van de oorlogsstrijd dan de wereldberoemde heroïsche foto 'Raising the Flag on Iwo Jima'. In deel 1 vraagt Marianne zich af: hoe uniek is het archief van mijn opa eigenlijk? Een coproductie van VPRO & Prospektor, gemaakt door Laura Stek i.s.m Marianne Ingleby, onder eindredactie van Eefje Blankevoort. Eindmix: Arno Peeters. Projectleiding: Laura Verduijn. Stemacteurs: Maarten Heijmans en Dafne Holtland. Mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds.Deel 1 van Operatie Onthechting terugluisteren én kijken? Dat kan hier.

KLM, het blauwe hart van Nederland

zondag 26 april 2020, 08:00 uur

Het was het enige bedrijf dat Rutte in zijn toespraak vanuit het torentje noemde. Een nationaal icoon en ‘van ons allemaal’: de KLM. Hoe kan het dat dit bedrijf nog zo populair is in een tijd dat het woord ‘vliegschaamte’ ingeburgerd is geraakt? En waar komt die liefde van de Nederlander vandaan? De spoorwegen en andere bedrijven zullen er vast jaloers op zijn.Om dit te duiden zijn luchtvaarthistoricus Marc Dierikx en lector duurzame luchtvaart Paul Peeters te gast.

Het blauwe hart van Nederland

zondag 26 april 2020, 08:00 uur

Het was het enige bedrijf dat Rutte in zijn toespraak vanuit het torentje noemde. Een nationaal icoon en ‘van ons allemaal’: de KLM. Hoe kan het dat dit bedrijf nog zo populair is in een tijd dat het woord ‘vliegschaamte’ ingeburgerd is geraakt? En waar komt die liefde van de Nederlander vandaan? De spoorwegen en andere bedrijven zullen er vast jaloers op zijn.Om dit te duiden zijn luchtvaarthistoricus Marc Dierikx en lector duurzame luchtvaart Paul Peeters te gast.

Corona eindtijd

zondag 26 april 2020, 08:00 uur

Een wake-up call. Dat is het coronavirus in de ogen van talloze Amerikaanse fundamentalistische christenen. En als het even kan slepen ze de vier ruiters uit de Apocalyps, de openbaringen van Johannes erbij. Kortom: de eindtijd is nabij. Met de corona als complot van de WHO om massavaccinaties en genocide tot stand te brengen en de globalisering als aartsrivaal van God. En met Trump als de protestheld van het goede Amerikaanse deel van de mensheid.Fundamentalismekenner Ernst van den Hemel is te gast.

Thuiswerken als toekomstvisioen

zondag 26 april 2020, 08:00 uur

In de toekomst gaat iedereen thuiswerken, zo wordt al ruim 50 jaar lang voorspeld. Al decennia voor de komst van de pc of het internet hadden futurologen bedacht dat het zogeheten ‘telewerken’ dé oplossing zou vormen voor files, kantoorleed en de werk-privé balans. Toch is het thuiswerken nooit echt aangeslagen – tot de coronacrisis natuurlijk. Wij spreken met Pascale Peters, hoogleraar Strategisch Human Resource Management aan de Nyenrode Business Universiteit over de geschiedenis van thuiswerken als toekomstvisie.

Historische boeken met Wim Berkelaar

zondag 26 april 2020, 08:00 uur

Elke maand worden de nieuwste historische boeken besproken door afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Berkelaar aan de beurt. Hij las voor ons: Heike Gortemaker, Hitlers hofhouding. De intieme kring tijdens het Derde Rijk en daarna (Cossee)Harry van Wijnen, De geldjas van Max Nord (Balans)Co Strootman, Wie stuit de rebellie van de massa? P.J. Bouman 1902-1977 (Van Gorcum)Kate Kirkpatrick, Simone de Beauvoir. Een leven (Ten Have)

Vrouwelijk leiderschap in crisistijd

zondag 26 april 2020, 08:00 uur

'Landen met vrouwelijke leiders hebben een betere respons op de corona-crisis.' Dat komt door beter empathisch vermogen en een loving embrace. Dit stelde een artikel in het zakenblad Forbes, dat inmiddels al meer dan 7 miljoen keer bekeken is. Blijkbaar is het een boodschap die aanslaat, maar is het wel waar? En is het wel productief om zo naar vrouwelijk leiderschap te kijken? Historica Anneke Ribberink doet onderzoek naar vrouwelijk leiderschap en is te gast.

Nieuw oud beademingsapparaat

zondag 19 april 2020, 08:00 uur

Hoewel de tentoonstelling Besmet! in het Rijksmuseum Boerhaave niet door kan gaan vanwege corona, bleek een item in het bezit van dit museum zich nu wel nuttig te kunnen maken: een beademingsapparaat uit de jaren ’60. TU Delft-ingenieur Gerwin Smit haalde het oude apparaat naar Delft en gebruikte het als inspiratie voor een nieuw, simpeler beademingsapparaat dat ons kan redden in tijden van nood.We spreken met Amito Haarhuis, directeur van het Rijksmuseum Boerhaave, en Gerwin Smit over deze bijzondere samenwerking.

50 jaar Earth Day

zondag 19 april 2020, 08:00 uur

Woensdag 22 april is het weer Earth Day, een dag waarop jaarlijks in een heleboel landen over de hele wereld wordt stilgestaan bij ons milieu. Dit jaar viert de dag zijn 50-jarig jubileum. Want in 1970 begon het in Amerika, toen de eerste Earth Day maarliefst 20 miljoen mensen op de been bracht - ruim 10% van de Amerikaanse bevolking! Hoe was dat mogelijk, hoe ging het verder met Earth Day en wat heeft het opgeleverd? Was dit het begin van de milieubeweging zoals we hem nu kennen?Amerikaniste Markha Valenta is te gast om die vragen te beantwoorden.

Bekommernispoëzie

zondag 19 april 2020, 08:00 uur

'Wie zijt ge, die heel de aard met siddering vervult? Des afgronds uitgebraakt, om land op land te ontvolken.' Zo schreef J.J. Gouverneurs in zijn gedicht 'De cholera' in 1832. De cholera bracht een ware bekommernispoëzie teweeg, schrijft neerlandica en schrijver Marita Mathijsen.Zij dook in de 19e-eeuwse poëzie die volgde op cholera-epidemieën en keek hoe de samenleving reageerde op de onvoorspelbare ziekte. Onder meer met een nationale gebedsdag in 1848. Die hielp niet, weet Mathijsen. Toch heeft ze voor de zekerheid maar een kaarsje opgestoken bij een kapelletje, tegen de corona. Marita Mathijsen is te gast.

Oorlogseconomie

zondag 19 april 2020, 08:00 uur

In de vorige aflevering spraken we over het gevaar van de oorlogsretoriek die over de coronacrisis gebezigd wordt. Die taal kan tot vreemdelingenhaat leiden – zie de discriminatie van Aziaten – maar ook tot onderschatting van een ‘Chinees virus’ dat zich in werkelijkheid weinig van landsgrenzen aantrekt.Toch zegt economisch historicus Nicholas Mulder van Cornell University dat één oorlogsterm ons denken over de coronacrisis wel degelijk kan scherpen: die van de oorlogseconomie. Beleidsmakers kunnen volgens hem namelijk veel leren van de oorlogseconomieën uit de tijd van de Eerste en Tweede Wereldoorlog.Mulder schreef er een artikel over voor het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy en is te gast.

Het Spoor Terug: Het grote kinderspel

zondag 19 april 2020, 08:00 uur

Op 25 april 2020 verschijnt Het grote kinderspel, een boek over de onderduik van joodse kinderen, waaronder Ed van Thijn en Max Arian. Auteur Bert Jan Flim schreef al eerder het indringende boek Onder de klok over het verzet en georganiseerde hulp aan joodse kinderen. Flim werkte ook mee aan een vierdelig Spoor Terug in 2011 over onderduiken van programmamaker Michal Citroen. Dit nieuwe, niet eerder vertelde, bijzondere verhaal van Het grote kinderspel is het onderwerp van Het Spoor Terug.

De geschiedenis van zoönosen

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

In tegenstelling tot wat enkele complotdenkers beweren, ontstond het coronavirus níet in een Chinees laboratorium en wordt het ook niet verspreid via het 5G-netwerk. Nee, het komt 'gewoon' van het dier. Welke zoönosen - zo heten ziekten die mens en dier delen - hebben de mensheid eerder geteisterd?Historicus aan de Erasmus Universiteit Floor Haalboom promoveerde op de geschiedenis van zoönosen in de laatste honderd jaar, en vertelt ons in de uitzending wat we daarvan kunnen leren.

'Ziekte als metafoor' van Susan Sontag

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

Men spreekt over de strijd tegen de coronapandemie als een oorlog, vergelijkt het virus met een rechter die een oordeel velt over onze gezondheid en levensstijl, of noemt de mensheid een virus waartegen Moeder Natuur ‘corona’ als vaccin heeft ontwikkeld. Kortom, het wemelt van metaforisch taalgebruik in ons denken en praten over de coronapandemie. En daar moeten we mee oppassen, zo waarschuwde de Amerikaanse schrijfster Susan Sontag al decennia geleden. In haar beroemde essays 'Ziekte als metafoor' en 'Aids en zijn metaforen' schreef ze dat ‘de meest waarachtige opvatting van ziekte een beschouwingswijze is die zoveel mogelijk gezuiverd is van metaforisch denken’. Een gesprek over Sontag en de relevantie van haar werk nu, met literatuurwetenschappers Benjamin Moser, auteur van Sontag. Haar leven en werk en Nadia de Vries, auteur van Kleinzeer.

'The Bern' geeft zich gewonnen

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

Hij droomde ervan om als eerste socialist het Witte Huis te betreden, maar afgelopen week trok Bernie Sanders zich toch terug als presidentskandidaat voor de Democratische Partij. Waarom deed hij dat? En wie is de man die in deze bange Amerikaanse dagen niet alleen de hoop van links maar van heel arm Amerika had kunnen zijn?Amerika- en populisme-kenner Anton Jaeger komt praten over de geboren leftie Bernie Sanders, ook bekend als 'the Bern'.

Social distancing 19e eeuw

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

We hebben veel aandacht voor ontdekkingen uit het verleden die ons door de coronacrisis heen helpen. Denk bijvoorbeeld aan het belang van goede hygiëne en kennis over virussen.Maar is het wel goed om ons blind te staren op deze successen? Om lessen uit het verleden te trekken kunnen we beter kijken naar de mislukkingen, betoogt Rina Knoeff, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Aletta Jacobs Instituut voor Public Health. In de 19e eeuw werden namelijk al mislukte experimenten met social distancing gedaan, en daar kunnen we van leren.

Shock Doctrine

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

De geschiedenis van de afgelopen decennia hangt aaneen van een serie ‘shocks’, zo schreef Naomi Klein in haar beroemde boek De shockdoctrine. De opkomst van rampenkapitalisme uit 2007. Na elke shock – een oorlog of natuurramp – maken overheden gebruik van de verwarring van burgers om in hoog tempo sociaal beleid en burgerrechten te ontmantelen. In landen als Hongarije en China lijkt het scenario van de shockdoctrine zich al uit te spelen, maar betekent dat dat Klein's toekomstbeeld na corona ook in andere landen onvermijdelijk is? We bespreken het met Esther-Mirjam Sent en Bas van Bavel, die onderzoek deed naar hoe westerse maatschappijen vanaf de middeleeuwen tot nu reageerden op rampspoed en ellende.

Biografie Hendrik Muller

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

Hij was zakenman, diplomaat, wetenschapper, schrijver en bovenal reiziger. In een tijd dat er nog geen vliegtuigen waren, bezocht hij tientallen landen op alle continenten behalve Australië. Hij maakte grote veranderingen mee, van de komst van elektrisch licht, de film, auto en vliegtuig tot aan de Boerenoorlog, de Eerste Wereldoorlog en zelfs nog een stukje van de Tweede. Niets leek deze zoon van een Rotterdamse havenbaron van zijn stuk te brengen.Om ons alles te vertellen over deze vergeten BN'er is Dik van der Meulen te gast, die de pasverschenen biografie Dr. Hendrik Muller: Wereldreiziger voor het vaderland (1859-1941) schreef.

Marshallplan

zondag 12 april 2020, 08:00 uur

Hoe moet het verder na de coronacrisis? En vooral: hoe moet het verder met het zwaar getroffen Zuid-Europa? Daarover bakkeleien Europese regeringsleiders al weken. En bij al dat gepraat valt één, ons wel bekend, historisch begrip steeds vaker: ‘we hebben zo’n Marshallplan voor Europa nodig’. Zo zei deze week de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Ook de Spaanse Premier Sánchez pleitte ervoor, net als onze eigen Gert Jan Seegers.Maar dat Marshallplan, wat was het ook alweer, hoe werkte het, en kan zo’n plan opnieuw Europa, in dit geval Zuid-Europa redden? Europahistoricus Jorrit Steehouder is te gast.

Ilja Leonard Pfeijffer over Europa

zondag 5 april 2020, 08:00 uur

"U kunt zich als Nederlander voorlopig maar beter een tijdje niet vertonen in Zuid-Europa. U wordt gehaat."Zo waarschuwt Ilja Leonard Pfeijffer deze week Nederlanders met vakantieplannen in die richting. Aanleiding: de houding van premier Rutte en Minister van Financiën Hoekstra, die hulp aan Zuid Europa blokkeren. In OVT een gesprek met de schrijver, die onze regering ‘arrogant en gierig’ vindt, en uitlegt waarom volgens hem Italië momenteel wél en Nederland niet aan de goede kant van de geschiedenis staat.

Van We are the World naar Zon

zondag 5 april 2020, 08:00 uur

Begin april werd het lied 'Zon' waaraan meer dan 100 bekende Nederlanders aan meewerkten uitgebracht. Een initiatief bedoeld om een 'positief gebaar te maken naar iedereen in Nederland' schoot bij velen in het verkeerde keelgat. Waarom? En wat kunnen goede-doelenliedjes leren van crisisliederen uit het verleden?Een gesprek over We are the World, Artiesten voor Azië en 'Zon' met historica en theatermaker Eveline van Rijswijk.

De speech van de premier

zondag 5 april 2020, 08:00 uur

Eind maart sprak premier Rutte ons voor de derde maal toe ten tijde van de coronacrisis. ‘Het virus raakt ons allemaal. Alleen samen kunnen wij het aan’, besloot hij zijn speech.Maar ons gerust stellen, kunnen de leiders van ons land dat eigenlijk wel? De beroemde voorbeelden zijn altijd: Hendrik Colijn, de premier die ons in 1936 maande ‘rustig te gaan slapen’, terwijl de spanningen en oorlogsdreiging in Europa extreem opliepen. En natuurlijk is er de befaamde televisietoespraak van Joop den Uyl bij de oliecrisis. Als we bereid zijn wat in te leveren, ‘wordt het toch geen koude winter, ook al vriest het nog zo hard’, zo eindigde hij zijn toespraak in 1973.Maar echt een traditie van gerust stellen bestaat er niet onder Nederlandse leiders. Zo meent politieke historicus en hoogleraar Henk te Velde. Op een uitzondering na dan, een minister uit het begin van de negentiende eeuw.Henk te Velde is te gast.

Pasen zonder passie

zondag 5 april 2020, 08:00 uur

In ontkerkelijkt Nederland is het sterk ontraden van kerkdiensten bezoeken vanwege de coronacrisis niet hard aangekomen. Maar miljoenen Nederlanders beleven normaal gesproken wél een passievol Pasen. Ze huilen dan high-brow mee met de Jezus uit de Matthäuspassion, of lijden low-brow mee met Danny de Munk als de heiland in The Passion. Waarom voelen zoveel Nederlanders eigenlijk zo veel passie voor de passie? En hoe moet dat deze Pasen, nu alle passie is afgelast? Dat vroeg religiewetenschapper Ernst van den Hemel zich af, auteur van een onlangs verschenen boek met de toepasselijke titel Passie voor de passie. Ernst van den Hemel is te gast.

De greep van Big Pharma

zondag 5 april 2020, 08:00 uur

Corona toont onze afhankelijkheid van de farmaceutische industrie pijnlijk aan. Vooral toen bleek dat farmaceut Roche het recept voor een corona-test niet wilde delen met de wereld. Het leidde tot grote ophef, in Almere werd zelfs een pand van Roche beklad met de tekst 'hoeveel doden'? Uiteindelijk ging Roche overstag en gaf de Nederlandse overheid het recept voor de corona-tests. Maar is het probleem hiermee opgelost? En hoe is de relatie tussen de overheid en de farmaceutische industrie -ook wel Big Pharma- zo gegroeid? We spreken met filosoof, bioloog en auteur Ruben Mersch, tevens correspondent Big Pharma bij De Correspondent.

Het Spoor Terug: Apostelkind

zondag 5 april 2020, 08:00 uur

Wat als je opgroeit in een parallelle wereld: een gesloten geloofsgroep met een eigen taalgebruik, aparte rituelen en een absolute leider? In het Spoor Terug probeert schrijfster Renske Doorenspleet haar verleden te doorgronden door zich in de onbekende geschiedenis van het Apostolisch Genootschap te storten. Ze volgt het spoor naar 1830 en eindigt bij haar eigen jeugd, waar ‘de Apostel’, een gewone man met een ongewone positie, nog altijd de scepter zwaait.Een documentaire op basis van het net verschenen boek Apostelkind. Maker: Laura Stek.

De economische corona-crisis

zondag 29 maart 2020, 08:00 uur

Twaalf jaar na de grote crisis uit 2008 lijkt een nieuwe economische crisis door de coronapandemie bijna onafwendbaar. Natuurlijk is een crisis veroorzaakt door een pandemie uitzonderlijk, om niet te zeggen ongekend. Maar toch is een vergelijking tussen de financiële crisis uit 2008 en de coronacrisis wel degelijk zinvol, zo meent econoom Ewald Engelen. Tenminste, in economische zin. Want beide crises tonen ons dezelfde weeffouten in ons economisch systeem.Wat die weeffouten precies zijn en of we lessen kunnen trekken uit de vorige grote crisis, dat bespreken we met Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam.

Cuba geneest de wereld van corona

zondag 29 maart 2020, 08:00 uur

Afgelopen weekend arriveerden Cubaanse artsen in Italië om het land te helpen in de bestrijding van corona. En niet alleen Italië, ook Suriname, Guyana, Jamaica en meer landen kunnen rekenen op medische steun van het communistische eiland in de coronastrijd. Maar ook in de ebolabestrijding waren Cubaanse medici essentiëel. Waarom doet Cuba dit?Huisarts en docent aan het Leids Universitair Medisch Centrum Paul Jonas organiseert het enige lopende uitwisselingsprogramma met Cuba, waarbij studenten geneeskunde en verpleegkunde het Cubaanse gezondheidssysteem leren kennen. Paul Jonas is te gast.

De uitvinder van het handen wassen: Semmelweis

zondag 29 maart 2020, 08:00 uur

In 1844 raakte dokter Ignác Semmelweis steeds meer gefascineerd door de hoge sterftecijfers op de kraamafdeling van zijn ziekenhuis in Wenen. Koortsachtig ging hij aan de slag om te ontdekken hoe die sterfgevallen konden worden voorkomen: het antwoord was handen wassen.We bespreken het verhaal van Semmelweis, het verzet tegen zijn ideeën en hoe die uiteindelijk toch Nederland terecht kwamen met medisch historicus Leo van Bergen.

Historische boeken met Bart Funnekotter

zondag 29 maart 2020, 08:00 uur

In onze boekenrubriek bespreekt Bart Funnekotter de volgende boeken:Heerschappij. Hoe het christendom het Westen vormde van Tom HollandWie vermoordde de neanderthaler? van Silvana Condemie en Francois SavatierBedrieglijk echt. Oude papyri, moderne controverses van Jona LenderingVuur en duisternis. Het bombardement van Dresden van Sinclair McKay

Het Spoor Terug: de laatste pokkenepidemie

zondag 29 maart 2020, 08:00 uur

In 1928 werd de verplichte inenting tegen pokken afgeschaft, wat ervoor zorgde dat een jaar later in Den Haag en Rotterdam een epidemie uitbrak met meer dan 400 besmettingen en 23 doden. Daarna lijkt het afgelopen met de pokken.Toch slaat de ziekte nog een keer onverwacht toe. In 1951, in Tilburg. Dezelfde plaats waar het eerste Corona-geval opdook. Luister naar een documentaire die Gerard Leenders 25 jaar geleden maakte over deze vergeten epidemie.

De filosoof Epictetus

zondag 29 maart 2020, 08:00 uur

'Niet de dingen zelf maken de mensen van streek, maar hun denkbeelden erover doen dat.' Zo schreef de wijsgeer Epictetus alweer bijna 2000 jaar geleden. Zijn stoïcijnse filosofie was eenvoudig te benoemen, maar heel moeilijk in de praktijk te brengen. Je moest je bezighouden met wat in je macht ligt, en vooral niet druk maken over alles buiten je zelf ligt.Zijn adviezen zouden we in onze tijd van corona te harte moeten nemen, vindt classicus Marije Martijn. Zij legt uit waarom.

De Pest

zondag 22 maart 2020, 09:00 uur

Deze week een speciale uitzending van OVT over de pest. Een ziekte ook wel bekend als de Zwarte Dood die dood en verderf zaaide over de hele wereld. Zo is het gelukkig (nog) niet met het coronavirus. Toch vragen we ons af: wat kunnen we in tijden van corona leren van de moeder aller pandemieën? Historici Sanne Frequin en Janna Coomans zijn te gast.

Pest-kroniek van Daniel Defoe

zondag 22 maart 2020, 09:00 uur

Shakespeare schreef zijn mooiste sonnetten toen de pest Engeland trof en Daniel Defoe schreef in 1722 op basis van Shakespeare's tijd een kroniek van de pest Plague Year om zijn tijdsgenoten te waarschuwen. Want ook toen moesten ze weten: die ziekte moet je serieus nemen.Hoe werd er in de culturele wereld toen omgegaan met een epidemie en wat kunnen wij daarvan leren? Schrijver Abdelkader Benali is te gast.

Meltdown relatie China-VS

zondag 22 maart 2020, 09:00 uur

China besloot deze week om de perskaarten in te trekken van een groot aantal Amerikaanse Chinacorrespondenten. Nadat de communistische partij in 1949 aan de macht kwam, waren buitenlandcorrespondenten decennia niet welkom. Keert China met deze actie terug naar dat beleid? En hoe kwalijk is het voor de wereld als Chinacorrespondenten, juist ten tijde van de coronapandemie, hun werk niet meer kunnen doen? Te gast is NRC-Chinacorrespondent Garrie van Pinxteren.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1