Neemt de kans op dementie af na inenting tegen gordelroos? 'Het is geen wondermiddel'

Vanaf 2027 komt er een rijksvaccinatieprogramma tegen gordelroos voor mensen van 60 jaar en ouder. Het virus achter gordelroos is hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt en later in het leven opnieuw actief kan worden.

Imuunsysteem

Volgens viroloog Werner Ouwendijk van het Erasmus MC staat één ding vast: het vaccin werkt goed tegen gordelroos zelf. "In eerste instantie is vastgesteld dat het gordelroosvaccin zeer goed helpt tegen het voorkomen van gordelroos", zegt Ouwendijk. "En daarmee ook tegen complicaties zoals langdurige zenuwpijn."

Maar daarnaast wijzen recente studies ook op een ander mogelijk effect. "Er zijn recente studies die hebben aangetoond dat het gordelroosvaccin inderdaad het risico op dementie met ongeveer 20 procent kan verlagen", aldus de viroloog.

Hoe dat precies werkt, weten onderzoekers nog niet. "Dat is de grote vraag waar wij naar op zoek zijn", zegt Ouwendijk. Mogelijk speelt het immuunsysteem daarin een belangrijke rol. "Het zou goed kunnen dat het afweersysteem geactiveerd wordt door het vaccin en daarmee het risico op dementie verlaagt."

Geen wondermiddel

Volgens Ouwendijk zijn er zelfs aanwijzingen dat vaccins in bredere zin invloed kunnen hebben op het risico op dementie. "Ook andere vaccins lijken het risico op dementie iets te kunnen verlagen. Alleen voor het gordelroosvaccin zijn de aanwijzingen op dit moment het sterkst."

Toch benadrukt de viroloog dat het vaccin niet moet worden gezien als een wondermiddel tegen dementie. "We zien het meer als een interessant beginpunt van onderzoek om uit te zoeken waarom dit zo werkt."

Onderzoekers kijken inmiddels nadrukkelijker naar de rol van virussen bij het ontstaan van dementie. "Virale infecties spelen mogelijk een rol naast andere risicofactoren zoals leefstijl en omgeving", zegt Ouwendijk.