Biograaf Jaap de Groot over Johan Cruijff 10 jaar na zijn dood: ‘Hij werd vaak niet begrepen’

De Groot begon al jong bij De Telegraaf. “Ik was de jongste verslaggever die ze ooit hebben aangenomen,” vertelde hij. Via zijn werk kreeg hij Cruijff al vroeg in het vizier, toen die nog speler van het Nederlands elftal was. Echt close werden ze pas later, toen Cruijff eind jaren zeventig Europa had verlaten en in de Verenigde Staten speelde. Tijdens een nachtelijk gesprek in een hotel in Californië ontstond de vertrouwensband. “We hebben echt tot zeven, acht uur in de ochtend met z’n drieën zitten praten,” zei De Groot. “Dat was eigenlijk het begin.”

‘Je bent net zo lang gestoord tot je een genie bent’

Gevraagd naar zijn favoriete Cruijff-uitspraak hoefde De Groot niet lang na te denken. “Je bent net zo lang gestoord tot je een genie bent.” Volgens hem vat die zin Cruijff perfect samen. “Hij werd heel vaak niet begrepen,” zei hij. “En nu hij bijna tien jaar dood is, zie ik mensen die hem toen niet begrepen nu extreem lovend over hem zijn.”

De Groot was jarenlang nauw betrokken bij Cruijffs columns, eerst als opvolger van Jan de Deugd en later als vaste ghostwriter. Toen Cruijff even overstapte naar Voetbal International, bleek dat geen gelukkige match. Daarna keerde hij terug. “Toen kreeg ik een supergemotiveerde Cruijff die echt wat van die column wilde maken,” zei De Groot. “De rest is geschiedenis.”

De dag van zijn overlijden

24 maart 2016 staat bij De Groot in het geheugen gegrift. Hij zat die ochtend in Rio aan het ontbijt toen Jordi Cruijff hem belde. “Ik sta hier bij het bed van mijn vader. Hij is net overleden, ik wil even dat je het weet.” De Groot noemt het een zwarte dag.

In de periode daarvoor wist hij al dat Cruijff ongeneeslijk ziek was. Juist daarom had hij achteraf ook spijt van een tv-optreden bij Jeroen Pauw, waarin hij Cruijff probeerde te verdedigen naar aanleiding van een kritisch artikel in Voetbal International. “Ik dacht: ik ga hem verdedigen. Dat kon hij altijd heel goed zelf. Had hij mij niet voor nodig.” Maar omdat hij de echte reden van zijn terughoudendheid niet kon noemen, kwam hij volgens eigen zeggen “totaal niet uit de verf”.

Pionier met weinig irritatie

Volgens De Groot was Cruijff in veel opzichten een pionier. Niet alleen als speler, maar ook later als coach. “Hij was de eerste Nederlandse voetballer die zonder trainersopleiding uiteindelijk toch coach werd.” Juist doordat hij bijna geen opleiding had gehad, moest hij veel zelf ontdekken: van people management tot coaching. Dat maakte hem soms lastig voor de mensen om hem heen, erkent De Groot. Maar zelf had hij daar weinig last van. “Ik heb een heel laag irritatielevel,” zei hij. “Ik zag de humor er wel van in.”

Wat hem het meest typeerde? Dat Cruijff zich het grootste deel van de dag niet realiseerde wie hij was. “23 uur en 59 minuten van de dag realiseerde hij niet dat hij Johan Cruijff was,” zei De Groot. “En daardoor overkwamen heel veel dingen hem ook gewoon.”