Kamerlid Stephan Neijenhuis (D66) wil einde aan impasse met vakbonden: 'Word een beetje moe van al die woordspelletjes'

Het kabinet wil voor Prinsjesdag een sociaal akkoord sluiten met vakbonden en werkgevers over de hervorming van de sociale zekerheid. De gesprekken verlopen echter moeizaam. Vakbonden willen pas terug aan tafel als de voorgenomen bezuinigingen definitief van tafel zijn, terwijl het kabinet juist benadrukt dat alles bespreekbaar is.

Neijenhuis maakt zich zorgen over de vastgelopen onderhandelingen. "Ik heb altijd goede hoop. Ik ben optimistisch ingesteld. Maar ik maak me er wel zorgen over. Zeker als ik interviews hoor met FNV-voorman Hans Spekman, waarin hij lijkt te zeggen: 'Ik heb geen zin in een gesprek, mij niet bellen.'"

Volgens Neijenhuis kan het kabinet zich geen maandenlange impasse veroorloven, omdat de problemen binnen de sociale zekerheid volgens hem te groot zijn om te laten liggen. "Eigenlijk is iedere week waarin je niet met elkaar in gesprek bent over alles wat er speelt binnen de sociale zekerheid een gemiste week. Dan werk je niet aan oplossingen. Ik gun iedereen natuurlijk zijn vakantie en zijn rust na gedane arbeid. Maar het gesprek is er nog steeds niet."

Dat Spekman onlangs zei dat hij de eerste weken van augustus op een camping in Frankrijk zit met slecht bereik, vond Neijenhuis dan ook weinig hoopgevend. "Ik hoop echt dat dat gesprek een beetje op gang komt. Het leek bijna een soort trots uit te stralen: wij zijn niet aan het praten. Ook las ik in een interview met NRC een zin als: met onderhandelen kun je alleen maar minder verliezen in plaats van winnen. Ik vind dat gewoon niet de manier."

Eerst overleg, dan pas staken

Hoewel Neijenhuis het stakingsrecht van vakbonden volledig erkent, vindt hij dat overleg altijd voorop moet staan. "Staken is echt een recht van de vakbond. Daar gaan ze helemaal zelf over. Daar kan ik van alles van vinden, maar dat moeten ze zelf weten. Alleen hebben we in Nederland altijd vooruitgang geboekt door eerst het gesprek aan te gaan. En als dat vastloopt, ga je staken."

Volgens hem ligt er vanuit het kabinet voldoende ruimte om opnieuw met elkaar om tafel te gaan. "Wat je volgens mij als eerste moet doen, is kijken of er een mogelijkheid is om tot elkaar te komen. Zijn er dingen waar we het wél over eens zijn? Waar zijn we het niet over eens en kunnen we dat uit de weg helpen? Vanuit het kabinet is telkens alle ruimte om het over alles te hebben. De hele financiële tabel is terzijde geschoven."

'Woordspelletjes'

Volgens Neijenhuis is de discussie inmiddels vooral een semantische geworden. Waar het kabinet zegt dat de plannen "in de vriezer" staan, willen de vakbonden eerst een definitieve streep door de bezuinigingen voordat zij verder praten. "Ik zit nu sinds november in de Kamer en ik word wel een beetje moe van al die woordspelletjes die we steeds moeten vinden." Hij heeft daarom ook een duidelijke oproep aan het kabinet.

"Probeer een formulering te vinden om die vakbonden weer aan tafel te krijgen. Van boven, onder de tafel, noem het allemaal maar op. Maar zorg er in ieder geval voor dat dat gesprek weer mogelijk wordt, wat er ook maar nodig is. Want op deze manier gaat het niet werken."

Volgens Neijenhuis gaat het uiteindelijk niet alleen om politieke verhoudingen, maar vooral om mensen die afhankelijk zijn van de sociale zekerheid. "Ik heb als woordvoerder Sociale Zaken met heel veel mensen gesproken die te maken hebben met de WIA. Mensen die daarvan afhankelijk zijn, maar ook mensen bij het UWV, artsen, verzekeringsartsen en bedrijfsartsen. Ze zeggen allemaal iets anders over wat er nodig is om het probleem op te lossen. Het is een complex probleem. Maar over één ding zijn ze het eens: de manier waarop we nu werken is eigenlijk failliet. Dat werkt niet. Het moet echt anders."

Vermogensbelasting

Ook de financiering van een mogelijk sociaal akkoord zorgt voor discussie. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief zei eerder dat een hogere vermogensbelasting "geen taboe" mag zijn als daarmee bezuinigingen op de sociale zekerheid kunnen worden verzacht. Coalitiepartner VVD ziet dat niet zitten en wil liever op andere terreinen bezuinigen.

Volgens Neijenhuis is het logisch dat daar verschillend over wordt gedacht, maar hij wijst erop dat een minderheidskabinet compromissen zal moeten sluiten. "Die begrotingsafspraken zijn gemaakt door een coalitie van 66 zetels en met nog minder zetels in de Eerste Kamer. Eelco Heinen kan ook tellen en weet dat als hij een begroting door beide Kamers wil krijgen, je niet alleen maar het coalitieakkoord en de begrotingsafspraken kunt blijven herhalen."

Volgens hem past het juist bij een minderheidskabinet om samen naar oplossingen te zoeken. "Wij zijn een samenwerkingskabinet. We willen samenwerken met oppositiepartijen, het maatschappelijk middenveld en de sociale partners. Dat betekent ook dat wij over onze eigen schaduw heen moeten springen. En als het niet helemaal precies gaat zoals wij het hadden bedacht, moet je daar ook voor openstaan."

Neijenhuis ergert zich eraan dat iedere wijziging direct wordt uitgelegd als een politieke nederlaag. "Ik vind het jammer dat steeds weer de winst- en verliesrekening wordt gepresenteerd. Laten we vooral kijken hoe we er samen uit kunnen komen."