Bouwsector kan 2,4 miljard besparen, maar vraagt vertrouwen van overheid: 'Hoe lang blijven we hangen in het verleden?'

Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans presenteerde vrijdag plannen om de Nederlandse infrastructuur weer op orde te brengen. Het kabinet trekt daarvoor de komende jaren 18 miljard euro uit voor onderhoud en vernieuwing van onder meer wegen, bruggen en sluizen.

Volgens Declercq, CEO van een belangrijke bouwer in de infrastructuur, is dat goed nieuws. "Dat we een probleem hebben in Nederland, was al veel langer bekend. Wij roepen al meer dan 10 jaar dat als je structureel te weinig onderhoud pleegt, op een gegeven moment de levensduur van wegen, bruggen en sluizen echt wel op het einde van zijn Latijn komt. Dat is niet nieuw."

Bouwsector wil vertrouwen

De plannen die nu zijn gepresenteerd, zijn volgens haar zo ongeveer het minste wat Den Haag kon doen. Ze sprak er veelvuldig over met Martin Wijnen, directeur-generaal van Rijkswaterstaat. "Niet met de minister en staatssecretaris, maar Martin Wijnen onderhoudt een goed en constructief overleg met de grote bouwers. Om te peilen wat de sector nodig heeft en over een belangrijk thema: het vergroten van de productiviteit van de bouw."

Daarbij hoopt ze ook op minder regels. "Het is heel bekend dat in Nederland de interpretatie van de aanbestedingsregels in vergelijking met andere Europese landen helemaal doorgeslagen is. In het normenkader wordt terecht de tunnelstandaard genoemd, maar daar heeft Nederland ook zijn eigen hoge standaarden van gemaakt die vele malen hoger zijn dan daadwerkelijk nodig zijn. We hebben het over risico's die niet meer één duizendste zijn of één tienduizendste, maar één miljoenste."

Karremans wil naar die regels kijken, maar wil ook dat er 2,4 miljard euro wordt bespaard door efficiënter te werken, onder meer door aanbestedingen te vereenvoudigen en de samenwerking tussen overheid en bouwbedrijven te verbeteren. "Ik ben het er helemaal mee eens", zegt de Strukton-topvrouw. "Ik ben blij met de manier waarop het wordt aangevlogen. Er is dit keer niet gezegd dat de sector minder mag verdienen, er wordt gezegd dat we moeten samenwerken op basis van vertrouwen."

Lang was de band tussen de overheid en grote bouwers "een broos evenwicht". "Dat komt misschien uit het verleden en heeft twee kanten. Ik vind het mooi dat er nu wordt gezegd: laten we samen kijken naar de manier waarop we aanbesteden en de manier waarop we risico's verdelen. En laten we samen kijken naar een normenkader. Dat is iets wat de sector al jaren roept: minder regels!"

"Maar we moeten ook kijken naar de manier waarop aanbestedingen worden gedaan", vervolgt ze. "Die worden soms jarenlang voorbereid aan tafels bij overheden. Aan die voorbereidingstafels wordt heel veel geld verspild. Ik noem maar een voorbeeld: waarom zou je voor complexe projecten nog steeds twee projectteams moeten hebben? Als je vanuit vertrouwen met elkaar samenwerkt; we hebben allemaal hetzelfde doel."

Bij grote infrastructuurprojecten zetten de overheid en bouwbedrijven vaak ieder een eigen projectteam in. Daardoor worden werkzaamheden volgens Declercq dubbel gedaan en lopen de kosten onnodig op. "Terwijl we allemaal hetzelfde doel hebben. Als je vanuit vertrouwen met elkaar samenwerkt..."

De werkwijze met gescheiden projectteams hangt samen met het wantrouwen dat in het verleden tussen overheid en bouwsector is ontstaan, onder meer door fraudezaken. "Dat ligt al wel heel lang achter ons. Hoe lang blijven we nou in het verleden hangen? Er opent nu een deur, waar ik heel blij mee ben. Ik hoop dat nu de risico's op een andere manier worden verdeeld en er gewerkt gaat worden met langetermijncontracten."

Bouwen kan goedkoper

Als dat lukt, wordt de bouw volgens haar een stuk goedkoper. "Bij ons zijn op dit moment zes mensen voltijds bezig met een aanbesteding die volgend jaar ergens in maart of april gaat lopen. Wat een verspilling van tijd is dat! We voeren met ProRail gesprekken over de inhoud van dit nog te gunnen contract, dat doen ook andere bouwbedrijven."

"Iedereen is daarmee bezig en alleen al de voorbereiding kost meer dan één miljoen euro. Ga dat nou op een andere manier doen. Er zijn zoveel manieren om veel constructiever met elkaar samen te werken. Ik denk dat de hele sector graag tekent voor die 2,4 miljard."

Declercq heeft in het verleden al ervaren wat samenwerking op basis van vertrouwen kan opleveren. "Ik werkte hiervoor bij het technische installatiebedrijf SPIE. Op een gegeven moment ging TenneT over op langetermijncontracten, waarbij het geld niet meer verspild wordt aan het doen van de aanbesteding, maar meteen gestoken werd in de engineering van het project. Bij SPIE konden we in één jaar van 60 miljoen naar 180 miljoen omzet gaan. We hebben kunnen standaardiseren en digitaliseren en de veiligheid ging erop vooruit."

Als dit voorbeeld door de overheid en grote bouwers wordt gevolgd, is er volgens Declercq misschien nog wel meer geld te besparen in de sector dan de 2,4 miljard waar Karremans om vraagt. "Misschien wel. En onthoud: de opdrachtgevers en bouwers hebben precies hetzelfde doel: betrouwbare en veilige infrastructuur op lange termijn."