Veertig jaar lokaal stemrecht voor arbeidsmigranten

Al veertig jaar mogen migranten die lange tijd in Nederland verblijven stemmen tijdens de lokale verkiezingen. Volgens onderzoeker Zeki Arslan is het belangrijk om hierbij stil te staan. "De politieke verhoudingen zijn nu nogal gespannen als het gaat om mensen met een migratieachtergrond", legt Arslan uit. Destijds werd de grondwet gewijzigd zonder veel weerstand. "Dat vind ik een aspect waar hedendaagse politici veel van kunnen leren", vertelt hij verder. 

De bal ging in de jaren '70 rollen toen jurist André Donner het onderwerp opgooide. "Hij schreef een stuk in 1974", vertelt Arslan. Donner schreef dat we ons druk maakten over Nederlanders die in het buitenland woonden, maar de migranten die al jarenlang in Nederland wonen vergaten. André Donner was een jurist die zich op het politieke spectrum redelijk aan de rechterkant bevindt, vertelt Arslan. Het was dus best opvallend dat hij deze situatie aankaartte. Hij kreeg steun van verschillende juristen, die het ermee eens waren dat het een basaal mensenrecht is voor gastarbeiders om invloed te kunnen uitoefenen op de lokale politiek. 

En zo geschieden: in 1985 werd het kiesrecht ingevoerd. Ook mocht deze groep migranten zich verkiesbaar stellen voor de gemeenteraadsverkiezingen. In 1986 was het eerste jaar dat dit kon. "Meteen de eerste ronden kwamen 40 mannen en vrouwen in de gemeenteraden terecht. Vooral uit de Turkse en Marokkaanse gemeenschap. Dat was een historische gemeenschap", vertelt Arslan. Het was bovendien erkenning voor de gastarbeiders: "De samenleving sprak haar vertrouwen uit dat gastarbeiders invloed mochten hebben op de politiek maatschappelijke cultuur." Er was wel wat weerstand. "Maar dat was marginaal. (...) In hoofdlijnen werd er vertrouwen uitgesproken vanuit de politiek en de maatschappij", zegt Arslan.