Investeringsbaas Maas Geesteranus wil meer garanties van minister Heinen

Aanleiding is het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink, waar de Tweede Kamer donderdag over debatteert. Wennink waarschuwde dat Nederland jaarlijks minimaal 1,5 procent economische groei nodig heeft om de huidige welvaart op peil te houden. Volgens zijn plan zou een nationale investeringsbank met 10 miljard euro aan overheidsgeld nog eens 90 miljard erbij moeten krijgen zodat je in totaal 100 miljard hebt voor de investeringsintelling.

Maas Geesteranus onderschrijft de noodzaak om meer te investeren. Tegelijkertijd is zij het niet eens met de kritiek dat Nederland "middeleeuws" zou begroten. "Ik vind het wel goed dat we altijd strak aan begrotingsdiscipline houden, want als je dat niet doet, dan krijg je ook schulden die weer afgewenteld worden."

Volgens de oud-minister kan er echter buiten de reguliere begroting om veel meer worden geïnvesteerd. "Je moet goed nadenken dat investeren uiteindelijk ook weer je economie laat groeien. En dat je dus even, laten we zeggen, die ruimte moet nemen om die investeringen toe te laten. Om daarna ook uiteindelijk daarvan te profiteren."

'Geld uit de markt halen'

Daarbij ziet Maas Geesteranus een belangrijke rol voor de nieuwe nationale investeringsinstelling, waarin Invest International en Invest-NL moeten opgaan. Die instelling moet volgens haar niet afhankelijk blijven van overheidsgeld, maar ook zelf geld uit de kapitaalmarkt kunnen aantrekken.

"Het mooie zou zijn als die investeringsinstelling niet alleen geld krijgt van de overheid, dat is begrotingsgeld, maar zelf geld uit de markt kan gaan halen", zegt ze. "En dat is hoogst noodzakelijk. Dus de minister moet daarvoor vooral garantie geven. En dan kunnen wij, laten we zeggen, van geld, geld maken."

De instelling zou uiteindelijk moeten doorgroeien. Op dit moment is er volgens Maas Geesteranus ongeveer 6,6 miljard euro beschikbaar, maar dat bedrag is volgens haar niet genoeg. "Dit is voor ons de start. En niet het eindpunt." Uiteindelijk zou er volgens haar ongeveer 20 miljard euro aan kapitaal beschikbaar moeten zijn.

Dat geld is nodig om bedrijven te helpen die moeilijk financiering kunnen krijgen, maar ook om strategische sectoren zoals de chipindustrie te versterken. Nederland moet daarbij niet alleen naar afzonderlijke bedrijven kijken, vindt Maas Geesteranus. "Het is financiering van een ecosysteem om daarin te zorgen dat je de beste blijft."

Europese samenwerking

De oproep komt op een moment dat premier Rob Jetten en de Franse president Emmanuel Macron elkaar in Eindhoven ontmoeten. Zij bezoeken onder meer ASML en spreken met Nederlandse en Franse techbedrijven over het versterken van de Europese concurrentiepositie op het gebied van chips en kunstmatige intelligentie.

Volgens Maas Geesteranus is Europese samenwerking daarbij onmisbaar. "Ik geloof ook niet dat wij het in Nederland alleen kunnen doen." Ze wijst erop dat Frankrijk, Duitsland en andere Europese landen al over grotere investeringsinstellingen beschikken. "Wij moeten ook met elkaar, de overheden met elkaar, die instellingen met elkaar, moeten zorgen dat wij dat ecosysteem versterken."

Ook op het gebied van grondstoffen moet Europa volgens haar minder afhankelijk worden van andere landen. "Zorgen dat je onafhankelijker wordt, dat je die grondstoffenketens verplaatst. En dat gaat niet vanzelf, dat kan de markt niet doen. Daar moet je echt geld in stoppen."

Voor het kabinet en de Tweede Kamer heeft Maas Geesteranus daarom een duidelijke boodschap in aanloop naar het debat over het rapport-Wennink: "Talenten in huis halen, maar vooral kiezen." Volgens haar moet Nederland vervolgens breed investeren in de sectoren die het wil versterken. "Denk dan ook over grondstoffen. Je kan een heel mooi bedrijf hebben, maar als het qua grondstoffen nog van China afhankelijk is, zul je daar wel wat mee moeten doen."