Oppositie in Turkije blijft hopen op leven zonder Erdoğan: 'Maar ze moeten campagne voeren in een land waar dat heel lastig is'

Officieel gaat Turkije in mei 2028 naar de stembus, maar er wordt rekening gehouden met vervroegde verkiezingen in 2027 of begin 2028. Dat zou Erdoğan de mogelijkheid bieden zich opnieuw kandidaat te stellen. Volgens de Turkse grondwet mag een president in principe maximaal twee ambtstermijnen vervullen. Erdoğan werd in het huidige presidentiële stelsel gekozen in 2018 en herkozen in 2023.

De vraag is of er na ruim 23 jaar een einde komt aan het leiderschap van Erdoğan. De Turkse president begon ooit met progressieve idealen, maar heeft de macht de afgelopen jaren steeds verder naar zich toegetrokken. "Als die verkiezingen zijn, heb je maar een jaar om je voor te bereiden en moet de oppositie campagne voeren in een land waar dat voor de oppositie al heel lastig is, omdat veel tv-zenders in handen zijn van de regering of gelieerd zijn aan de regering", zegt Ercetin.

Hoop gevestigd op Özgür Özel

Toch boekte de grootste oppositiepartij, de Republikeinse Volkspartij (CHP), in maart 2024 een historische overwinning bij de lokale verkiezingen. De partij won onder meer belangrijke steden als Istanbul en Ankara, maar inmiddels is de oppositie verdeeld geraakt.

Na de arrestatie van de burgemeester van Istanbul, Ekrem İmamoğlu, groeide Özgür Özel uit tot een van de belangrijkste gezichten van de oppositie. Na een omstreden rechterlijke uitspraak waarbij Özel als CHP-voorzitter werd afgezet en zijn voorganger Kemal Kılıçdaroğlu terugkeerde als partijleider, verliet Özel samen met tientallen parlementariërs de CHP en richtte hij de Yeni Parti (Nieuwe Partij) op.

Zo'n 90 parlementariërs volgden Özel, die daarmee nieuwe hoop biedt aan een deel van de oppositie. "Özel zegt ook dat 200 burgemeesters achter hem staan. Maar de vraag is: hoeveel ruimte krijgt de oppositie om politiek te bedrijven in Turkije", zegt Ercetin. "En er zijn analisten die zeggen: ik zie het somber in. De oppositie is nu verdeeld, dus de stemmen zijn verdeeld. Je hoort absoluut geluiden van mensen die het hebben opgegeven en denken: er gaat niks veranderen."

Bovendien zouden kiezers in onzekere tijden eerder geneigd zijn om op Erdoğan te stemmen, zegt Ercetin. "Als je kijkt naar wat er in de wereld gebeurt, gaan mensen in dat soort situaties vaak terug naar het oude vertrouwde. Desondanks hoor je vanuit de oppositie dat er hoop is dat, ondanks de obstakels, Özel het goed kan gaan doen."

'Er is zoveel veranderd'

Ercetin, de dochter van Turkse ouders, woonde en werkte twintig jaar geleden al een aantal jaar in Turkije. "Er is zoveel veranderd, ik weet niet eens waar ik moet beginnen", zegt ze over het Turkije waar ze dit jaar naar terugkeerde. "De regels zijn nu zeker aangescherpt om als journalist in Turkije te werken."

"In 2009 heb ik ook een tijdje in Turkije gezeten om oud-correspondent Bram Vermeulen te helpen. In die tijd kreeg je een perskaart voor vijf jaar, nu krijg je een perskaart voor een jaar. Met mensen op straat praten gaat ook niet meer zo makkelijk. Turken zijn heel open, vergis je daar niet in, ze hebben over alles een mening, maar over bepaalde onderwerpen mensen voor de camera krijgen is best ingewikkeld. Dat is natuurlijk omdat ze bang zijn dat er gevolgen zullen zijn", vertelt de correspondent.

"En als ik op straat ben met een camera, merk ik dat er best vaak politieagenten naar je toekomen en vragen wat je aan het filmen bent. Ik ben ze vroeger bijna niet tegengekomen en het gebeurt nu heel vaak."

Toen Ercetin eerder in Turkije woonde, was Erdoğan ook al aan de macht. "Maar dat was in een heel ander Turkije. Het was in een tijd dat Erdoğan door een Brussels weekblad al werd uitgeroepen tot Europeaan van het jaar. Hij werkte toen met de intellectuelen samen, wilde de corruptie aanpakken en zei dat minderheden meer rechten moesten krijgen. Met de economie ging het in 2009 ook goed. Terwijl hier een crisis was, groeide Turkije. Het was echt een andere tijd."

Inmiddels wordt Erdoğan gezien als een autocratische leider en kampt Turkije met een zeer hoge inflatie. Toch zitten de terrassen nog altijd vol. Ercetin: "Toen ik er net ging wonen dacht ik: hoe kan dit toch? Hoge prijzen, maar overal volle terrassen. Maar wat ik hoor van mensen: vroeger, toen de prijzen niet zo aan het stijgen waren, waren mensen aan het sparen, voor een huis of een zomerhuis bijvoorbeeld. Die mogelijkheid is er niet meer, dus mensen geven het geld meteen uit. Maar iedereen in Turkije, of je voor of tegen de regering bent, erkent dat de prijzen abnormaal hoog zijn."