Jesse Klaver (GL-PvdA) slijpt messen voor debat over sociale zekerheid: 'Regeerakkoord openbreken'

Klaver wil dat kabinetspartijen D66, VVD en CDA het regeerakkoord openbreken en de financiële kaders herzien. "Kort gezegd: minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) moet 6,5 miljard euro bezuinigen op zijn begroting. Mensen gaan dat voelen in hun portemonnee. Wij zeggen: zorg ervoor dat dit niet van Sociale Zaken af hoeft te komen, maar laten we dit betalen door bijvoorbeeld vermogens en winsten zwaarder te belasten."

Vakbonden liepen vorige week nog van tafel omdat Vijlbrief niet afziet van de bezuinigingen. Klaver denkt dat er ruimte ontstaat als het kabinet inderdaad bereid is om de financiële kaders om te gooien. "Als het menselijk is - en je jezelf een samenwerkingskabinet noemt - doe je er met 66 zetels misschien goed aan om dit soort tafels te zetten."

'Voor de bühne'

Het minderheidskabinet zal concessies moeten doen, vindt de partijleider. "Ze komen nu niet vooruit. Ze zijn het zelden echt met elkaar eens en zijn nog steeds met elkaar aan het formeren. Met welke partijen willen we samenwerken? Hoe eerder ze zich realiseren dat ze concessies moeten doen, hoe sneller we met Nederland de goede kant opgaan."

Vijlbrief is inmiddels op bezoek geweest bij GroenLinks-PvdA. "Bij Mariëtte Patijn, onze woordvoerder op dit gebied. Het was vooral een bezoekje voor de bühne. Er is niet heel inhoudelijk over de inhoud gesproken. Dat laat het probleem zien. Vijlbrief moet het in zijn eentje oplossen, het moet van Sociale Zaken komen en het wordt niet breder gemaakt. Dit is echt een probleem voor de premier en de minister van Financiën."

Minister Sjoerd Sjoerdsma

Niet alleen de bezuiniging op sociale zekerheid is een heet hangijzer voor het kabinet. Minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) dreigt zijn begroting niet door de Eerste Kamer te krijgen. GroenLinks-PvdA eist dat het budget voor ontwikkelingssamenwerking flink omhoog gaat. Ondertussen heeft rechts een bittere nasmaak overgehouden aan de UNRWA-steun in Gaza die Sjoerdsma beloofde niet te verhogen, maar die uiteindelijk toch werd verhoogd.

Klaver zegt over de kwestie: "Hij heeft de linker- en rechterkant van de Kamer boos gemaakt. Iedereen voelde zich bedrogen. Dan krijg je dit. Het zou voor het eerst sinds 1919 zijn dat een minister zijn begroting er niet doorkrijgt. Voor mij is het exemplarisch. Het kabinet probeert warm en koud tegelijk te blazen. Ze proberen links en rechts tevreden te houden. Ze durven niet te kiezen. We zitten in een permanente formatie. Ze komen er maar niet uit. En dat is funest voor Nederland."

Kan Sjoerdsma aanblijven als zijn begroting daadwerkelijk wordt weggestemd door de Eerste Kamer? Klaver zegt daarover: "Het is dan onontgonnen terrein. Dan is de minister met een verworpen begroting. Dat is ingewikkeld. Ik ga er niet op vooruitlopen of hij dan aan kan blijven. Het is in Den Haag al precair en complex genoeg. Ik denk dat we hier in Den Haag minder pyromanen nodig hebben die met molotovcocktails naar elkaar gooien. We moeten het even op zijn beloop laten wat er gebeurt."

Hij hoopt dat Sjoerdsma alsnog een meerderheid vindt. "Als dat niet gebeurt, hebben we een nieuwe werkelijkheid en schuif ik aan om vragen te beantwoorden. Als ik dat nu doe, zet dat zoveel druk op de ketel."

Gouden aandeel in defensiebedrijven

Staatssecretaris Derk Boswijk heeft een plan overgenomen uit het verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA. Hij wil dat de Nederlandse overheid vaker een zogeheten 'gouden aandeel' neemt in veelbelovende defensie- en veiligheidsbedrijven van eigen bodem.

"Ik vind het echt een heel goed idee", reageert Klaver. "Het idee om de hele wapenindustrie alleen aan de markt over te laten is slecht. Je moet hierop meesturen als overheid. De overheid is namelijk de enige afnemer van deze middelen. Daarbij voorkom je dat bedrijven naar het buitenland gaan."