Luchtmacht staat klaar voor meer repatriëringsvluchten: 'Goed kijken waar het militair moet en waar het civiel kan'

Richting het einde van deze week hopen ze iedereen weer terug te hebben. "Ik denk zeker dat dat kan. Onze prioriteit ligt daarbij echt bij veiligheid, snelheid is bijzaak", vertelt luitenant-generaal André Steur bij Sven op 1. Om deze veiligheid te waarborgen, wordt indien nodig gebruikgemaakt van vliegtuigen als de C130 en de A330. "Alle vliegtuigen van defensie zijn voorzien van zelfbeschermingsmaatregelen. Als er kleine raketten op die vliegtuigen afkomen, dan kunnen ze bescherming bieden aan de bemanning en passagiers."

"We proberen zoveel mogelijk civiel te vliegen, maar we kijken heel nadrukkelijk per locatie wat de mogelijke dreigingen zijn op de grond en in de lucht. Soms is er dus sprake van een 'hub and spoke'-model waarbij we met een speciaal vliegtuig korte vluchten kunnen maken naar een vrij onbegaanbare plek. Vervolgens kunnen we die mensen dan evacueren naar een vliegveld vanwaar ze veiliger kunnen vertrekken. We moeten dus altijd goed kijken wat het beste maatwerk is tussen civiele maatschappijen en defensie."

Er passen zo'n 267 mensen aan boord van een A330. In totaal zouden er dus ongeveer twintig vluchten nodig zijn om de gestrande mensen weer naar Nederland te brengen. "Het is alleen niet zo dat er vijfduizend mensen op het vliegveld in Egypte staan te wachten en dat we ze keurig netjes per 267 passagiers kunnen vervoeren", nuanceert Steur. "We moeten zorgen dat de vraag matcht met het aanbod en dat er veiligheid op de grond en in de lucht geboden kan worden."

Gevaarlijk luchtruim

"Het is een spannende omgeving daar, niet alleen voor de passagiers, maar ook voor de militairen. We hebben allemaal wel gezien wat daar nog meer vliegt naast vliegtuigen. Kruisraketten, drones en ballistische raketten bezetten daar het luchtruim." Een extra complicatie zit ook in de buurlanden. "Deze zijn, terecht, best schichtig. Zij moeten bekijken of wat er in hun luchtruim vliegt, vriend of vijand is. Om te zorgen dat één van onze vliegtuigen niet door een misverstand neer wordt geschoten, moet het soms wat langer duren voordat we weg kunnen", stelt de luitenant-generaal.

Momenteel staat een defensievliegtuig in Egypte klaar voor vertrek, maar er is nog geen verzoek gekomen vanuit het ministerie van Buitenlandse Zaken voor verdere vluchten. "Maar als de minister van Buitenlandse Zaken iedereen terug wil hebben, dan staan wij klaar om Nederlanders in veiligheid te brengen."

Her en der was er kritiek op hoe Nederland deze situatie aanpakt, omdat Frankrijk en België sneller handelden om hun inwoners terug te halen uit dat gevaarlijke gebied. "Wij houden altijd rekening met dit soort escalerende omstandigheden. Als je zo'n conflict in het Midden-Oosten ziet ontwikkelen, zijn de mensen van de luchtmacht al weken van tevoren aan het nadenken over hoe dit klaargespeeld moet worden indien er een verzoek komt van het ministerie van Buitenlandse Zaken om de Nederlanders op te halen."

Bezetting

Ook houdt de luchtmacht rekening met de beschikbare toestellen. De repatriëringsvluchten zijn niet de enige missies waar ze mee bezig zijn. "Een aantal van de toestellen die we beschikbaar stellen voor deze vluchten, zijn dezelfde toestellen die we gebruiken ter verdediging van onze oostflank. Toen op 9 en 10 september Nederland drones boven Polen neerschoot, vlogen onder andere deze toestellen die kant op ter ondersteuning."

"In deze speciale omstandigheden is het voor ons belangrijk dat we dingen tegen elkaar blijven afwegen. Waar ligt de hoogste prioriteit? Dat is altijd de veiligheid van onze Nederlanders."

Komen er dan missies in de knel als deze repatriëringsmissies lang duren? "Je ziet dat er wereldwijd schaarste is als het aankomt op transportcapaciteit. Wij moeten dus heel zorgvuldig onze prioriteiten tegen elkaar afwegen en zo efficiënt mogelijk handelen."

Er zit dus hoe dan ook druk op de ketel. "Des te spannender het wordt in de wereld, des te meer druk er komt te staan op onze defensiesystemen. Dat geldt in de breedste zin", stelt Steur.

Gaat de luchtmacht mee naar het Midden-Oosten?

Inmiddels is het Nederlandse schip Zr.Ms. Evertsen op verzoek van de Fransen onderweg naar het Midden-Oosten. Nu bestaat de kans dat ook onze luchtmacht die kant op moet ter ondersteuning. Belemmert dat ook de situatie? "In principe houden wij altijd rekening met alles", vertelt de luitenant-generaal van de luchtmacht. "We kunnen niet uitsluiten dat er een beroep op ons wordt gedaan, maar dat geldt voor heel defensie."

Voorbereiding of niet, er is maar een beperkte capaciteit aan defensiemiddelen dat Nederland ter beschikking heeft. "De focus ligt momenteel op de oostflank en met name Oekraïne. Maar de NAVO hanteert terecht een 360-gradenaanpak. We moeten namelijk dreigingen over de hele wereld in de gaten houden en invloed uitoefenen waar nodig." Volgens Steur blijft het dus een afweging van prioriteiten.