Stefan Pop linkt manosphere en algoritmes aan dictatuur in voorstelling 'Genoeg over mij'

Zelfcensuur door algoritmes

Het idee voor 'Genoeg over mij' begon voor Pop bij de gedachte dat algoritmes op sociale media bepalen wat gebruikers wel of niet zien. "Wat je dus merkt dat het algoritme doet, is bepaalde filmpjes uitkiezen die het in hun ogen beter doen dan andere filmpjes", legt hij uit. Het gevolg van deze voorselectie is dat gebruikers slechts een beperkt aantal soorten video's te zien krijgen.

Volgens Pop kan je dit heel duidelijk zien door het aantal volgers of abonnees op een social media-profiel te vergelijken met de kijkcijfers die het account krijgt. De invloed van het algoritme is zichtbaar in het geval dat het laatste een stuk lager ligt: "Dan wil dat heel duidelijk zeggen dat het algoritme dan bepaalt: dit filmpje is niet wenselijk op het platform."

Makers wier inkomsten afhankelijk zijn van interactie op online platformen, houden rekening met die algoritmes. Dit leidt volgens Pop ertoe dat dergelijke makers hun content inhoudelijk aanpassen aan wat het algoritme op een platform pusht. Hij ziet deze 'zelfcensuur' ook terug in het maakproces achter de Klikbeet video's die hij nu op YouTube plaatst, maar eerder op televisie publiceerde: "Misschien wil ik weer terug op televisie, want sommige dingen kan ik gewoon niet meer maken."

Manosphere

Een voorbeeld van mensen die veel bezig zijn met hoe het algoritme werkt, zijn manosphere influencers. De manosphere is een online beweging die seksistische denkbeelden aanhangt en vrouwelijke ondergeschiktheid aan de man promoot. Het is de afgelopen jaren steeds meer in populariteit gegroeid onder jongens en mannen en sociale media spelen hierin een belangrijke rol, omdat manosphere influencers, ook wel bekend als 'manfluencers', hun ideeën op dergelijke platforms verspreiden en effectief op algoritmes inspelen.

Maar volgens Pop is het feit dat manfluencers op sociale media zijn, niet een probleem. Het problematische aspect zit in het moment dat zij gebruikers aantrekken naar hun eigen manosphere platforms, weg van informatie die hun meningen tegenspreekt: "Vervolgens komen de meest nare dingen op die platforms."

Gelijkenis dictatuur en manosphere 

Pop linkt dictatuur met de manosphere in zijn voorstelling. Zijn ouders zijn Roemeens en via hen heeft hij meegekregen hoe het was om in het communistische Roemenië onder dictator Nicolae Ceaușescu te leven. 

Hij ziet een gelijkenis in hoe dictators en manfluencers volgelingen aantrekken: "Ze creëren ergens paniek in deze wereld en zij claimen: ik kan jou rust geven als je mij volgt." En als mensen vervolgens angstig zijn, zoeken ze naar de houvast die een dictator of leider zegt hen te kunnen geven, aldus Pop. 

In 'Genoeg over mij' houdt Pop in de eerste helft een pleidooi tegen het maken van seksistische grappen, waarna hij in de tweede helft juist het tegenovergestelde doet van waar hij voor pleit. In het publiek gebeurt daar iets opmerkelijks: mensen lachen harder dan ze de hele avond hebben gedaan. "In de voorstelling zeg ik: als je iets vaak genoeg ziet, dan ga je er uiteindelijk in mee. En dat is precies wat het publiek bij mij ook doet."

'Emotioneel wil ik mensen raken'

Na de pauze wordt de materie van de voorstelling steeds vervelender voor het publiek en blijft de bezoeker achter met een beklemmend gevoel. "Emotioneel wil ik mensen raken", zegt Pop. "Ik wil eigenlijk dat je emotioneel gewoon in de war bent aan het eind van die voorstelling en bij jezelf te rade moet gaan: oké, wat vond ik hier nou van? Was dat nodig?"

Volgens Pop is het zeker nodig. Hij hoopt bezoekers te motiveren om weerbaarder te worden voor nieuws of informatie die hen een naar gevoel geeft. "Het is heel makkelijk als iets niet prettig is om het weg te swipen of niet verder te lezen", vertelt hij. "En daarom hamer ik op die weerbaarheid, ik vind dat mensen, soms met tegenzin, meer dingen moeten gaan doen, lezen en tot zich moeten nemen."