Duizenden verdachten in politiesystemen zonder goede identiteitscheck; risico op identiteitsfraude
- Nieuws
- Duizenden verdachten in politiesystemen zonder goede identiteitscheck; risico op identiteitsfraude
Jaarlijks belanden enkele honderden tot duizenden verdachten in de systemen van politie en justitie zonder dat er een identiteitsdocument of biometrische gegevens zijn geregistreerd, blijkt uit een recent openbaar geworden overheidsdocument. Het risico bestaat dat identiteitsfraude hierdoor onopgemerkt blijft.
De extra aflevering van Het Verkeerde Oordeel - Het Verkeerde Oordeel
Zonder registratie van een identiteitsbewijs of biometrische gegevens is de naam en identiteit in het systeem helemaal gebaseerd op wat de verdachte daar zelf over zegt. Als een verdachte zich succesvol kan voordoen als iemand anders, komt de verdenking en mogelijk ook de latere veroordeling dus bij de verkeerde persoon te staan.
In totaal gaat het in de periode van 2014 tot 2023 om iets meer dan 27.000 zaken waarbij een verdachte op deze manier in het systeem kwam. In het meest recente jaar dat in het document genoemd wordt, 2023, kwamen er 2.653 nieuwe verdachten bij.
Ontbrekende bewijslast
Het document waar het om gaat is een jaarrapportage van de Matching Autoriteit van de Justitiële Informatiedienst. Die dienst is ervoor verantwoordelijk dat de identiteit van verdachten in de Strafrechtketendatabank goed klopt. Dat is het systeem waar alle verdachten en veroordeelden in Nederland in staan geregistreerd.
De dienst houdt jaarlijks onder andere bij van hoeveel verdachten er geen biometrische gegevens worden geregistreerd, zoals een foto van het gezicht en vingerafdrukken. "Volgens de procedure is het in dergelijke gevallen verplicht om een identiteitsbewijs te registreren", staat in de jaarrapportage. Als iemand geen identiteitsbewijs bij zich heeft, is het volgens het document wenselijk dat de politie of marechaussee alsnog biometrische gegevens afneemt.
Dat dat niet altijd gebeurt is zorgwekkend, concludeert de Matching Autoriteit: "Bij klachten of twijfel over de juiste identiteit ontbreekt in deze gevallen alle bewijslast of de persoon correct is geregistreerd."
De podcast Het Verkeerde Oordeel (EO/NPO Luister) gaat over wat er gebeurt als een strafrechtelijk vonnis op een verkeerde naam belandt door identiteitsfraude of persoonsverwisseling. En hoe het kan dat dit probleem al meer dan 10 jaar lang bekend was op het ministerie van Justitie, maar al die tijd niet werd opgelost. Ondanks dat ambtenaren door deze situatie in gewetensnood kwamen en jaar na jaar aan de bel trokken.
Beluister de podcast op NPO Luister, Spotify, Apple Podcasts of een andere podcastapp.
Identiteitsfraude
In uiterste gevallen kan zo’n verkeerde identiteitsvaststelling leiden tot een veroordeling. Vorig jaar bleek uit een rapport van de Algemene Rekenkamer dat er op het ministerie van Justitie een lijst bestaat met 867 zaken waarbij de verkeerde naam op een strafrechtelijk vonnis terecht is gekomen.
Het document is opgevraagd door de makers van de podcast Het Verkeerde Oordeel (EO/NPO Luister). In die podcast is te horen hoe een verkeerde naam op een vonnis soms grote gevolgen heeft voor onschuldige burgers. Zo wordt Dave* onterecht veroordeeld, 's nachts van zijn bed gelicht en in de gevangenis gezet omdat zijn broer Eric zich bij een arrestatie succesvol als hem voordoet. Uiteindelijk komt hij na 32 dagen vrij, nadat Eric meerdere malen bij justitie heeft aangegeven dat hij de daadwerkelijke dader is.
Inmiddels werkt het ministerie samen met onder anderen de rechtspraak aan een oplossing voor slachtoffers van deze problematiek.
De politie laat in een reactie weten: "Wij proberen zo goed mogelijk de identiteit van een verdachte vast te stellen. Hier gelden allerlei juridische richtlijnen en wetgeving voor. Daarnaast wordt er gewerkt aan programma’s om het proces van de identiteitsvaststelling te verbeteren."
*De achternaam van Dave en Eric is bij de redactie bekend.
Gerelateerd
