Natuurherstelwet: moet Nederland méér doen dan Brussel verplicht?

Natuurherstelwet

Op 1 september 2026 moet Nederland het ontwerp van het Nationaal Herstelplan bij de Europese Commissie indienen. Het definitieve plan moet een jaar later volgen. Volgens Bert-Jan Ruissen is juist de manier waarop Nederland de Europese regels straks invult van groot belang. Zijn zorg is dat Nederland niet alleen uitvoert wat Brussel voorschrijft, maar daar in de praktijk aanvullende eisen en ambities bovenop zet. "Het ambitieniveau is hoger dan Brussel verlangt", stelt Ruissen.

'Doe niet meer dan nodig is'

Zwagerman vergelijkt de Natuurherstelwet met de stikstofproblematiek. Ook daar heeft Nederland volgens Zwagerman Europese regels op een manier ingevuld die grote gevolgen heeft gehad voor boeren en andere ondernemers. "In een eerdere uitzending spraken we Geesje Rotgers", vertelt Zwagerman. "Zij heeft ontdekt dat er een verdienmodel zit achter het Nederlandse natuurbeleid. Nederland trekt per hectare natuur vier keer zo veel geld uit als het op één na duurste land in de Europese Unie."

Ruissen waarschuwt daarom voor een herhaling van die situatie. Nederland moet volgens hem zorgvuldig kijken naar wat het daadwerkelijk aan Brussel voorlegt. "Kies alsjeblieft voor een aanpak waarbij je niet meer doet dan nodig is." Dat is volgens hem extra belangrijk, omdat een eenmaal ingediend plan richting Brussel niet zonder gevolgen kan worden aangepast. Tegelijkertijd blijft er volgens Ruissen na het indienen van het ontwerpplan nog ruimte voor overleg en aanpassing voordat het definitieve plan wordt vastgesteld.

Brussel of Den Haag?

Een terugkerende vraag in de uitzending is wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor het Nederlandse natuurbeleid: Brussel of Den Haag?

Volgens Ruissen is het te gemakkelijk om alle problemen aan de Europese Unie toe te schrijven. "De redding gaat niet uit Europa komen", stelt Ruissen. Brussel stelt de Europese kaders vast, maar lidstaten houden ruimte om die kaders zelf in te vullen. Nederland is dus zelf verantwoordelijk voor de keuzes die worden gemaakt. "Het kabinet heeft beloofd dat ze niets extra’s gaan doen", vertelt Ruissen. "Ik ben er niet helemaal gerust op, op basis van wat ik nu zie."

De vergelijking met Duitsland komt daarbij meerdere keren terug. Als Nederlandse boeren met strengere normen worden geconfronteerd dan boeren in buurlanden, is dat volgens Ruissen niet automatisch het gevolg van Europese regelgeving. Soms zijn het nationale keuzes die het verschil veroorzaken. "Het kan niet zo zijn dat een boer in de Nederlandse context met veel strengere eisen te maken heeft dan een boer net over de grens in Duitsland. Maar dat is wel de realiteit", legt Ruissen uit.

'Rentmeesterschap, maar wel realistisch'

Hoewel het gesprek kritisch is over de Natuurherstelverordening, wordt ook benadrukt dat natuur volgens de gesprekspartners belangrijk is. Ruissen koppelt dat aan het SGP-principe van rentmeesterschap: de mens heeft een verantwoordelijkheid voor de schepping, natuur, dieren en het landschap. Maar die verantwoordelijkheid moet volgens hem worden gecombineerd met realisme.

De centrale boodschap van Ruissen is daarom niet dat Nederland niets aan natuur moet doen, maar dat het beleid volgens hem realistisch, betaalbaar en passend bij de Nederlandse situatie moet zijn. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met de bevolkingsdichtheid en de specifieke omstandigheden van Nederland.

Benieuwd naar het hele gesprek tussen Marianne Zwagerman, Rick van Velthuysen en Bert-Jan Ruissen? Beluister nu de nieuwste aflevering van Op z’n Kop via je favoriete podcastapp.