Het nut van activisme

Via mijn tv-scherm zag ik de documentaire The System van Joris Postema, het verhaal van drie mensen die zich inzetten tegen onrecht, tegen voortdurende klimaatverandering, voor schoon water voor zoveel mogelijk mensen op aarde. Een waterdiplomaat van de VN, een Berlijnse klimaatactivist en antifascist, een mede-oprichter van Extinction Rebellion. 

Wat de film zo goed maakt is de persoonlijke betrokkenheid en energie van de drie – of het nou gaat om vergaderen en internationale conferenties opzetten, over bos fysiek beschermen tegen oprukkende bruinkoolgraafmachines, of over de XR-acties die we kennen van stukken snelweg aan de rand van Den Haag – maar ook de twijfel en zelfs wanhoop die ze soms voelen. 

Dat een wereldomvattende waterconferentie een groot succes is, maar dat er dan in de maanden en jaren erna heel erg weinig gebeurt, dat de bruinkoolmijn die verder reikt dan de camera kan vastleggen er toch komt, dat de fossiele sector ondanks volstrekt kloppende tegenargumenten nog steeds onwaarschijnlijke subsidies en belastingvoordelen binnentrekt, en alles dat duurzaam is moet vechten om overeind te blijven. 

Denk bijvoorbeeld aan recycling van plastic in ons land, waar het vorige wrakhoutkabinet niks mee had, omdat nieuw-geproduceerd plastic net zo makkelijk en net even goedkoper is. En of het huidige VVD-kabinet een andere, wel-duurzame weg in gaat slaan...? De vraag stellen is hem beantwoorden, ben ik bang.

Je voelt als kijker die twijfel, die wanhoop ook, de vraag of het wel zin heeft. Zeker ook als 'gewone Nederlanders' die langs de A12 de XR-actie becommentarieren letterlijk zeggen 'ik wil gewoon een goede toekomst voor mijn kinderen' en op geen enkele manier inzien dat al die activisten op die snelweg precies dat proberen te bewerkstelligen. Omdat doorgaan in het huidige systeem juist die goede toekomst onmogelijk zal maken.

Ook vorig weekend spraken Willemijn en ik bij Spijkers met Koppen met twee 'activisten voor het leven', Toni en Jim, beiden al meer dan 50 jaar wapperend met zelfbeschilderde spandoeken en vlaggen, onderweg van demo naar blokkade. Honderden demonstraties, meermalen opgepakt, maar met een nog steeds brandend vuur van gerechtigheid, een vuur dat moet leiden tot een beetje eerlijker verdeling van wat er is onder degenen die het nodig hebben. 

En ja, daar hoort de natuur ook bij, schone lucht, drinkwater zonder al teveel chemische toevoegingen, volksgezondheid. Ze brachten een zelfgemaakte versie mee van Picasso’s Guernica, als protest tegen de voortdurende genocide in Gaza en aanpalende gebieden, maar vertelden ook dat ze bij een demo stonden met de tekst (in grote losse letters) TOP FOSSIELE SUBSIDIES, maar dat was alleen omdat de man die de eerste S omhooghield even was gaan plassen. 

En, nog een flard activisme, afgelopen dinsdag was ik, samen met onder meer Koningin Maxima en minister Sjoerdsma, bij het 70-jarig jubileum van Oxfam-Novib. Vooral jongeren kregen daar het woord, en dat is terecht want die hoeven gewoon minder vaak te plassen dan mensen boven de zestig. De strijd tegen klimaatcrisis - en de samenhang met wereldwijde hoofdbrekers als voedselzekerheid, armoede, beschikbaarheid van drinkwater en vluchtelingenstromen – kwam ruim aan de orde. 

En omdat dat, denk ik, de grootste strijd is die we te voeren hebben, was het meer dan verheugend te horen en zien hoe de jongste generatie zich daarbij betrokken voelt. En mocht u feitelijk niet meer echt bij die jongste generatie horen, dat maakt dus helemaal niets uit. Grootouders voor het Klimaat verwelkomt u graag, XR ook, Oxfam-Novib net zo makkelijk, maar u kunt ook later vandaag nog wat insect-verwennende bloemen gaan planten.

Fijne zondag!