DNA aanpassen van embryo's: waar trekken we de ethische grens?

"Aan de ene kant lijkt het iets in de toekomst, maar aan de andere kant zijn er ondernemers die hier zo snel mogelijk mee aan de slag willen", vertelt Sam Riedijk, medisch psycholoog en universitair hoofddocent aan het Erasmus MC. Er is namelijk een flinke markt voor. Door het DNA van een embryo te screenen, kan je bijvoorbeeld achterhalen welke oogkleur het geslacht het kindje gaat krijgen. "Heel onwenselijk en eng", vindt Riedijk. 

Maar het kan wellicht ook positieve uitwerkingen hebben, zoals het voorkomen van ernstige genetische ziektes. Al is ook daarbij de vraag: moet je dat wel willen? Dat is geen keuze die nú gemaakt moet worden: wereldwijd is het aanpassen van embryo's tot nu toe verboden. Maar volgens Diewertje Houtman en Sam Riedijk is het wel iets om over na te denken. 

DNA-dialogen

In het unieke project De DNA-dialogen gingen zij met Nederlanders in gesprek over de toekomst van genetische technologie. Want waar trekken we eigenlijk de grens? "We wilden juist niet een soort meerderheid polsen", vertelt Riedijk. Met dit project wilden ze alle verschillende perspectieven in kaart brengen. "We hebben een heel goed overzicht van; dit is waar Nederland allemaal over nadenkt en wat we met z'n allen belangrijk vinden. En dan is het aan de politiek om daar ook goed naar te kijken. Die hele rijkdom aan waarden die we hebben opgehaald te gebruiken om hun beleid op te maken", legt ze uit.

Ervaringen

Want de meningen over dit onderwerp lopen nogal uiteen. "Het ging vaak over de meer existentiële waarden die gaan over identiteit", zegt onderzoeker Diewertje Houtman. Sommige mensen werden geraakt door het gesprek. "Deelnemers zeiden bijvoorbeeld: ik heb zelf mentale problemen, die maken mij ook tot wie ik ben en ik heb daarmee leren leven. Heb ik dan straks nog wel een plek in de samenleving als we dit weg kunnen halen?", vertelt Riedijk. Het verliezen van tolerantie ligt op de loer. Bovendien maken imperfecties een mens echt. 

Ook verschillende kinderen tussen de 8 en 12 jaar werd gevraagd naar hun mening. "Dat waren kinderen die zelf te maken hadden met een genetische ziekte of het broertje of zusje waren van een kind dat dat had", zegt Houtman. De kinderen hadden verschillende gedachtes over de kwesties. Het ene kind gaf aan graag piloot te willen worden en dat niet te kunnen door ziekte. Die had wel graag gehad dat dat anders was. "Maar er was ook een ander kind dat aangaf van; ik vind mijn ziekte vervelend maar daardoor heb ik wel allemaal ervaringen opgedaan en weet ik nu dat ik later verpleegkundige wil worden. Dus het heeft me ook een droom gegeven", vertelt Houtman. 

Technologie

Hoewel het tot nu toe verboden is, verandert dat wellicht in de toekomst. "Er zijn ook echt ondernemers die in deze technologie geïnteresseerd zijn", legt Houtman uit. "Allerlei start-ups staan in de startblokken tot het ergens ter wereld wordt toegestaan. Ik denk dat dat iets is wat we goed in de gaten moeten houden en wat ook wel de urgentie van dit gesprek aan geeft."