Nabestaanden krijgen geen toegang in onderzoeken oorzaken overlijden patiënten in zorginstellingen

Een zorginstelling is volgens de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) verplicht om melding te doen van een calamiteit zoals suïcide of een dodelijk ongeval. Een onderzoek naar een calamiteit wordt vaak door de instelling uitgevoerd waar het incident heeft plaatsgevonden. De onderzoekscommissie kan uit leden bestaan van de instelling, maar ook externen kunnen er zitting in hebben.  

In de praktijk wordt het calamiteitenrapport zelf zelden met nabestaanden gedeeld. ‘Wij krijgen hier regelmatig vragen over’, zegt Linda Daniëls, waarnemend directeur van de Patiëntenfederatie. “Nabestaanden kunnen het vaak niet loslaten. Doordat ze het rapport niet krijgen, hebben ze het gevoel dat er iets achter gehouden wordt.” De Patiëntenfederatie pleit ervoor het calamiteitenrapport voor nabestaanden openbaar te maken, behalve als de cliënt heeft aangegeven dit niet te willen.    

“Nabestaanden hebben dit rapport nodig voor hun verwerking”, zegt advocaat Nino Pennino. Hij vraagt het rapport namens de nabestaanden op, maar krijgt het vaak niet. “Ik heb één keer meegemaakt dat ik het van een zorginstelling wel kreeg.” Zonder rapport moet de advocaat veel inspanning verrichten om dat stukje reconstructie nog op tafel te krijgen. “Een proces kan nog jaren duren, want je moet getuigen gaan horen en rechtszaken inplannen. En in al die jaren kunnen de nabestaanden toch niet helemaal toekomen aan de rouwverwerking.” 

Niet verplicht 

Zorginstellingen zijn zelf eigenaar van hun onderzoeksrapport en zijn niet verplicht om het volledige rapport met nabestaanden te delen. In 2013 oordeelde de Hoge Raad dat familieleden geen recht hebben op volledige inzage. Zorgverleners moeten incidenten veilig kunnen melden zonder dat zij bang hoeven te zijn voor de gevolgen. Bovendien is het vooral de bedoeling dat de instelling en het personeel van de incidenten leren. 

Meer openbaarheid   

“De angst leeft dat als alles in de openbaarheid wordt gebracht, zorgverleners tijdens zo’n onderzoek minder bereid zijn om informatie te delen”, zegt Johan Legemaate, emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht. “Zorgverleners zouden zich dan niet veilig meer voelen en dat gaat ten koste van de kwaliteit van het onderzoek.”  Volgens Legemaate is die angst onterecht en hij pleit voor minder terughoudendheid. “Je moet wel hele goede argumenten hebben om niet voor openheid voor nabestaanden te kiezen. Openheid is wat mij betreft de norm.”  

Luister Pointer op zaterdag 4 april om 14:00 uur.